Рақамивазкунӣ зарурат ва ё «бизнес»-и нав?



Шоми 15 июли соли равон як дӯстам гуфт, ки рӯзи гузашта дар шаҳри Душанбе кормандони БДА сабукравашро боздошта, ӯро барои рақами давлатии намунаи «РТ» доштанаш тибқи моддаи 314-и Кодекси ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ ҷарима кардаанд. Воқеан, тибқи моддаи мазкур «Барои идора кардани воситаи нақлиёт бо рақами қайди давлатӣ, ки ба намунаи стандарти муқарраршудаи давлатӣ мувофиқат намекунад, — ба андозаи аз ду то се нишондиҳанда барои ҳисобҳо (100-150 сомонӣ) ҷарима таъйин карда мешавад».
Ӯ гуфт, ки қарори ҳукумат баромадааст ва бояд рақами давлатии автомобилҳо ба намунаи нави «TJ» иваз карда шаванд. Ман як рӯзи дароз навбатпоӣ карда рақами мошинамро иваз кардам, ту ҳам рақами нав бигир, маслиҳат дод, ӯ. Рӯзи дигар чанд нафари дигарро дидам, ки гуфтаҳои дӯстамро тасдиқ карданд ва онҳо низ тавсия доданд, ки рақами автомобиламро, ки «РТ» буд, иваз бикунам.
Барои дар ин бора маълумоти саҳеҳ гирифтан ба чанд шиноси ҳуқуқдонам муроҷиат кардам, касе аз онҳо дар ин бора иттилоъ надоштанд. Аз сомонаи Вазорати корҳои дохилӣ эълонеро дар ин мавзӯъ пайдо кардам, ки 14 июли соли 2017 ба чунин шакл нашр шуда буд:
«Э Ъ Л О Н !!!

http://mvd.tj/index.php/tj/g-shai-e-lon-va-ozmun-o/14054-e-l-o-n-2
Ба маълумоти шаҳрвандон расонида мешавад, ки тибқи талаботи қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 2-юми марти соли 2013, №103 «Дар бораи ворид намудани тағйиру иловаҳо ба қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 5 августи соли 1998, №306», шаҳодатномаҳои ронандагие, ки расми соҳиби он дар мӯҳлати 10 соли тақвимӣ иваз карда нашудааст, беэътибор дониста шуда, оид ба ҳар як далели идора кардани воситаи нақлиёт бо чунин шаҳодатномаи ронандагӣ нисбати ронандагон мутобиқи моддаи 336-и Кодекси ҳуқуқвайронкунии маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷазои маъмурӣ татбиқ мегардад.
Ҳамчунин, мутобиқи моддаи 31 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 4 ноябри соли 1995, №196 «Дар бораи ҳаракат дар роҳ» ва моддаи 71 Кодекси мурофиаи ҳуқуқвайронкунии маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон воситаи нақлиёт бо боздошт ва нигаҳдории он дар истгоҳи махсус, манъ карда мешавад.
Барои идора кардани воситаҳои нақлиёт бо рақами қайди давлатӣ, ки ба намунаи стандарти муқарраршудаи давлатӣ (СТ ҶТ 1020-2013) мувофиқат намекунад, нисбати чунин ронандагон дар асоси моддаи 314-и Кодекси ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ ҷазо татбиқ карда мешавад.
Ба ронандагоне, ки воситаи нақлиётро бо шаҳодатномаҳои ронандагии намунаи кӯҳна ва рақамҳои қайди давлатии ғайристандартӣ идора менамоянд, тавсия дода мешавад, ки дар мӯҳлатҳои кӯтоҳтарин онҳоро ба шаҳодатномаи ронандагии биометрӣ ва рақами қайди давлатии мутобиқ ба стандарти муқарраршудаи давлатӣ иваз намоянд.
Барои иваз намудани шаҳодатномаи ронандагӣ нусхаи шиноснома, шаҳодатномаи ронандагӣ, маълумотномаи тиббӣ ва барои иваз намудани рақами қайди давлатӣ шиносномаи шахсӣ, шаҳодатномаи техникӣ ва рақами қайди давлатӣ ба воҳидҳои бақайдгирию имтиҳонотии БДА-и маҳалли ҷойи зист пешниҳод карда мешаванд.
Шаҳрвандон барои гирифтани маълумоти бештар метавонанд бо телефонҳои 235-05-12, 235-04-23 ва 235-79-29 муроҷиат намоянд».
Читать далее

ИСРОФКОРӢ ҲАРОМ АСТ!



Ба қабули Қонун «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» 10 сол гузашт ва он то андозае пеши исрофкориро гирифта, ҳангоми барпо намудани ҷашну маросимҳо ба сарфаю сариштакорӣ мусоидат намуд. Аз таҷрибаи ин солҳо бармеояд, ҳанӯз ҳам анъана ва маросимҳое ҳастанд, ки танзим мехоҳанд.
Масалан, Иди Фитри гузашта бори дигар собит кард, ки аксари мардуми мо ҳоло ҳам зоҳирпарастӣ карда, дастархони пурдабдаба меороянд ва ба исрофкорӣ роҳ медиҳанд. Ҳол он ки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар паёми худ ба муносибати Иди саиди Фитр аз ҷумла иброз намуда буданд, ки «… дар рӯзи ид ҳангоми оростани дастурхони идона ба исрофкорӣ ва зоҳирпарастиву зиёдаравӣ роҳ надиҳанд ва фаромӯш накунанд, ки хоксориву сариштакорӣ яке аз хислатҳои беҳтарини мардуми мо буда, ба зиёд шудани хайру баракат дар ҳар хонадон мусоидат мекунад».
Ашхоси доро метавонад дастархони пурдабдаба биорояд, вале мардуми нодор ҳам худро ба онҳо баробар карда, барои дастархони идона охирин маблағашонро масраф мекунанд ва баъд то ба даст овардани маош азоби бепулӣ мекашанд.
Шояд ҳамагон шоҳиди он шуда бошанд, ки дар баъзе маҳалҳо хонаводаҳо чанд дастархони идона меороянд. Дар меҳмонхона барои мардон, дар хонаи дигар барои занон ва боз дастархон барои ҷавонону духтарон густурда мешавад. Одат шудааст, ки мардон ва ҷавонону наврасон алоҳида баъди намози ид хона ба хона мегарданд ва гӯё фотиҳа мехонанд. Баъди нисфирӯзӣ ё рӯзи дуюми ид навбати занону духтарон мерасад. Албатта, як нафар наметавонад, ки агар даҳ хона гашта бошад, дар ҳама ҷо ғизо хӯрад. Анвои дастархон дар рӯзи гармо то бегоҳ вайрону исроф мешавад.
Бояд гӯям, ки дар баъзе маҳаллаҳои мардуми бумии водии Ҳисор ва Айниву Панҷакент дар рӯзи ид хона ба хона гаштан роиҷ нест. Мардум барои фотеҳахонӣ ба хонаи азодор як рӯз қабл аз ид мераванд ва барои ин ягон хел дастархони пурдабдаба густурда намешавад. Рӯзи ид бошад, ба хонаи падару модар, хоҳару бародар ва дигар хешони наздик мераванд. Яъне идро дар доираи оила ҷашн мегиранд.
Солҳои кӯдакиву наврасии мо дар деҳаҳое, ки мардуми бумии Ҳисор зиндагӣ мекарданд, идгардаки кӯдакон набуд. Яъне кӯдакон халта гирифта, дар ба дар намегаштанд ва байни худ мусобиқа намекарданд: «кӣ бештар сақич ҷамъ мекунад». Дар он солҳо кӯдакон танҳо ба хонаи хешовандони наздикашон идгардак мерафтанд ва соҳибхонаҳо онҳоро хуш истиқбол мекарданд. Дар рӯзи иди гузашта ба чашми худ дидам, ки дар деҳаи мо идгардаки кӯдакон роиҷ гашта, имсол нисбати соли гузашта теъдоди кӯдакони халтабадаст бештар шудааст. Дӯстонам аз шаҳрҳои Хуҷанду Панҷакент ва ноҳияи Айнӣ мегӯянд, ки ин амал дар зодгоҳи онҳо анъана нест ва онро ба Душанбе омада, дидаанд.
Читать далее

МОҲИ ШАРИФ ГУЗАШТ…



Ҷовид Муқим
Андешаҳо дар танҳоӣ
Моҳи шарифи Рамазон ҳам гузашт ва азобу ташвиши якмоҳаи рӯзадорон паси сар шуд. Имсол аксари рӯзҳои моҳи рамазон ба аввали тобистон рост омад ва ғайриинтизор баъзе рӯзҳо ҳаво хеле тасфида, иродаи мусулмононро санҷид. Албатта, мушкили асосӣ ташнагии тоқатфарсо буд. Махсусан онҳое, ки дар ҳавои кушод кори ҷисмонӣ мекарданд, азоби сахт доштанд.
Тули ин моҳ агар мабодо корафтодаи ягон идора мешудед, ҳатман коратон омад намекард, зеро ашхоси масъулро дар вақташ дар ҷои кор дарёфт кардан мушкил буд: онҳо дер ба кор меомаданду барвақт мерафтанд. Аз теъдоди мизҳои холии корӣ пай бурдан мумкин буд, ки кормандон навбати ҳузурро роҳандозӣ кардаанд. Дар идораҳои хурди ғайриистеҳсолӣ бошад, кормандон дари ғурфаҳоро баста, дар сардии кондитсионер ҳаловат бурда, хоб мекарданд, то зудтар вақти корӣ ба охир бирасад. Рӯзадорони бекор низ дар ин як моҳ аз хоб сер шуданд. Онҳо аксари вақти рӯзадориро бо хоб гузарониданд, то ки гуруснагиву ташнагиро эҳсос накунанд. Ҳамчунин ин моҳ кайфиҳо дар хумори носу сигор азоби алиме доштанд ва то шом ба зӯр тоқат карда, баъди кушодани рӯза як каф нос зери забон партофта, хумор мешикастанд. Баъзеҳо тоқат накарда, аз худ фатво дода буданд, ки носу сигор рӯзаро намешиканад ва ин амалро роҳандозӣ ҳам менамуданд. Читать далее

ПАЙДОИШ ВА ТАШАККУЛИ РАДИОИ ҶАМЪИЯТӢ ДАР ИМА


ПАЙДОИШ ВА ТАШАККУЛИ РАДИОИ ҶАМЪИЯТӢ ДАР ИМА

Муқимов М. А., доктори улуми филологӣ,
профессори кафедраи журналистикаи байналхалқии ДМТ

Консепсияи Радиои ҷамъиятӣ дар Аврупо пайдо шуда, рушд кард ва ҳамчун шакли ғайритиҷоратии радио ба ИМА гузашт. «Феълан радиои ҷамъиятӣ дар ИМА аз се шабакаи истеҳсолгарони барномаҳои радио иборат аст: Радиои миллии ҷамъиятӣ, Радиои байналхалқии ҷамъиятӣ, ВАО-и ҷамъиятии Америка» [3, 10]. Ҳамчунин дар ин кишвар Радиои ҷамъиятии табодул — Public Radio Exchange (PRX) низ фаъолият дорад. Радиои миллии ҷамъиятӣ истеҳсолгари асосии муҳтавои иттилоотӣ мебошад. Радиои байналхалқии ҷамъиятӣ бошад, бо радиоҳои ҷамъиятии дигар кишварҳо ҳамкорӣ карда, кӯшиш мекунад, ки назари байналхалқиро дар бораи ахбор ба шунавондаҳои америкоӣ пешниҳод намояд. Дар ҳамин ҳол ВАО-и ҷамъиятии Америка нисбат ба се шабакаи номбаршуда бештар барномаҳои фарҳангиву маърифатӣ истеҳсол менамояд.
Тибқи Қонуни намунавии ЮНЕСКО оид ба пахши ҷамъиятӣ (соли 1998) телевизион ва радиои ҷамъиятӣ ин ташкилоти ғайритиҷоратӣ аст, ки барои қонеъ кардани талаботи ҷомеа аз ҷониби худи ҷомеа сохта шуда, ҷомеа онро маблағгузорӣ ва назорат мекунад. Читать далее

МУСОҲИБА ҲАМЧУН ЖАНР ДАР ҲАФТАНОМАИ «АДАБИЁТ ВА САНЪАТ»



Муқимов М. А.,
доктори улуми филология, профессори
кафедраи журналистикаи байналхалқии
Донишгоҳи миллии Тоҷикистон

Мусоҳиба яке аз жанрҳои ҷолиб ва серистеъмоли ВАО маҳсуб мешавад. Дар ҳамин ҳол дар мусоҳиба «чунин суолҳоро пурсидан даркор аст, ки хонандаҳо ба он рағбат доранд», мегӯяд муҳаққиқ Э. Полетаев [3. -252]. Ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат» дар соли 2016 ҳамагӣ 21 мусоҳиба ба табъ расонидааст, ки ин нисбат ба ёдномаву шодбошиҳо ба маротиб кам аст. Мутаассифона, соли 2016 дар баробари мусоҳибаҳои хубу ҷолиб дар ҳафтанома мусоҳибаҳои сусту камарзиш низ ба табъ расидаанд. Масалан, дар шумораи 7 январи соли 2016 (№1) мусоҳибаи Абдухалили Абдусаид «Сурудам – ҳофизи рози дили ман» бо овозхон Матлуба Раҳимова чоп шудааст, ки бо чунин суол оғоз мегардад: «Шумо чун чеҳраи фарҳангу ҳунари дар деҳот камолёфта дар муҳити шаҳр худро чӣ гуна эҳсос мекунед?». Барои хонандагони ҳафтанома шунидани посухи суоли мазкур ҷолиб нест.
Муаллиф ҳамчунин ба мусоҳиби худ чунин суол медиҳад: «Вобаста ба ҷаҳонишавӣ, ки фарҳангу ҳунарҳои заифро ба коми худ мекашад, мусиқии суннатии мо оянда дошта метавонад?». Мусоҳиб мегӯяд, ки «Ман ҳамеша ба ҳамин чиз хушбин ҳастам, зеро дар ансамбли «Фалак» 80 дарсади коргаронаш ҷавонон ҳастанд, дар «Шашмақом» ва «Дарё» низ». Магар ба ин суол мутахассиси соҳа – мусиқишинос посух нагӯяд? Умуман чунин суолгузорӣ хоси нашрия баобрӯи «Адабиёт ва санъат» нест. Мусоҳибаи мазкур дар сатҳи маводи нашрияҳои хонаводагӣ иншо шудааст.
Вақти интихоби мавзӯъ муаллиф бояд ба аҳамиятнокии он барои ҷомеа диққат медод. Зеро на ҳар гуна мусоҳиба барои ҷомеа пураҳамият ва диққатҷалбкунанда аст.
Дар шумораи 11 феврали соли 2016 (№6) мусоҳибаи Толиби Луқмон «Саттор Турсун: шояд аз феъли замона дур мондаам» дар ҳаҷми қариб 3 саҳифаи рӯзнома чоп шудааст. Мусоҳиба бо Нависандаи халқии Тоҷикистон Саттор Турсун ба мавзӯи иҷтимоӣ бахшида шуда, хеле тӯлонӣ аст. Онро кӯтоҳу ихчам карда, дар як саҳифаи рӯзнома ҷойгир кардан мумкин буд. Зеро хонандаи муосир ба чунин мусоҳибаҳои тӯлонӣ таваҷҷуҳ намекунад.
Аниқ муайян кардани ҳадафи мусоҳиба аз муваффақиятҳои муаллиф маҳсуб мешавад. Мо аз ин мусоҳиба чӣ мехоҳем? Дар бораи шахсияти мусоҳиб навиштанӣ ҳастем ё дар бораи проблемае бо ӯ суҳбат кардан мехоҳем? [2. -23] Читать далее

Барои хонанда бояд навишт


asБарои хонанда бояд навишт

(Баррасии маводи публитсистии ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат» дар соли 2016)

Ҷовид Муқим,
доктори улуми филология, профессори
кафедраи журналистикаи байналхалқии ДМТ

Публитсистика як намуди маводи адабиёт ва журналистика аст, ки проблемаҳои муосири муҳими масоили сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоиро баррасӣ мекунад. Ҳадафи публитсистика ин таъсир расонидан ба ҷомеа, ҷалби таваҷҷуҳи одамон ба ягон факту воқеа ва ба вуҷуд овардани вокуниши онҳо мебошад. Мавзӯи публитсистика ин ҳодиса ё ҳолатест, ки айни замон мегузарад ва ё пештар сурат гирифтааст. Ҳамчунин ин метавонад андешаи муаллиф дар бораи ягон ҳодисаву рӯйдод бошад. Дар публитсистика бояд ҳамеша мавқеи муаллиф аниқ ифода ёбаду рӯшан зоҳир гардад. Ҳамчунин дар навиштаҳои публитсистӣ бояд тахаюлоти бадеӣ ҷой надошта бошад. Услуби навишти публитсистӣ бо эҳсосият ва мубоҳиса аз маводҳои дигар фарқ мекунанд. Публитсистика афкори ҷомеаро ба вуҷуд оварда онро ташаккул медиҳад. Публитсистика ҳамчунин дар ташкили маъракаҳои сиёсӣ нақши муҳим дорад.
Дар натиҷаи пажӯҳиши шумораҳои соли 2016-уми ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат» маълум гардид, ки аксаран саҳифаҳои аз 1-ум то 3-юми нашрия маводи расмиро фаро мегирад. Дар ин саҳифаҳо суханрониҳои Асосгузори сулҳу ваҳдат, Пешвои миллат, Президенти Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, маводи дигари расмӣ ва вокунишҳо ба онҳо ба табъ расидаанд. Масалан, 21 январи соли 2016 (№3) мақолаи Абдуҷаббор Раҳмонзода, ёрдамчии Президенти Тоҷикистон оид ба масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа бо номи «Адабиёт бояд ҳамқадами замон бошад» ба табъ расидааст. Муаллиф аз нокифоя будани таълифи асарҳои адибон дар замони муосир изҳори нигаронӣ карда, пеши аҳли эҷод вазифаҳо мегузорад. Аз ҷумла, аз адибон тақозо мешавад, ки ғояҳои ватандӯстӣ, муқаддас доштани марзу буми Тоҷикистон, садоқат ба рамзҳои давлатӣ ва муқаддасоти миллиро дар асарҳояшон тарғиб намоянд.
Дар саҳифаҳҳи 2-3-юми шумораи 1-уми сентябри соли 2016 (№35) мақолаи профессор Атахон Сайфуллоев «Истиқлоли давлатӣ ва инқилоби фикрии халқ» ба табъ расидааст. Дар мақола оид ба истиқлоли миллӣ ва дастовардҳои адабиёти тоҷик сухан меравад. Читать далее

ҶАНГИ ИТТИЛООТӢ ВА ТАЪМИНИ АМНИЯТИ ФАЗОИ ИТТИЛООТӢ


inf-war

Муқимов М. А. доктори улуми филология,
профессори кафедраи журналистикаи байналхалқии ДМТ

Ҷанги иттилоотӣ таърихи кӯҳан дошта, бо пайдоиши давлатҳо ва мухолифату рақобати байни онҳо ташаккул ёфтааст. Вале аввалин маротиба муҳаққиқи канадагӣ Маршалл Маклюэн солҳои 60-уми асри ХХ дар бораи ҷанги иттилоотӣ рӯшод дар матбуот навиштааст. Китобҳои ӯ «Галактикаи Гутенберг» (с. 1962), «Медиум — ин пайғом аст» (с. 1967), «Ҷанг ва сулҳ дар деҳаи глобалӣ» (с. 1968) мавзӯи мазкурро фаро мегиранд. Профессор Маршалл Маклюэн доир ба ҷанги иттилоотии ИМА гуфта аст, ки «Ветнам аввалин ҷанги телевизионии ИМА буд. Ҷангҳои қаблӣ бо кӯмаки кинову расм ва сурату матбуот бурда мешуд [6].
Ҷанги иттилоотӣ ин таъсиррасонии нақшавӣ ба тамоми системаи иттилоотиву иртиботии душман ва давлатҳои бетараф ба мақсади ташаккул додани фазои мусоиди ҷаҳонии иттилоотӣ барои гузаронидани амалиётҳои сиёсӣ мебошад, ки назорати аксари ин фазоро таъмин менамояд. Дар замони муосир ҷанги иттилоотиро асосан кишварҳои абарқудрат барои амалисозии ҳадафҳои геополитикии худ мебаранд.
Ходими илмии Институти таҳқиқотҳои стратегии Русия Дмитрий Беляев ба суоли хабарнигори маҷаллаи бритонии «Jane’s Intelligence Review» — «Оё ҳангоми ҷанги иттилоотӣ журналистика метавонад воқеънигорона бошад?», мегӯяд, ки ҳангоми инъикоси ҳодисаҳои доғи байналхалқӣ ВАО-и Ғарб хеле кам аз воқеият ҳарф мезананд. Мутаассифона, имрӯз ҷомеаи Ғарб ба ҳар чизе, ки тарғиботи расмӣ ва расонаҳои «мустақил» мегӯянд, бовар мекунанд [3].
Собиқ шореҳи яке аз рӯзномаҳои маъруфи Олмон – «Frankfurter Allgemeine Zeitung» Удо Улфкотте ин гуфтаҳоро тасдиқ мекунад. Ӯ соли 2014 китоби «Журналистони фурӯхташуда»-ро аз чоп баровард. Удо Улфкотте дар ин асар собит мекунад, ки дар Олмон ва дигар кишварҳои Иттиҳоди Аврупо журналистон бо дастур ва супориши мақомоти амниятӣ маводи дурӯғин менависанд. Аксари рӯзномаҳои ҷамъиятиву сиёсӣ бо ташкилотҳои америкоӣ аз ҷумла РМК ҳамкорӣ доранд. «Озодии сухан дар Олмон ин, сохтакорӣ буда, баҳои афзоиши ҳамкорӣ бо хадамоти махсус аст. …Агар шумо ҳамкорӣ накунед, ҳеҷ гоҳ элитаи касбӣ намешавед» [9], мегӯяд Удо Улфкотте.
ИМА аз ҷумлаи кишварҳоест, ки тавассути дастгоҳҳои тарғиботиаш ба мисли телевизион ва радиои «Садои Америка», Телевизиони «Ал-Ҳурра», Радиои «Сава» (барои кишварҳои Шарқи Наздик ва Африкаи Шимолӣ), Радио ва телевизиони Мартӣ (барои Куба), Радиои «Аврупои озод»/«Озодӣ», Радиои «Осиёи озод» ба 61 забони миллӣ ва ба 125 кишвари дунё ҷанги иттилоотии густурда мебарад. Ба ин мақсад масалан, соли 2014 аз буҷа 733 миллион доллар ва соли 2015 беш аз 750 миллион доллар ҷудо шуда буд. Аудиторияи расонаҳои мазкур ҳафтае ҳудуди 210 миллион нафарро ташкил медиҳад. Ба ғайри ин Worldnet – шабакаи телевизионии Оҷонсии иттилоотии ИМА низ дар пахши иттилоъ ба хориҷа саҳм дорад. Читать далее