ЛИНО



ЛИНО

16 октябр, дар рӯзи аввали Синамобазми байналмилалии «Дидор» дар бахши «Озмуни байналмилалӣ» филми коргардони афғон Рамин Расулӣ «Лино» намоиш дода шуд. Филми мазкур 81 дақиқа буда, соли 2016 наворбардорӣ шудааст. Филми «Лино» мавзӯи ҳуввияти миллиро пайгирӣ мекунад.
Марям ном эронидухтар, ки рассом буда, ба варзиши тӯбзанӣ ҳам машғул аст, ҳангоми ташхиси генетикии хунаш мефаҳмад, ки ӯ ба модараш ҳеҷ иртиботе надорад. Ташхиси дуюмбора низ собит мекунад, ки модараш бо Марям ҳамхун нест. Ӯ дарк мекунад, ки дар оила аз вай кадом сиреро пинҳон медоранд. Марям ба волидонаш аз натиҷаи ташхис хабар медиҳад ва талаб мекунад, ки ба ӯ ҳақиқатро бигӯянд.
Ниҳоят маълум мешавад, ки номи аслии Марям Лино аст ва волидони ӯ афғонанд. Модари Лино ва духтари кӯчаки онҳо Марям ҳангоми садамаи автомобил ҳалок гаштаанд. Падари Лино бошад, ба Афғонистон баргаштааст. Вале касе намедонад, ки ӯ ҳоло дар куҷост?
Лино барои донистани ҳуввияти худ талош мекунад, мехоҳад дар бораи волидон ва авлоди худ маълумот пайдо бикунад. Лино бо дугонааш дар Теҳрон ва Дамованд ба ҷустуҷӯи падараш мебарояд ва шиносони ӯро пайдо мекунад. Ҳамин тавр ӯ мефаҳмад, ки падараш дар Кобул аст. Лино омода аст, ки зиндагии осоишта ва роҳатро дар Теҳрон партофта ба Афғонистони нодору ҷангзада баргардад. Билохира ӯ баъди намоиши расмҳояш ба дидори падар мешитобад.
«Лино» филми муштараки Афғонистону Эрон буда, дар ин ду кишвар наворбардорӣ шудааст. Нақшҳоро низ ҳунарпешаҳо аз ин ду мамлакат офаридаанд.
«Лино» филми 11-уми коргардони 40-сола Рамин Расулӣ мебошад. Ӯ аввалин филми худ — «Онҳо интизоранд»-ро, ки 11 дақиқа буд, дар 17-солагӣ офаридааст.

Ҷовид Муким

Реклама

НУҚТАИ АТФ



НУҚТАИ АТФ

Рӯзи 16-уми октябр дар доираи барномаи Озмуни байналмилалии Кинофестивали 8-уми дидор намоиши филми афғонии «Нуқтаи атф» баргузор гардид. Филми мазкур соли 2018 наворбардорӣ шуда, таҳиягари он Муҳаммад Носир Ҳошимӣ, муаллифи сенария ва коргардон Ҳизбулло Султонӣ мебошанд.
Филм аз вазъи имрӯзаи ноороми Афғонистон, ба вижа шаҳри Кобул ва мардуми он қисса мекунад. Зиреҳпӯшҳои шикаста дар сари кӯчаҳои канори шаҳр осори ҷанги гузашта аст. Танҳо чархболи низомии амрикоӣ, ки дар фазои шаҳр парвоз дорад, аз ноором будани вазъ далолат медиҳад. Тирпарронии шабона ва куштор як ҳодисаи доимӣ мебошад. Аксар барои раҳоӣ ёфтан аз ин ҳолат бо ҳар роҳу восита ба ИМА ва Аврупо ҳиҷрат мекунанд.
Қаҳрамони асосии филм Закӣ ҳам мехоҳад, ки визаи яке аз кишварҳои хориҷиро дарёфт бикунад, то аз ин ҷо берун биравад. Дӯстоштааш Марям аллакай чанд рӯз қабл ба дунболи зиндагии беҳтар дар хориҷа Кобулро тарк кардааст. Кори Закӣ дар Сафорати Америка барор намекунад. Ӯро аз суҳбат бармегардонанд. Дарёфти визаи Амрико ва кишварҳои Аврупоро корчаллонҳо аз 7 то 20 ҳазор доллар нархгузорӣ кардаанд. Ба ҳамин қимат ҳам талабгорон зиёданд. Закӣ ин миқдор пул надорад ва барои фурӯхтан низ чизи гаронбаҳояш нест. Закӣ аз як визафурӯш илтимос мекунад, ки ба вай насия виза дуруст бикунад ва чун ӯ ба Аврупо рафт, ҳатман кор карда, маблағи дучанд мефиристад. Визафурӯш мегӯяд, ки агар ӯ чунин мекард, имрӯз аксари аҳолӣ Афғонистонро тарк карда буданд. Читать далее

КИНОФЕСТИВАЛИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ «ДИДОР» ОҒОЗ МЕГАРДАД



КИНОФЕСТИВАЛИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ «ДИДОР» ОҒОЗ МЕГАРДАД

Синамобазми байналмилалии 8-уми «Дидор» чун анъана дар Рӯзи кинои тоҷик 16-уми октябр оғоз шуда, то 20 октябр дар«Хонаи Кино» (Кинотеатри «Зебуннисо»)-и шаҳри Душанбе идома меёбад. Дар кинофестивали мазкур тӯли ин рӯзҳо зиёда аз 60 филми гуногунҳаҷм ба намоиш гузошта мешавад.
Кинофестивал соати 10-и 16-уми октябр ба хотири бузургдошти Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон, коргардон ва актёри шинохта Тоҳир Собиров бо намоиши филми коргардон Худойдод Орифӣ ва муаллифи филмнома Нури Наср «Фотеҳи қуллаҳо» ё «Тоҳир Собиров» оғоз мегардад. Филми мазкур 31 дақиқа буда, соли 2017 наворбардорӣ шудааст. Тоҳир Собиров, ки коргардони 17 филм мебошад, 16 сол қабл вафот кардааст ва соли оянда ба зодрӯзаш 90 сол мешавад.
Дар кинофестивал сабқати филмҳо дар бахшҳои «Озмуни филмҳои тоҷикӣ», «Озмуни байналмилалӣ» ва «Озмуни байналмилалии филмҳои кӯтоҳ» сурат мегирад. Ҳамчунин дар доираи кинофестивал филмҳо аз кишварҳои ҳамсояи Ӯзбекистон, Қирғизистон ва Қазоқистон намоиш дода мешаванд.
Дар рӯзи якуми синамобазм дар бахши «Озмуни филмҳои тоҷикӣ» сараввал филмҳои аниматсионии Ҳусейн Чиллаев — «Кабутараки Зулфия», «Сангпушт ва каждум», «Мурғобӣ», «Лаклаки табиб», Хуршед Бобоев — «Мӯрча ва кабӯтар», Фирдавс Насруллозода — «Алифбо» ва Алексей Румянтсев — «Сандуқчаи зулбиё» намоиш дода мешаванд. Филмҳои мазкур нав буда, соли равон наворбардорӣ шудаанд.
Сипас филми пурраметражи коргардон Парвиз Раҷабзода — «Хаёлӣ» намоиш дода мешавад.
Ҳамин рӯз дар бахши мазкур филмҳои кӯтоҳҳаҷми коргардонҳои ҷавон Бобоҷон Меҳтоҷиён — «Хонаи меҳр», Фирӯз Асоев — «Гули бишкаста», Муҳаммадюнус Холов — «Дардошно», Одинаи Маҳмад — «Дунё» ва филми пурраметражи коргардон Зафар Муҳаббатов — «Саҳв» пешниҳод мегарданд.
Ҳамчунин дар бахши «Озмуни филмҳои тоҷикӣ» дар давоми кинофестивал филмҳои коргардонҳо Абдулҳай Зокиров — «Номус», Муҳаммадрабӣ Исмоилов — «Бозии тақдир», Самандар Набизода — «Лайка», Музаффар Шодиев — «Риё», Муҳиддин Сулаймонӣ — «Шитоб», Муҳиддин Музаффар — «Тангно», Зайнулобиддин Муссо — «Дуғоб», Фирдавс Нину — «Бархурд» ва Файзулло Файзов — «Таксӣ» намоиш дода мешаванд.
Дар бахши «Озмуни байналмилалии филмҳои кӯтоҳ» намоиши филми коргардони дигари тоҷик Беҳрӯз Давлатбеков — «Марги диданӣ» низ рӯзи охири синамобазм дар назар аст. Читать далее

РОҲИ ЗЕРИЗАМИНӢ МЕБОЯД СОХТ



РОҲИ ЗЕРИЗАМИНӢ МЕБОЯД СОХТ

Пешниҳод

Чанд рӯз пеш кандани асфалту бетони роҳи мошингард дар маҳаллаи 102-юми шаҳри Душанбе оғоз шуд. Роҳи мазкур аз пули маҳаллаи 82-юм то дарвозаи ғарбии пойтахт азнавсозӣ мешавад. Дар ҳамин қитъаи роҳ серодамтарин масир назди тарабхонаи «Шаҳриёр» ва бинои нави сенздаҳошёна дар назди кӯчаи Нусратулло Махсум бинои № 103 мебошад. Ҳамарӯза ин роҳи мошингардро даҳҳо ҳазор нафар убур мекунанд. Қаблан то кандани роҳи мазкур, ки аз 4 масир, аз ҷумла ду роҳи нақлиёти ҷамъиятӣ иборат буд, роҳгузарон бо азобе байн ин роҳҳо истода, кӯчаро мегузаштанд. Акнун, ки бо кандани 2 роҳ ҳаракати нақлиёт дутарафа шудааст, убури кӯча хеле хатарнок мебошад. На ҳамеша ронандаҳо ба пиёдагардон роҳ медиҳанд.
Бояд гуфт, ки аз ин роҳ ҳамарӯза ҳудуди 4 ҳазор нафар донишҷӯёну омӯзгорони Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода, беш аз 2 ҳазор нафар шогирдону муаллимони мактаби таҳсилоти умумии №89 ва беш аз ҳазор нафар волидону тарбиягирандагони 3 боғчаи кӯдакони маҳалла ҷонашонро ба хатар гузошта, мегузаранд. Боз қариб ҳамин қадар аҳолии маҳалла ҳар рӯз ин роҳро убур мекунанд. Бо кушода шудани роҳ дар маҳаллаи 82-юм ва азнавсозии масир шумораи нақлиёти автомобилӣ дар ин кӯча ба маротиб меафзояд ва убур кардани он аз ҷониби пиёдагардон хеле мушкил ва хатарнок хоҳад буд. Дар ҳамин росто барои минбаъд осон шудани ҳаракати нақлиёт ва бехатарии шаҳрвандон пешниҳоде дорам.
Дар ҳамин қитъаи роҳ, яъне дар шимол – назди тарабхонаи «Шаҳриёр» ва дар ҷануб бинои нави 13-ошёна гузаргоҳи зеризаминӣ сохта шавад. Албатта, Ҳукумати шаҳри Душанбе барои сохтани гузаргоҳи зеризаминӣ маблағ надорад ва шояд дар лоиҳаи таҷдиди роҳи мошингард аз назди ҶСК «Барқи тоҷик» то дарвозаи ғарбӣ низ чунин маблағ пешниҳод нашудааст. Вале роҳи дигари ҳалли ин масъала ҳаст. Ҳукумати пойтахт барои сохтани гузаргоҳи зеризаминӣ метавонад соҳибкоронро ҷалб бикунад. Читать далее

МАНСАБ ВА ШАХСИЯТ



МАНСАБ ВА ШАХСИЯТ
Андеша
Имрӯз тасодуфан бо мансабдоре вохӯрдам. Дурустараш, ӯ ба ҳуҷрае, ки ман корафтода будам, ворид шуд. Ӯро солҳои тӯлонӣ мешинохтам ва вай низ бо ман салому алейк буд ва то ин вақт эҳтиромам мекард. Ман аз ҷой бархоста, бо ӯ дастакӣ салом кардам. Ӯ хомӯшона бо ман даст дод, ки гӯё намешиносадам. Ман ҳам сир бой надодам, гӯё ки бори аввал медидамаш. Ӯ ҳамагӣ чанд моҳ қабл дар вазифадорӣ як зина болотар рафта буд. Шояд ҳоло ӯ осмонро зери по медид, ки одоби эҳтироми шахсро аллакай фаромӯш карда буд. Маълум шуд, ки вай ҳам ба мисли ман ба маҷаллаи илмӣ мақола овардааст. Барои мансабдор буданаш ҳурматашро ба ҷо оварда, аввал кори вайро иҷро карданд. Шояд ӯ акнун «одами калон» шуда буд, ки хайру хушро насия карда, баромада рафт.
Ман аслан чун шиносону дӯстон мансаб гирифтанд, ба табрикашон намеравам. Агарчӣ баъзеҳо хафа ҳам мешаванд. Бинобар ин, дӯстони бисёр наздикро занг зада, табрик мегӯям. Дар кӯча мансабдори шинос тасодуфан вохӯрад ҳам, ба пешвозаш ё дастбӯсиаш намедавам, то гумон накунад, ки коре дораму манфиатҷӯӣ мекунам. Чун аз мансаб рафтанд, боз ба мисли қаблӣ муносибат мекунам. Зеро акнун онҳо медонанд, ки аз дасташон дигар «хизмат»-е намеояд ва муоширати мо воқеан ҳам, самимӣ аст.
Афсӯс, ки бо баъзеҳо як пуд намак хӯрӣ ҳам, боз симои асосиашонро намедонӣ. Беҳуда дар урфият нагуфтаанд, ки «агар шахсро донистан хоҳӣ, ба ӯ сарват бидеҳ ё мансаб». Воқеан ҳам, сарвату мансаб симои ҳақиқии шахсро ошкор мекунад.
Баъзеҳо чун ба курсии мансаб нишастанд, дигар одаму оламро фаромӯш мекунанд ва то тавонанд аз ҳамкороне, ки ӯро хуб мешиносанд ва кӣ буданашу ба вазифа мувофиқат накарданашро медонанд, бо ҳар баҳона халос мешаванд. Ин нафарон ҳамин тавр дар байни коллективе, ки онҳоро хуб намешиносанд, «шахси бузург» мешаванд. Читать далее

МЕДИАИ НАВ ВА ТАРҒИБОТ



УДК 07 (047.6):(055).(575.3)
МЕДИАИ НАВ ВА ТАРҒИБОТ

Муқимов М. А.
Донишгоҳи миллии Тоҷикистон

Ҳеҷ гоҳ одамон чун имрӯза ин қадар зиёд дастрасӣ ба иттилоъ надоштанд, ки Интернет муҳайё кардааст. Хонандагону бинандагон ва шунавандагон дар бораи воқеаҳо он қадар иттилоъ доранд, ки ҳамон қадар донистан мехоҳанд.
Бо пайдоиш ва ташаккули воситаҳои нави иттилоърасонӣ тарғиботи ҳадафноки кишварҳои абарқудрат нисбати ҳарифони сиёсии худ аз ВАО-и урфӣ ба медиаи нав — шабакаҳои иҷтимоӣ гузашт. Зеро имрӯз бо рушди Интернет қисми зиёди аҳолии фаъоли дунё рӯ ба шабакаҳои иҷтимоӣ овардаанд.
Воқеан ҳам, аз пайдоиши шабакаҳои иҷтимоӣ муҳлати зиёде нагузашта бошад ҳам, онҳо дар муддати кӯтоҳ манбаъҳои урфии иттилоотиро паси худ гузошта, ба маъруфтарин сарчашмаи пахшу дастрасии иттилоъ табдил ёфтанд. Аввалин шабакаи иҷтимоӣ «SixDegrees.com» соли 1997 ба вуҷуд омада, соли 2001 қариб 1 миллион нафар муштарӣ дошт. Маъруфтарин ва сермуштаритарин шабакаи иҷтимоӣ – «Фейсбук» бошад, 4 феврали соли 2004 аз ҷониби донишҷӯёни Донишгоҳи Гарвард Марк Цукерберг ва ҳамхонаҳояш Эдуардо Саверин, Дастин Московитс ва Крис Хюз таъсис ёфтааст. Замимаи феълан машҳури он — «Instagram»-ро Кевин Систр ва Майк Кригер аз Сан-Франциско 6 октябри соли 2010 роҳандозӣ намуданд, ки барои табодули аксу видео ва аҷзои шабакаи иҷтимоӣ истифода мешавад. Сервиси мазкур барои аксу наворбардорӣ ва пахши онҳо қулай аст. Аз соли 2012«Instagram» ба «Facebook» тааллуқ дорад.
Аз рӯи маълумоти ҳисоботи «Global Digital Report» шумораи истифодабарандагони Интернет дар аввали соли 2018 ба 4,021 млрд. нафар расид, ки ин нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 7 фоиз бештар аст. Аудиторияи шабакаҳои иҷтимоӣ бошад, 3,196 млрд. нафарро ташкил дод, ки ин нисбати соли пешина 13 фоиз зиёд мебошад.
Теъдоди истифодабарандагони телефонҳои мобилӣ бошад, дар аввали соли 2018 дар дунё 5,135 млрд. нафар буд, ки ин нишондиҳанда нисбати ҳамин давраи соли гузашта 4 фоиз афзудааст [15].
Бино ба маълумоти расмӣ то августи соли 2017 дар Тоҷикистон истифодабарандагони алоқаи мобилӣ 7,3 миллион муштариро ташкил дод [18]. Албатта, дар асл ин нишондиҳанда камтар аст, зеро як нафар муштарӣ 2-3 ва аз ин ҳам бештар симкорт дорад.
Аз рӯи ҳисоботи Бонки ҷаҳонӣ, ки 13 июни соли 2017 дар Душанбе муаррифӣ гардид, ҳамагӣ 17 фоизи аҳолии Тоҷикистон ба Интернет дастрасии доимӣ доранд [2].
Ин тақрибан ба 1,5 млн. нафар баробар аст. Дар ҳамин ҳол Ҷ. Маҷидзода, вакили Маҷлиси намояндагони Тоҷикистон дар як ҷаласаи порлумон 7 июни соли 2017 шумораи истифодабарандагони Интернетро дар ҷумҳурӣ 3 млн. нафар гуфта буд [11]. Ба назари мо, нишондиҳандаи Бонки ҷаҳонӣ ба воқеият наздик аст, зеро қимати Интернет дар Тоҷикистон хеле гарон аст ва на ҳама қудрати харидории доимии онро доранд.
То ба ҳанӯз пажӯҳиши густурдае дар бораи теъдоди корбарони шабакаҳои иҷтимоӣ ва маъруфияти онҳо дар Тоҷикистон гузаронида нашудааст. Вале ба маълумоти пажӯҳишии коршиноси медиаи нав Рустам Гулов истифодабарандагони «Facebook» дар Тоҷикистон ҳудуди 7 фоизи корбарони Интернетро ташкил медиҳанд, ки ин ба 193 ҳазор нафар баробар аст [1]. 75 фоизи корбарони Фейсбук дар шаҳри Душанбе ва навоҳии атрофи он сукунат доштаанд. Фейсбук дар Тоҷикистон бештар байни мардон маъруф буда, 140 ҳазор нафар дар он аккаунти худро кушодаанд. Читать далее

ШАХСИЯТ


ШАХСИЯТ

Устоди гиромиқадри мо Иброҳим Кенҷаевич Усмонов ба синни мубораки 70 расиданд. Дар бораи устод тӯли ин солҳо таърифу тавсифи зиёде кардаанд, ки ба ҳамаи он меарзанд. Ман он суханҳоро такрор намекунам ва чанд хотираи худро оид ба он кас ба қалам медиҳам, ки шахсияти комил будани эшонро нишон медиҳад.

Шиносоии ман бо устод Иброҳим Кенҷаевич Усмонов ҳангоми донишҷӯӣ сурат гирифт. Соли 1987 мо 25 нафар довталабон шомили шуъбаи навташкили журналистикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин шудем. Асоси гурӯҳи моро ҷавонони 17- сола ташкил мекарданд. Вале ману Саъдулло Ҳайдаров аз онҳо 9 – 10 сол калон будем. Ман баъди хатми факултаи иқтисодии донишгоҳу адои хизмати аскарӣ, Саъдулло бошад, баъди хатми Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Панҷакент ва 8 соли собиқаи муаллимӣ дар деҳаашон барои омӯхтани журналистика ба факултаи филологияи донишгоҳ омада будем. Ниёзбек Қаландарову Рустам Назиров ҳам аз дигарон 5-6-солӣ калон буданд ва баъди хизмати аскариву собиқаи корӣ бо мо ҳамсабақ шуданд. Ҳамчунин Зайниддин Орифов ва Абдураҳмон Раҳмонов низ то дохил шудан ба донишгоҳ собиқаи кориву маҳсули эҷоди журналистӣ доштанд. Ҳамин буд, ки ману Саъдулло худро байни ҳамкурсон чандон «пир» намедонистем ва бо ҳама дӯсту тифоқ будем. Ба мо аз журналистика аслан 3 нафар – шодравон Асадулло Саъдуллоев, Абдусаттор Нуралиев ва Иброҳим Усмонов дарс мегуфтанд.
Вохӯрии мо бо устод Иброҳим Кенҷаевич нахуст дар рӯзҳои аввали курси якум ба вуқӯъ пайваст. Он кас ба синфи мо даромада, дар мавзӯи сару либоси донишҷӯ суҳбат карданд. Он замон пӯшидани шими ҷинс мӯд буд ва як шим 150-200 рубл қимат дошт. Маблағи мазкур баробари маоши якмоҳаи хабарнигори рӯзнома буд. Ман, ки одатан пӯшидани либоси озодро дӯст медорам. Бо шими ҷинс ба дарс меомадам. Устод Усмонов пеши ҳамкурсон маро эрод гирифтанд, ки дигар бо шими ҷинс ба дарс наоям ва гарданбанд бастанро ҳам фаромӯш накунам. Журналист бояд либоси расмӣ пӯшад, таъкид карданд он кас. Читать далее