АСКАРӢ БОЯД ЯК СОЛ ШАВАД



Андеша

Мавсими аскаргирӣ дар Тоҷикистон идома дорад. Ҳамасола бо кӯшиши зиёди кормандони комиссариатҳои ҳарбӣ нақшаи аскаргирӣ иҷро мешавад. Зеро аксари ҷавонони синни даъватӣ бо хоҳиши худ ба аскарӣ рафтан намехоҳанд ва бо ҳар роҳ аз хизмати ҳарбӣ канораҷӯӣ мекунанд.
Дар кишварҳои ҳамсояи мо — Чин ва Ӯзбекистон ҷавонон барои ба аскарӣ рафтан худ талош мекунанд ва ҳато аз «тағо» истифода мебаранд. Зеро баъди хизмати аскарӣ барои онҳо бисёр дарҳо боз мешаванд ва имтиёзҳои пешбинишуда дар ҳаёти минбаъдаи онҳо нақши муҳим мебозад.
Ба наздикӣ Маҷлиси намояндагони Тоҷикистон ба қонун “Дар бораи вазъи ҳуқуқии хизматчиёни ҳарбӣ” тағйирот ворид карда, ба аскарон баъзе имтиёзҳо дод. Аз ҷумла, дар давоми хидмат ба сарбозони қаторӣ дар шаш моҳ як маротиба рухсатии 20-рӯза ва ба сержантҳо рухсатии 30-рӯза дода, маблағи роҳкиро аз ҳисоби қисми ҳарбӣ пардохт мегардад.
Тибқи тағйирот ба қонун ба сарбозе, ки оиладор аст, имконият дода шудааст, ки дар масофаи 100 километр то хонааш хидмат кунад, то хабаргирӣ аз хонаводааш осон бошад. Бояд гуфт, ки ҳоло тибқи низомномаи дохилӣ наздикони аскарони оиладор метавонанд моҳе ду бор ба хабаргирии онҳо биёянд ва як ҳуҷраи оилавӣ дар ихтиёри онҳо гузошта мешавад. Ин пешниҳод хуб аст, вале он метавонад ба издивоҷи бармаҳал низ дар байни ҷавонон мусоидат намояд. Яъне ҷавононе, ки ҳоло ба ҳаёти мустақилона омода нестанд, барои аз чунин имтиёз бархӯрдор шудан, бармаҳал издивоҷ мекунанд. Читать далее

Реклама

ДАР ЯК БИНО ГИРД ОВАРДАНИ ТЕЛЕВИЗИОНҲО ЗАРУРАТ НАДОРАД



Андеша

Ба иттилои ОИ «Азия плюс» Ҳукумати Тоҷикистон тасмим гирифтааст, ки 8 шабакаи телевизиони давлатиро ба шумули «Тоҷикистон», «Сафина», «Ҷаҳоннамо», «Баҳористон», «Варзиш», «Футбол», «Синамо» ва «Душанбе» ба бинои 22-ошёнаи «Душанбе Плаза» кӯчонад. Ман намедонам, ки ин идеяи кист? Вале мусаллам аст, ки тасмими мазкур чандон дуруст нест.
Аввалан, ба назари ин ҷониб масоҳати ҳоло ишғолкардаи бинои корӣ ва ёрирасони 8 телевизион ба маротиб аз бинои «Душанбе Плаза» калонтар аст.
Дуввум, студияҳои сайёр (ПТС) ва нақлиёти хизматии 8 телевизион дар куҷо нигоҳ дошта мешавад? Дар назди бинои «Душанбе Плаза» таваққуфгоҳе ба чунин ғунҷоиш вуҷуд надорад. Аз ҷониби дигар, ҳоло ғайриқонунӣ саршавии кӯчаи Бохтар баставу аз зери бинои «Душанбе Плаза» гузаштани нақлиёт мамнӯъ аст. Ҳол он ки барои кам кардани нақлиёт дар хиёбони Рӯдакӣ бояд ҳатман ин гузаргоҳ кушода бошад.
Сеюм, кӯчонидани 8 телевизион ба ҷои нав хараҷоти зиёди молӣ дорад. ҳуҷраҳои корӣ ва студияҳои нав сохта, онҳоро муҷаҳҳазонидин лозим аст. Ҳангоми кӯчидан баъзе мебел ва дастгоҳҳо мешикананд. Барои барқарор кардану онҳо пулу вақт масраф мешавад. Умуман, дар даврае, ки воридоти маблағ ба буҷаи давлатӣ мушкилот дорад, харҷи зиёдатӣ чӣ лозим аст?
Чаҳорум ва аз ҳама муҳим, аз нигоҳи амниятӣ дар як ҷо ҷамъ кардани 8 телевизион, ки дастгоҳи пурқудрати тарғиботии давлат маҳсуб мешаванд, оқилона нест. Дар вазъияти афзоиши хатари амалҳои террористӣ дар ҷаҳон, аз ҷумла Афғонистони ҳамсоя аз ҳам дур будани телевизионҳо мувофиқи мақсад аст.
Ҳамчунин дар як бино мавҷудияти 8 телевизион ҳангоми ҳолатҳои фавқулоддаи табиӣ, ба монанди заминларза ва сӯхтор метавонад ба якборагӣ фаъолияти онҳоро қатъ кунад. Читать далее

ФИЛМЕ, КИ ҲАНӮЗ ҲАМ ТАМОШОБИН ДОРАД



Аз 13 то 15 октябри соли равон бо ибтикори Намояндагии Иттиҳоди Аврупо дар Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе, дар толори кинотеатри «Кайҳон» Фестивали 10-уми кинои Аврупо баргузор гардид. Фестивали мазкур дар доираи чорабиниҳои «Ҳафтаи Аврупо», ки аз 11 то 21 октябр идома дошт, гузаронида шуд.
Дар доираи кинофестивал 9 филми кишварҳои аврупоӣ, аз ҷумла Финландия, Эстония, Олмон, Чехия, Шветсия, Испания, Словения, Латвия, Австрия ва Руминия пешкаши тамошобинон гардид, ки ҳамаашон хеле олӣ буданд. Масалан, филми «Деҳаи хурдакаки ширини ман» соли 1987 ба Ҷоизаи «Оскар» пешниҳод шуда буд. Филми «Шамшерзан»-ро, ки қаҳрамони воқеӣ (Эндел Нелис (1925–1993) дорад, филмбардорони Эстония, Финландия ва Олмон муштаракан ба навор гирифтаанд, Ҷоизаи миллии Финландия «Чусси»-ро сарфароз гардидааст. Филми «Ҷазираи хурд»-и Испания соҳиби Ҷоизаи Академияи кинои Аврупо ва 10 ҷоизаи дигар буда, филми «Хурӯси бесар» бошад, бо Ҷоизаи Иттифоқи синамогарони Руминия қадр гаштааст.
Дар рӯзи аввали кинофестивал Филми мазҳакавии режиссёри чех Иржи Мензел «Деҳаи хурдакаки ширини ман» намоиш дода шуд. Бояд гуфт, ки нахустнамоиши филми мазкур ҳанӯз 1 августи соли 1985 дар Прага пешкаши тамошобинон гардида буд. Читать далее

НАҚШИ ВАО ДАР НИЗОМИ НАВИ ҶАҲОНӢ


Муқимов М. А. доктори улуми филология,
профессори кафедраи журналистикаи байналхалқии ДМТ

ВАО новобаста аз муҳтаво, шакл, намуд ва аудиторияи худ бунёдан ниҳоди сиёсӣ маҳсуб мешавад. Зеро вай хусусияти таъсиррасонӣ ба тафаккури ҷомеа дорад. Дар мамолики Ғарб медиахолдингҳо мустақилияти иқтисодии ВАО-ро аз мақомоти ҳукуматӣ таъмин намоянд ҳам, хоҳ-нохоҳ расонаҳо аз идеяҳои ягон ҳизб ҷонибдорӣ мекунанд ва ё ба он таваҷҷуҳи хоса доранд. Ин аз ношир (муассис) ва сиёсати редаксионӣ вобаста буда, маъмурият барои қонеъ гардонидани талаботи аудиторияи худ низ ба ин амал даст мезанад. Масалан, дар ИМА расонаҳои пешбар одатан таҳти назорати ягон ҳизби сиёсӣ нестанд, вале талаботи аудиторияи худро ҳангоми чоп ё пахши мавод ба назар мегиранд. Аз ҷумла, муҳтавои рӯзномаи «Ню-Йорк Таймс» барои ашхосе, ки назари либералӣ-демократӣ доранд ва аз ҳизби демократӣ ҷонибдорӣ мекунанд, равона шудааст. Баръакс, рӯзномаи «Вашингтон пост» нашрияи консервативӣ маҳсуб шуда, хонандаҳои он ҷонибдори ҷумҳурихоҳон мебошанд. Яъне, сиёсишавии аудиторияи ВАО низ тақозо мекунад, ки расона барои аз даст надодани муштариёни худ аз сиёсати ҳукумат ё ягон ҳизб дастгирӣ намояд ва ё мухолифи он бошад.
Масалан, рӯзномаи «Вашингтон пост» дар мақолаи редаксиониаш оид ба раъйпурсии 1-уми октябр дар вилояти худмухтори Каталонияи Испания, 2-юми октябри соли 2017 навишт, ки президент Трамп низ аз мустақилиятхоҳон дастгирӣ накард. «Миллатгароёни минтақаи мазкурро танҳо Шотландия, ки аз ҷониби ҷудоихоҳон идора мешавад ва Ҳукумати Венесуэла ҷонибдорӣ намуданд. Ҳамчунин, хадамоти кашшофии Русия ва дастгоҳи тарғиботии он, ки ҳамаи нерӯяшро дар расонаҳо ва шабакаҳои иҷтимоӣ барои ҷонибдории ҷудоихоҳони Каталония равона кардааст, дастгирӣ менамояд. Чунин ба назар мерасад, ки Москва ҳаракати Каталонияро ҳамчун боз як воситаи ҷудоиандозӣ ва сустшавии Ғарби демократӣ мефаҳмад» [11]. Читать далее

КАЙ ИМИҶИ МИЛИСА БОЛО МЕРАВАД?



Ҷияни ҳафтсолаам дар роҳ кормандони бозрасии автомобилиро, ки мошинҳоро манъ мекарданд, дида пурсид:
-Тағо, гаишник ҳам милиса аст?
— Бале, — гуфтам.
— Пас чаро аз ронандаҳо пул мегирад?- боз пурсид ӯ.
— Ба ростӣ, намедонистам чӣ гӯям.
Воқеан ҳам, имрӯз ҳатто кӯдаки хурдсол ҳам медонад, ки кормандони БДА ришваситонӣ мекунанд ва имиҷи милисаро коҳиш додаанд. Паст шудани обрӯи милиса пеш аз ҳама аз худи онҳо, аз рафтору муошират ва одобашон вобаста аст. Ба ҳамагон маълум аст, ки милисаҳои боодоб ва хушмуомила ангуштшуморанд.
Дар суҳбате як нафар тоҷики ҳолландӣ дар бораи рафтори пулис дар ин кишвар гуфт, ки онҳо хеле хушмуомилаанд. Агар ронанда қоидаи ҳаракат дар роҳро вайрон карда бошад, гуноҳашро ба хубӣ фаҳмонида ҷарима мекунанд ва боз бахшиш мепурсанд, ки ӯро ташвиш додаанд. Агар дар мошин кӯдак бошад, бахшиш пурсида, ронандаро ҷарима намекунанд, то ки ин ба равони ноболиғон таъсири манфӣ нарасонад ва хусуматро нисбати пулис ба вуҷуд наорад.
Ҳамчунин дӯсти ҳолландии мо гуфт, ки агар дар кӯча аз пеши пулис кӯдак барояд, ӯ ҳатман ба вай пуфак туҳфа мекунад. Ин амал ба хотири аз хурдӣ дарк кардани кӯдакон будааст, ки пулис дӯст ва муҳофизатгари онҳо мебошад. Шояд ба онҳо ҳар саҳар пуфак медиҳанд, ки имижи пулисро байни кӯдакон боло баранд, мегӯяд ӯ. Читать далее

ФИЛМҲОИ ХУБ, ВАЛЕ …


ФИЛМҲОИ ХУБ, ВАЛЕ …
Андеша

Аз 13 то 15 октябри соли равон бо ибтикори Намояндагии Иттиҳоди Аврупо дар Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе Фестивали 10-уми кинои Аврупо баргузор гардид. Фестивали мазкур дар доираи чорабиниҳои «Ҳафтаи Аврупо», ки аз 11 то 21 октябр идома дорад ва ба 60-солагии имзои созишномаи Рим бахшида шудааст, баргузор гардид.
Дар доираи кинофестивал 9 филми кишварҳои аврупоӣ аз ҷумлаи Финландия, Эстония, Олмон, Чехия, Шветсия, Испания, Словения, Латвия, Австрия ва Руминия пешкаши тамошобинон гардид, ки ҳамаашон хеле олӣ буданд. Масалан, филми «Деҳаи хурдакаки ширини ман» соли 1987 ба Ҷоизаи «Оскар» пешниҳод шуда буд. Филми «Шамшерзан»-ро, ки қаҳрамони воқеӣ (Эндел Нелис (1925–1993) дорад, филмбардорони Эстония, Финландия ва Олмон муштаракан ба навор гирифтаанд, Ҷоизаи миллии Финландия «Чусси»-ро сарфароз гардидааст. Филми «Ҷазираи хурд»-и Испания соҳиби Ҷоизаи Академияи кинои Аврупо ва 10 ҷоизаи дигар буда, филми «Хурӯси бесар» бошад, бо Ҷоизаи Иттифоқи синамогарони Руминия қадр гаштааст.
Ин ҷо ман дар бораи муҳтавои филмҳо ва аз тамошои онҳо лаззат бурдани худ нақл карданӣ нестам. Ин филмҳоро бояд худ тамошо кард ва бо филмҳои истеҳсоли кишварамон муқоиса кард. Дар ин ҳол метавонем, гӯем, ки дар соҳаи филмсозӣ дар кадом сатҳ қарор дорем. Читать далее

ҚОНУНИ МАРДУМӢ



Тағйиру иловаҳо, ки 23 августи соли равон вакилони МН ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон (28.08.17, №1461) ворид карданд, тақозои замон буда, дар натиҷаи назарпурсии телевизионии беш аз думоҳаи сокинони кишвар таҳия гардидааст. Қонуни мазкур 10 сол қабл низ баъди пурсишҳои оммавӣ бо дархосту пешниҳоди мардум қабул гардида буд. Ин муддат собит кард, ки қонун ба тағйиру иловаҳо ниёз дорад. Зеро ҳанӯз ҳам мардум дар иди Рамазон ва Қурбон, дар тӯй ва маросими азодорӣ ба исрофкорӣ ва зиёдаравӣ роҳ медоданд. Аз ҷумла, дар идҳо ашхоси дорову нодор дастархони пурдабдаба ороста, марду зан, ҷавонону наврасон ба хонаи ҳамдигар то се рӯз идгардак рафта, ба исрофкорӣ роҳ медоданд. Дар натиҷа оилаҳои камбизоат зиёни зиёди моддӣ медиданд.
Акнун, тибқи тағйиру иловаҳо ба моддаи 7-уми Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» дар рӯзҳои иди Рамазон ва Қурбон дастархони маънавӣ ва камхарҷи идона ороста шуда, ба исрофкорӣ ва зиёдаравӣ роҳ додан манъ аст.
Дар Иди Қурбони гузашта то андозае талаботи мазкур риоя шуд. Вале ҳоло на ҳамаи сокинони ҷумҳурӣ дарк карданд, ки риояи қонуни мазкур ба нафъи худи онҳо мебошад.
Аксари хонандагони рӯзнома хуб дар хотир доранд, ки хатнасур барои оилаҳои камбизоат як мушкили азим маҳсуб мешуд. Аксаран саробони оила маблағе надошт, ки писарашро хатнасур кунад. Баъзан писарҳо хатна нокарда мактабхон мешуданд. Дар ҷомеа баъзан барои хатнасур накардан оиларо сарзаниш ҳам менамуданд. Тағйироти нав ба моддаи 8-уми қонуни номбурда, ин мушкилотро аз байн бурд. Ҳоло хатнасур ба таври ихтиёрӣ танҳо дар доираи оила ва бе хизматрасонии санъаткорон гузаронида мешавад.
Воқеан ҳам, даъвати овозхонҳо ба хатнасур аз гаронтарин харҷи тӯйдор маҳсуб мешуд. Писардор солҳо барои хатнасур пул ҷамъ мекард, аз ризқи даҳони кӯдаконаш сарфа мекард, то овозхони номдорро ба тӯйи фарзандаш даъват намояд. Як таксирони шиносам нақл кард, ки чанд моҳ қабл нафареро аз деҳот ба сабукраваш савор кардааст. Он мард, гуфтааст, ки ман писарамро хатнасур мекунам. Завҷаам ва хешу табор хоҳиш доранд, ки ба тӯй фалон ҳофизи номдорро биёрем. «Барои он ҳофизро ёфтан метавонӣ ба ман кӯмак бикунӣ, пулашро медиҳам», гуфтааст ӯ. Читать далее