Archive for the ‘Uncategorized’ Category

ИСРОФКОРӢ ҲАРОМ АСТ!



Ба қабули Қонун «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» 10 сол гузашт ва он то андозае пеши исрофкориро гирифта, ҳангоми барпо намудани ҷашну маросимҳо ба сарфаю сариштакорӣ мусоидат намуд. Аз таҷрибаи ин солҳо бармеояд, ҳанӯз ҳам анъана ва маросимҳое ҳастанд, ки танзим мехоҳанд.
Масалан, Иди Фитри гузашта бори дигар собит кард, ки аксари мардуми мо ҳоло ҳам зоҳирпарастӣ карда, дастархони пурдабдаба меороянд ва ба исрофкорӣ роҳ медиҳанд. Ҳол он ки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар паёми худ ба муносибати Иди саиди Фитр аз ҷумла иброз намуда буданд, ки «… дар рӯзи ид ҳангоми оростани дастурхони идона ба исрофкорӣ ва зоҳирпарастиву зиёдаравӣ роҳ надиҳанд ва фаромӯш накунанд, ки хоксориву сариштакорӣ яке аз хислатҳои беҳтарини мардуми мо буда, ба зиёд шудани хайру баракат дар ҳар хонадон мусоидат мекунад».
Ашхоси доро метавонад дастархони пурдабдаба биорояд, вале мардуми нодор ҳам худро ба онҳо баробар карда, барои дастархони идона охирин маблағашонро масраф мекунанд ва баъд то ба даст овардани маош азоби бепулӣ мекашанд.
Шояд ҳамагон шоҳиди он шуда бошанд, ки дар баъзе маҳалҳо хонаводаҳо чанд дастархони идона меороянд. Дар меҳмонхона барои мардон, дар хонаи дигар барои занон ва боз дастархон барои ҷавонону духтарон густурда мешавад. Одат шудааст, ки мардон ва ҷавонону наврасон алоҳида баъди намози ид хона ба хона мегарданд ва гӯё фотиҳа мехонанд. Баъди нисфирӯзӣ ё рӯзи дуюми ид навбати занону духтарон мерасад. Албатта, як нафар наметавонад, ки агар даҳ хона гашта бошад, дар ҳама ҷо ғизо хӯрад. Анвои дастархон дар рӯзи гармо то бегоҳ вайрону исроф мешавад.
Бояд гӯям, ки дар баъзе маҳаллаҳои мардуми бумии водии Ҳисор ва Айниву Панҷакент дар рӯзи ид хона ба хона гаштан роиҷ нест. Мардум барои фотеҳахонӣ ба хонаи азодор як рӯз қабл аз ид мераванд ва барои ин ягон хел дастархони пурдабдаба густурда намешавад. Рӯзи ид бошад, ба хонаи падару модар, хоҳару бародар ва дигар хешони наздик мераванд. Яъне идро дар доираи оила ҷашн мегиранд.
Солҳои кӯдакиву наврасии мо дар деҳаҳое, ки мардуми бумии Ҳисор зиндагӣ мекарданд, идгардаки кӯдакон набуд. Яъне кӯдакон халта гирифта, дар ба дар намегаштанд ва байни худ мусобиқа намекарданд: «кӣ бештар сақич ҷамъ мекунад». Дар он солҳо кӯдакон танҳо ба хонаи хешовандони наздикашон идгардак мерафтанд ва соҳибхонаҳо онҳоро хуш истиқбол мекарданд. Дар рӯзи иди гузашта ба чашми худ дидам, ки дар деҳаи мо идгардаки кӯдакон роиҷ гашта, имсол нисбати соли гузашта теъдоди кӯдакони халтабадаст бештар шудааст. Дӯстонам аз шаҳрҳои Хуҷанду Панҷакент ва ноҳияи Айнӣ мегӯянд, ки ин амал дар зодгоҳи онҳо анъана нест ва онро ба Душанбе омада, дидаанд.
Читать далее

МОҲИ ШАРИФ ГУЗАШТ…



Ҷовид Муқим
Андешаҳо дар танҳоӣ
Моҳи шарифи Рамазон ҳам гузашт ва азобу ташвиши якмоҳаи рӯзадорон паси сар шуд. Имсол аксари рӯзҳои моҳи рамазон ба аввали тобистон рост омад ва ғайриинтизор баъзе рӯзҳо ҳаво хеле тасфида, иродаи мусулмононро санҷид. Албатта, мушкили асосӣ ташнагии тоқатфарсо буд. Махсусан онҳое, ки дар ҳавои кушод кори ҷисмонӣ мекарданд, азоби сахт доштанд.
Тули ин моҳ агар мабодо корафтодаи ягон идора мешудед, ҳатман коратон омад намекард, зеро ашхоси масъулро дар вақташ дар ҷои кор дарёфт кардан мушкил буд: онҳо дер ба кор меомаданду барвақт мерафтанд. Аз теъдоди мизҳои холии корӣ пай бурдан мумкин буд, ки кормандон навбати ҳузурро роҳандозӣ кардаанд. Дар идораҳои хурди ғайриистеҳсолӣ бошад, кормандон дари ғурфаҳоро баста, дар сардии кондитсионер ҳаловат бурда, хоб мекарданд, то зудтар вақти корӣ ба охир бирасад. Рӯзадорони бекор низ дар ин як моҳ аз хоб сер шуданд. Онҳо аксари вақти рӯзадориро бо хоб гузарониданд, то ки гуруснагиву ташнагиро эҳсос накунанд. Ҳамчунин ин моҳ кайфиҳо дар хумори носу сигор азоби алиме доштанд ва то шом ба зӯр тоқат карда, баъди кушодани рӯза як каф нос зери забон партофта, хумор мешикастанд. Баъзеҳо тоқат накарда, аз худ фатво дода буданд, ки носу сигор рӯзаро намешиканад ва ин амалро роҳандозӣ ҳам менамуданд. Читать далее

Кинофестивали 7-уми байналхалқии «Дидор» оғоз гардид


img_0533
Имрӯз- 16 октябри соли 2016 дар Хонаи кинои ш. Душанбе (кинотеатри Зебуннисо) Кинофестивали 7-уми байналхалқии «Дидор» бо намоиши филми «Братан»-и коргардони шодравон Бахтиёр Худоназаров оғоз гардид. Ин синамобазм ба хотири коргардони шинохтаи тоҷик, ки соли гузашта дар 50-умин баҳори умраш дунёро падруд гуфт, эҳдо мегардад. Дар доираи озмуни фесттивал филмҳои ҳуҷҷатӣ, бадеӣ ва аниматсионӣ аз Арманистон, Афғонистон, Гурҷистон, Қирғизистон, Озорбойҷон, Русия, Эрон, Қазоқистон, Муғулистон ва ғайра намоиш дода мешавад. Озмунро Низом Қосим — раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, Ризо Киёниён – ҳунарпешаи кино ва театри Эрон ва Латика Падгаонкар, нависанда ва тарҷумон аз Ҳиндустон доварӣ мекунанд. Кинофестивал то 20 октябр идома меёбад.

Сафари кӯҳҳои Фон


Qullai Mirali
Сафари кӯҳҳои Фон
Очерки сафарӣ
Чанд сол буд, ки орзуи сафари Кӯли Калони шаҳри Панҷакентро доштам. Инак, охири моҳи июли соли равон чунин имконият даст дод. Дотсенти факултаи фалсафаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Мастон Умедов дар қатори ҳамкоронаш ману устодони факултаи журналистикаи ҳамин донишгоҳ, дотсентон Дӯстмурод Бобоев ва Сӯҳроби Мирзоалиро ба сайри Кӯли Калон даъват кард. Ҷамшеди Сабоҳиддин, собиқ шогирдамон, ки дар шаҳри Душанбе дар ҳамсоягии мо зиндагӣ дошт, аз ин нияти мо огоҳ шуда, хоҳиши ба мо роҳбалад шуданро кард. Ӯ зодаи деҳаи Артучи Панҷакент мебошад ва Кӯли Калон дар ин мавзеъ ҷойгир аст. Мо бо дилу ҷон ба ин розӣ шудем. Зеро Мастон ҳамкоронашро аввал ба деҳаи Рукнобод (собиқ Шӯрча), ба хонаи волидонаш даъват карда буд. Онҳо рӯзи 22 июл озими Кӯли Калон мешуданд. Мо барои ӯро ташвиш надодан тасмим гирифтем, ки худ то деҳаи Артуч биравем ва шабро он ҷо гузаронида, субҳ ба Кӯли Калон равон шавем.
Ҳамин тавр, мо субҳи 21 июли соли 2016 аз Душанбе баромадем ва нисфирӯзӣ ба деҳаи Рукнободи Панҷакент расидем. Аз ин ҷо, аз роҳи калон ба чап гашта мебояд ба ҷануб, ба деҳаи Панҷрӯди ҷамоати деҳоти Рӯдакӣ рафт, ки то он ҷо тақрибан 17 километр масофа аст. 12 июли соли 2012 мо барои зиёрати мазори устод Рӯдакӣ ба деҳаи Панҷруд сафар карда будем. Бинобар ин роҳ бароямон шинос аст. Роҳи мазкур то оромгоҳи маликулшуаро асфалтпӯш бошад ҳам, ҷо-ҷо дар селроҳаҳо хароб шудааст. Деҳаҳои Зери Ҳисор, Кулолӣ ва Панҷрӯд паси ҳам дар шарқи ҳамдигар ҷойгир буда, бо ҳам пайвастанд. Маркази ҷамоат дар деҳаи Кулолӣ ҷойгир аст. Аз Панҷрӯд то деҳаи Артуч, ки дар шарқ ҷойгир мебошад, тақрибан 5 километр роҳи сангпӯш аст, ки чанд сол пеш селу обхезӣ вайрон карда буд.
Моро дар деҳаи Артуч падари Ҷамшед, раиси хоҷагии деҳқонии «Артуч», зиёии асил Сабоҳиддин Элбоев меҳмондорӣ кард. Сари дастурхон то дер дар бораи вазъи деҳот, хоҷагии кишоварзӣ суҳбат кардем. Читать далее

Фазилатҳои моҳи шарифи Рамазон


alloh
Памфлет

Субҳи рӯзи якуми моҳи шарифи Рамазон аз кор ҷавоб гирифта, барои аз муоинаи техникии солона гузаронидани автомобилам ба Бунгоҳи муоинаи техникӣ рафтам. Навбатам дуюм буд, яке аз кормандон гуфт, ки автомобилро дар назди хати муоина гузорам ва каме интизор шавам. Баъди 5 дақиқа ӯ аз ман калиди мошинро гирифта, гуфт:
— Ако, хоҳиш, шумо ба назди ходимони мо, ба касса равед ва ҳаққи хизматро пардозед, то ин вақт мо автомобилатонро муоина мекунем.
Ман «хуб» гуфта, аз паси иҷрои расмиёти муоинаи техникӣ шудам. Ба касса омада, ҳаққи муоинаи техникӣ, суғуртаи давлатӣ ва корти экологияро пардохтам. Пас аз ин ба ман гуфтанд, ки ба саҳни ҳавлӣ баромада, дар соя нишинам, худашон ҳуҷҷатҳоро оварда ба ман медиҳанд. Ба ростӣ, ҳайрон шуда ба берун баромадам ва дар хараке, ки солҳои қаблӣ набуд, интизор нишастам.
Корафтодае ба наздам омада нишаст ва бо ӯ дар бораи автомобилҳо ба чақ-чақ даромадем. Аз байн ним соат ҳам нагузашта буд, ки як нафар масъули Бунгоҳи муоинаи техникӣ маро суроғ карда, ҳуҷҷатҳоямро оварда дод:
— Марҳамат, ҳуҷҷатҳоятонро гиред. Автомобили шуморо аз муоинаи техникӣ гузаронидем. Ҳеҷ камбудие нест. Хуш бошед, — гуфт ӯ.
Ман ҳайрон ҳуҷҷатҳоро аз дасти ӯ гирифтам ва сӯи мошинам равон шудам. То ҳол бовар намекардам, ки аз ман ягон сомонӣ ҳам зиёд аз тарофаи муоинаи техникӣ нагирифтанд. Ҳар сол ин ҷо новобаста аз камбудие надоштани автомобил аз муоинагарон сар карда, то кассиру кормандони БДА бо ҳар баҳона дар умум камаш сад сомонӣ чойпулӣ меканданд. Читать далее

Рамазон ва мо


namoz
Моҳи шарифи Рамазон аз ним гузашт. Дар рамазони имсола ҳарорати ҳаво нисбат ба ҳарвақта хеле гарм омад ва на ҳар кас ба ин тоқат карда, рӯза медорад. Вале ба ин нигоҳ накарда, теъдоди рӯзадорон кам нест. Яке аз рӯи ихлосу имон, дигаре барои худнамоӣ ва сеюмӣ барои аз ҷомеа берун намондан рӯза мегирад. Агар шахс худогоҳона аз рӯи имон рӯза дорад, савоби он зиёд аст. Мутаассифона, теъдоди нафароне, ки барои пеши ҷомеа худнамоӣ кардан рӯза медоранду ихлосу имон надоранд, кам нест.
Ман нафаронеро медонам, ки тамоми сол арақ менӯшанд, зинокорӣ мекунанд ва ё ришва мегиранд. Вале дар моҳи шарифи Рамазон рӯза мегиранд ва панҷ вақт намоз мехонанд. Дуруст аст, ки Худо бахшояндаву меҳрубон аст. Вале чун Рамазон гузашт, онҳо боз ба амалҳои ношоистаи худ даст мезананд. Якеро пурсидам, ки ту ба дини мӯбини ислом ҳеҷ ихлосе надорӣ ва чаро якбора дар Рамазон «мусулмон» мешавӣ?
Ӯ гуфт: — Дар ин моҳ аз арақхӯрӣ ва зинокорӣ истироҳат мекунам.
Дар моҳи шарифи Рамазон бояд шахси мусулмон ҳамаи амалҳои ношоистаи хешро партояд ва некӯкору парҳезгор бошад. Албатта, ин хислатҳоро шахс бояд тамоми умр риоя намояд, то воқеан ҳам чун як шахси комил дар ҷомеа пазируфта шавад. Читать далее

Таҳсилоти миёнаи умумӣ бояд ҳатмӣ бошад!


KT
Ба таваҷҷуҳи Президенти Тоҷикистон, вакилони Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони МО Тоҷикистон!

Бо қарори Маҷлиси намояндагони Маҷлиси олии Тоҷикистон 22 майи соли равон Раъйпурсии умумихалқӣ оид ба «Тағйиру иловаҳо ба Конституцияи Ҷумҳурии Тоҷикистон» баргузор мегардад. Тибқи лоиҳаи пешниҳодкардаи вакилони Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон ба Сарқонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон 40 адад тағйиру иловаҳо муқаррар гардидааст, ки аксарашон характери таҳрирӣ доранд. Дар ҳамин ҳол тағйироти муҳиме, ки аз он ояндаи миллат ва рушди Тоҷикистон вобаста аст, сарфи назар шудааст.
Имрӯз дар ҷомеа аксаран масъалаи аз мактаб дур мондани шогирдон баррасӣ мешавад. Ҳолатҳои баъди хатми синфи 9-ум ба муҳоҷирати меҳнатӣ рафтани писарон ва ё умуман бекор гаштани онҳо, ҳамчунин тарки мактаб кардани духтарон, ки мувофиқи қонун ҳама ноболиғанд, низ ба назар мерасад. Аҳли ҷомеа ва масъулин ба ин ҳолат назари манфӣ дошта бошад ҳам, вале тибқи қонун чорае андешида наметавонанд. Зеро тибқи моддаи 41-ум Конститутсияи амалкунанда «Ҳар шахс ҳуқуқи таҳсил дорад. Таълими умумии асосӣ ҳатмист. Давлат таълими умумии асосии ҳатмии ройгонро дар муассисаҳои таълимии давлатӣ кафолат медиҳад.
Шахс дар доираи муқаррарнамудаи қонун дар муассисаҳои таълимии давлатӣ метавонад ба таври ройгон таълими миёнаи умумӣ, ибтидоии касбӣ, миёнаи касбӣ ва олии касбӣ гирад.
Шаклҳои Шаклҳои дигари таълимро қонун муайян мекунад».
Моддаи мазкури Сарқонун таълими умумии асосиро, ки 9-сола аст, ҳатмӣ медонад. Тибқи моддаи 1-уми ҚонуниҶумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» (соли 2013) «зинаҳои таҳсилот – марҳилаҳои таълиму тарбия давраҳои таҳсилоти умумӣ (ибтидоӣ, умумии асосӣ ва миёнаи умумӣ), ибтидоии касбӣ, миёнаи касбӣ, олии касбӣ ва касбии баъд аз муассисаи олии таълимиро дар бар мегиранд». Аз моддаи мазкур ва моддаҳои 6, 8, 10,16 ва 23-юми ҚонуниҶумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» бармеояд, ки таҳсилоти умумии асосӣ, ки ҳатмӣ аст, 9 сол мебошад. Ин нукта дар банди дуюми моддаи 23-юми қонуни зикргардида аниқ муайян шудааст: «Муассисаҳои таълимии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба шахсон намудҳои зерини ҳуҷҷатҳои намунаи давлатӣ дар бораи таҳсилотро медиҳанд:
– аттестат (шаҳодатнома) дар бораи таҳсилоти умумии асосӣ – барои хатмкунандагони муассисаҳои таълимии таҳсилоти умумии асосӣ (синфи 9)». Читать далее