ПЕЧАТНЫЕ СМИ ТАДЖИКИСТАНА В ЭПОХУ ЦИФРОВЫХ УСТРОЙСТВ


Gazeti
Мукимов М., доктор филологических наук,
профессор кафедры международной журналистики ТНУ

В настоящее время в Министерстве культуры РТ зарегистрировано более 360 газет и 232 журналов. Большинство из них (255 газет и 127 журналов) являются негосударственными изданиями. Государственные печатные издания финансируются за счет бюджетных средств, и также подписка на них проводится в обязательном порядке. Поэтому финансовый кризис на них мало влияет. При этом положение независимых печатных СМИ является критическим. В 2016 году Бюро ОБСЕ в РТ провело исследование воздействия мирового финансового кризиса на независимые СМИ Таджикистана. В результате опроса было выявлено что, кризис коснулся 95% респондентов.
Следует отметить, что в республике главным доходом многих газет является продажа тиража. При этом 32% опрошенных указали, что их тиражи упали более чем на 40%. 11,3% отметили падение тиражей на 25-35%. А еще 8,1% респондентов уверены, что эта цифра равна 15-20%. Тех, для кого падение тиража стало одной из причин «вынужденной приостановки работы», было 6,5% [2]. Если два года назад независимые газеты выходили тиражом не меньше 4-5 тысяч экземпляров, то ныне их тираж едва набирается две или три тысяч штук. По мнению специалистов, если газета в Таджикистане выходить тиражом меньше 3-х тысяч экземпляров и кроме продажи тиража не имеет других доходов, она является не рентабельным. Исходя из этого, издатели и, в конечном счете, распространители подняли цены на газету на 50 процентов, чем в прошлом году. Ныне в городе Душанбе многие независимые издания, имеющие 16 страниц формата А-3, продает свои газеты по 3 сомони, что не всем по карману. Это обстоятельство тоже повлияло на снижение тиража газет.
Следует отметить, что в Индии ежедневная цветная газета, имеющая более 60 страниц, стоит от 5 до 10 центов. В столице Ирана и во всех провинциях газеты имеет одинаковую цену – 6 центов. Такая цена является доступным для многих читателей газет. Читать далее

Кинофестивали 7-уми байналхалқии «Дидор» оғоз гардид


img_0533
Имрӯз- 16 октябри соли 2016 дар Хонаи кинои ш. Душанбе (кинотеатри Зебуннисо) Кинофестивали 7-уми байналхалқии «Дидор» бо намоиши филми «Братан»-и коргардони шодравон Бахтиёр Худоназаров оғоз гардид. Ин синамобазм ба хотири коргардони шинохтаи тоҷик, ки соли гузашта дар 50-умин баҳори умраш дунёро падруд гуфт, эҳдо мегардад. Дар доираи озмуни фесттивал филмҳои ҳуҷҷатӣ, бадеӣ ва аниматсионӣ аз Арманистон, Афғонистон, Гурҷистон, Қирғизистон, Озорбойҷон, Русия, Эрон, Қазоқистон, Муғулистон ва ғайра намоиш дода мешавад. Озмунро Низом Қосим — раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, Ризо Киёниён – ҳунарпешаи кино ва театри Эрон ва Латика Падгаонкар, нависанда ва тарҷумон аз Ҳиндустон доварӣ мекунанд. Кинофестивал то 20 октябр идома меёбад.

Сафари кӯҳҳои Фон


Qullai Mirali
Сафари кӯҳҳои Фон
Очерки сафарӣ
Чанд сол буд, ки орзуи сафари Кӯли Калони шаҳри Панҷакентро доштам. Инак, охири моҳи июли соли равон чунин имконият даст дод. Дотсенти факултаи фалсафаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Мастон Умедов дар қатори ҳамкоронаш ману устодони факултаи журналистикаи ҳамин донишгоҳ, дотсентон Дӯстмурод Бобоев ва Сӯҳроби Мирзоалиро ба сайри Кӯли Калон даъват кард. Ҷамшеди Сабоҳиддин, собиқ шогирдамон, ки дар шаҳри Душанбе дар ҳамсоягии мо зиндагӣ дошт, аз ин нияти мо огоҳ шуда, хоҳиши ба мо роҳбалад шуданро кард. Ӯ зодаи деҳаи Артучи Панҷакент мебошад ва Кӯли Калон дар ин мавзеъ ҷойгир аст. Мо бо дилу ҷон ба ин розӣ шудем. Зеро Мастон ҳамкоронашро аввал ба деҳаи Рукнобод (собиқ Шӯрча), ба хонаи волидонаш даъват карда буд. Онҳо рӯзи 22 июл озими Кӯли Калон мешуданд. Мо барои ӯро ташвиш надодан тасмим гирифтем, ки худ то деҳаи Артуч биравем ва шабро он ҷо гузаронида, субҳ ба Кӯли Калон равон шавем.
Ҳамин тавр, мо субҳи 21 июли соли 2016 аз Душанбе баромадем ва нисфирӯзӣ ба деҳаи Рукнободи Панҷакент расидем. Аз ин ҷо, аз роҳи калон ба чап гашта мебояд ба ҷануб, ба деҳаи Панҷрӯди ҷамоати деҳоти Рӯдакӣ рафт, ки то он ҷо тақрибан 17 километр масофа аст. 12 июли соли 2012 мо барои зиёрати мазори устод Рӯдакӣ ба деҳаи Панҷруд сафар карда будем. Бинобар ин роҳ бароямон шинос аст. Роҳи мазкур то оромгоҳи маликулшуаро асфалтпӯш бошад ҳам, ҷо-ҷо дар селроҳаҳо хароб шудааст. Деҳаҳои Зери Ҳисор, Кулолӣ ва Панҷрӯд паси ҳам дар шарқи ҳамдигар ҷойгир буда, бо ҳам пайвастанд. Маркази ҷамоат дар деҳаи Кулолӣ ҷойгир аст. Аз Панҷрӯд то деҳаи Артуч, ки дар шарқ ҷойгир мебошад, тақрибан 5 километр роҳи сангпӯш аст, ки чанд сол пеш селу обхезӣ вайрон карда буд.
Моро дар деҳаи Артуч падари Ҷамшед, раиси хоҷагии деҳқонии «Артуч», зиёии асил Сабоҳиддин Элбоев меҳмондорӣ кард. Сари дастурхон то дер дар бораи вазъи деҳот, хоҷагии кишоварзӣ суҳбат кардем. Читать далее

Фазилатҳои моҳи шарифи Рамазон


alloh
Памфлет

Субҳи рӯзи якуми моҳи шарифи Рамазон аз кор ҷавоб гирифта, барои аз муоинаи техникии солона гузаронидани автомобилам ба Бунгоҳи муоинаи техникӣ рафтам. Навбатам дуюм буд, яке аз кормандон гуфт, ки автомобилро дар назди хати муоина гузорам ва каме интизор шавам. Баъди 5 дақиқа ӯ аз ман калиди мошинро гирифта, гуфт:
— Ако, хоҳиш, шумо ба назди ходимони мо, ба касса равед ва ҳаққи хизматро пардозед, то ин вақт мо автомобилатонро муоина мекунем.
Ман «хуб» гуфта, аз паси иҷрои расмиёти муоинаи техникӣ шудам. Ба касса омада, ҳаққи муоинаи техникӣ, суғуртаи давлатӣ ва корти экологияро пардохтам. Пас аз ин ба ман гуфтанд, ки ба саҳни ҳавлӣ баромада, дар соя нишинам, худашон ҳуҷҷатҳоро оварда ба ман медиҳанд. Ба ростӣ, ҳайрон шуда ба берун баромадам ва дар хараке, ки солҳои қаблӣ набуд, интизор нишастам.
Корафтодае ба наздам омада нишаст ва бо ӯ дар бораи автомобилҳо ба чақ-чақ даромадем. Аз байн ним соат ҳам нагузашта буд, ки як нафар масъули Бунгоҳи муоинаи техникӣ маро суроғ карда, ҳуҷҷатҳоямро оварда дод:
— Марҳамат, ҳуҷҷатҳоятонро гиред. Автомобили шуморо аз муоинаи техникӣ гузаронидем. Ҳеҷ камбудие нест. Хуш бошед, — гуфт ӯ.
Ман ҳайрон ҳуҷҷатҳоро аз дасти ӯ гирифтам ва сӯи мошинам равон шудам. То ҳол бовар намекардам, ки аз ман ягон сомонӣ ҳам зиёд аз тарофаи муоинаи техникӣ нагирифтанд. Ҳар сол ин ҷо новобаста аз камбудие надоштани автомобил аз муоинагарон сар карда, то кассиру кормандони БДА бо ҳар баҳона дар умум камаш сад сомонӣ чойпулӣ меканданд. Читать далее

Рамазон ва мо


namoz
Моҳи шарифи Рамазон аз ним гузашт. Дар рамазони имсола ҳарорати ҳаво нисбат ба ҳарвақта хеле гарм омад ва на ҳар кас ба ин тоқат карда, рӯза медорад. Вале ба ин нигоҳ накарда, теъдоди рӯзадорон кам нест. Яке аз рӯи ихлосу имон, дигаре барои худнамоӣ ва сеюмӣ барои аз ҷомеа берун намондан рӯза мегирад. Агар шахс худогоҳона аз рӯи имон рӯза дорад, савоби он зиёд аст. Мутаассифона, теъдоди нафароне, ки барои пеши ҷомеа худнамоӣ кардан рӯза медоранду ихлосу имон надоранд, кам нест.
Ман нафаронеро медонам, ки тамоми сол арақ менӯшанд, зинокорӣ мекунанд ва ё ришва мегиранд. Вале дар моҳи шарифи Рамазон рӯза мегиранд ва панҷ вақт намоз мехонанд. Дуруст аст, ки Худо бахшояндаву меҳрубон аст. Вале чун Рамазон гузашт, онҳо боз ба амалҳои ношоистаи худ даст мезананд. Якеро пурсидам, ки ту ба дини мӯбини ислом ҳеҷ ихлосе надорӣ ва чаро якбора дар Рамазон «мусулмон» мешавӣ?
Ӯ гуфт: — Дар ин моҳ аз арақхӯрӣ ва зинокорӣ истироҳат мекунам.
Дар моҳи шарифи Рамазон бояд шахси мусулмон ҳамаи амалҳои ношоистаи хешро партояд ва некӯкору парҳезгор бошад. Албатта, ин хислатҳоро шахс бояд тамоми умр риоя намояд, то воқеан ҳам чун як шахси комил дар ҷомеа пазируфта шавад. Читать далее

Инъикоси муноқишаҳои марзӣ дар матбуот


Sarhad
М. Муқимов, профессори
кафедраи журналистикаи байналхалқии ДМТ

Тоҷикистон бо Ҷумҳурии Қирғизистон 976 км марзи муштарак дошта, он дар вилояти Суғд 514 километрро ташкил медиҳад. Аз он 157 км дар ноҳияи Масчоҳи Кӯҳӣ, 56 км дар ноҳияи Ғончӣ, 17 км дар ноҳияи Спитамен, 43 км дар ноҳияи Конибодом ва 186 км дар ноҳияи Исфара ҷойгир аст. Дар ҳамин ҳол аз рӯи тақсимоти маъмурӣ ва санадҳои давраи Иттиҳоди Шӯравӣ 145 ҳазору 200 га замини наздимарзӣ дар ноҳияҳои Масчоҳи Кӯҳӣ, Ғончӣ, Бобоҷон Ғафуров, Спитамен ва Исфара баҳсӣ мебошанд. Ҳамин аст, ки аз соли 1974 ба ин ҷониб танҳо дар ноҳияи Исфара беш аз 12 маротиба муноқиша байни қирғизҳо ва тоҷикон сар задааст, ки дар баъзеи онҳо ҷонибҳо аз силоҳи оташфишон истифода бурдаанд ва қурбониён низ ҳастанд. Мавзӯи мазкур дар матбуот чӣ гуна баррасӣ мешавад? Читать далее

Колонка дар матбуоти хусусии Тоҷикистон


110222093722_uk_press_review_144
Колонка дар матбуоти хусусии Тоҷикистон

Муқимов М. А., доктори улуми филологӣ,
профессори кафедраи журналистикаи байналхалқии ДМТ

Колонка — сутун тарҷумаи калимаи англисии column буда, ҳоло ба се маъно истифода мешавад: сутуни газета, рубрикаи газета ва жанри матбуот.
Аз соли 1650 дар Аврупо барои беҳтар кардани сифати чоп ва хоно шудани рӯзнома матнро ба колонкаҳо (сутунҳо) тақсим мекарданд. Истифодаи колонка дар кори амалӣ ҳамчун як элементи чоп соли 1760 васеъ паҳн шуд. Баъдтар он ҳамчун рубрикаи газета истифода гардид ва ба журналистикаи ИМА низ кӯчид. Он вақт барои муроҷиати муҳаррир ва ё сухани ягон муаллифи машҳур колонкаи махсус ҷудо карда мешуд, ки ҳамеша дар як саҳифа, як ҷой ва зери рубрикаи «Колонка» ба чоп мерасид. Соли 1800 рӯзномаи «Aurora» (Филоделфия) дар сутуни дуюми газета колонкаи муҳаррирро нашр кард. Аз ҳамин вақт дар сохти газета «Сутуни муҳаррир» шакл гирифт ва то имрӯз дар бисёре аз рӯзномаву маҷаллаҳо он истифода мешавад.
Сатрнависӣ ба шакли имрӯза, ки онро дар Ғарб колумнистика мегӯянд, дар асри XIX дар ИМА ба вуҷуд омада, ташаккул ёфтааст, агарчӣ қаблан шакли он дар Аврупо пайдо шудааст. 6 майи соли 1835, муҳаррири газетаи «New York Herald» Ҷеймс Гордон Беннет дар мавзӯи муҳими иҷтимоӣ сутун навишт ва онро ҳоло чун санаи аввалин колумнистика медонанд. Пас аз ин рӯзномаҳои маъруф дар мавзӯъҳҳои сиёсӣ ва иҷтимоӣ сутунҳои муаллифӣ чоп мекарданд.
Моҳи январи соли 1886 дар маҷаллаи «Harper’s New Monthly Magazine» сутуни «Editor’s Study» пайдо шуд, ки ба қалами нависанда Уилям Дин Хоуэллс тааллуқ дошт. Ӯ то моҳи марти соли 1892 бештар дар мавзӯъҳои муҳими рӯзи Амрико ва Аврупо, ки мардумро ба ташвиш меоварданд, сутуннависӣ мекард. Уилям Дин Хоуэллсро аз беҳтарин сутуннависони асри XIX дар ИМА медонанд. Солҳои 1920-1930 дар ИМА сутуннависӣ аз жанри маъмули матбуот маҳсуб мешуд. Ҳоло бошад, жанри мазкур мавқеи худро аз даст додааст ва бо телевизион рақобат карда наметавонад.
Соли 1889 аввалин нишонаҳои колумнистика дар Русия пайдо шудаанд. Масалан, яке аз публитсистони машҳури рус Алексей Сергеевич Суворин, ки муҳаррир ва муассиси рӯзномаи «Новое время» буд, аз соли 1889 матлабҳои интиқодӣ дар мавзӯъҳои сиёсӣ ва иҷтимоӣ менавишт. Нигоштаҳои ӯ аксаран қолаби сутуннависиро доштанд. Дар давраи Ҳукумати Шӯравӣ бошад, сутуннависӣ ҳамчун жанр истифода намешуд, зеро ба ҳукумати худкома публитсистикаи муаллифӣ лозим набуд ва ақидаи инфиродӣ дастгирӣ намешуд. Танҳо бозсозии горбачевӣ дар соли 1985 ба пайдоиш ва ташаккули сутуннависӣ дар СССР мусоидат намуд.
Ҳоло дар журналистикаи тоҷик, махсусан дар матбуоти хусусӣ ин тарзи нигориш ба таври зиёд истифода мешавад ва он ҳамчун як воситаи асосии муаррифии андешаи муаллиф, эҳсосоти ӯ оид ба ягон ҳодисаву рӯйдод ба хонандагон мебошад. Читать далее