ДАР ДУШАНБЕ МАГАР ШОЛӢ ОБ МЕМОНАНД?



ДАР ДУШАНБЕ МАГАР ШОЛӢ ОБ МЕМОНАНД?
Мушоҳида

Чанд сол аст, ки обмонии гулгашту хиёбонҳо ва дарахтону сабзаҳои кӯчаҳои пойтахтро мушоҳида мекунам. Баъзан обмонҳо ягон меъёри агрономиро риоя накарда, ба гулу дарахтон ва сабзаҳо чунон муносибат мекунанд, ки гӯё шолӣ об мемонда бошанд. Онҳо ба дарахтону сабзаҳо то ду рӯз об мемонанд. Дар натиҷа ин майдонҳо пур аз об чун шолизор мегарданд ва об ба пиёдагарду роҳи мошингард мебарояд ва баъдан онро хароб мекунад. Масалан, 23 июни соли равон дар боғи «Ҷавонон», дар назди истгоҳи автобусҳои Донишгоҳи миллии Тоҷикистон об аз зери дарахтон баромада ба роҳи пиёдагардон гузашта буд. Воқеан, солҳои қаблӣ, ки ҳанӯз боғи «Ҷавонон» набуд, дар ин ҷо «шолиобмонӣ»-ро мушоҳида мекардем.
Ҳамон рӯзи 23-юми июн дар миёни роҳе, ки аз шаҳраки Меҳробод тавассути маҳаллаи 112-ум ба кӯчаи Б. Ғафуров, ба сӯи ҷануб меравад, дар майдони тақрибан 6 сотих аз 6 лӯлаи қутраш камаш 40 мм об фаввора зада майсазорро зери об карда буд.
Соати тақрибан 11-и 25-уми июн низ аз ин ҷумакҳо об фаввора зада ба сабзазор мерехт. Гумон намекунам, ки рӯзи якшанбе (24 июн) касе ин ҷумакҳоро маҳкам карда бошад. Агар мабодо обро маҳкам карда бошанд ҳам, магар зарурате ҳаст, ки пас аз як рӯз боз ба ин мавзеъ об бимонӣ?
25 июн ҳамчунин мушоҳида шуд, ки аз ин мавзеъ тақрибан 200 метр поинтар ба чанорҳои лаби роҳи қисми шарқии маҳаллаи 112-ум обро аз ҷӯйбор сар додаанд. Об ончунон зиёд буд, ки гирди дарахтон ва сабзазорро кӯл карда буд. Читать далее

Реклама

КАЙ САЙЁҲӢ ДАР ТОҶИКИСТОН СОҲАИ СЕРДАРОМАД МЕШАВАД?


????????????????????????????????????


КАЙ САЙЁҲӢ ДАР ТОҶИКИСТОН СОҲАИ СЕРДАРОМАД МЕШАВАД?

Соҳаи сайёҳӣ дар Тоҷикистон афзалиятнок маҳсуб ёфта, он метавонад яке аз соҳаҳои асосии иқтисодиёт гардад. Масалан, соли гузашта беш аз 359 ҳазор нафар аз 113 мамлакати ҳориҷӣ аз Тоҷикистон дидан карданд, ки нисбат ба ҳамин давраи соли 2016 47385 нафар зиёд мебошад. Аз ин ҳисоб ба иқтисодиёти кишвар наздики 180 миллион доллари амрикоӣ ворид гаштааст, ки дар қиёс ба ҳамин давраи соли 2016 23 миллиону 692 ҳазору 500 доллар зиёд мебошад. Шумораи сайёҳон дар се соли охир қариб ду маробтиба афзоиш ёфтааст. Тибқи пешбиниҳо бояд то соли 2020 аз Тоҷикистон 1 миллион нафар сайёҳони хориҷӣ дидан намоянд. Барои ба ин ҳадаф расидан тӯли се соли боқимонда корҳои зиёдеро ба анҷом расонидан лозим аст.
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ҳанӯз 23 апрели соли 2014 дар Паёми худ ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дастур дода буд, ки амалӣ намудани ислоҳоти соҳаи сайёҳӣ имкон медиҳад, ки саҳми соҳаи мазкур дар маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар то соли 2020 то ба 5 фоиз ва саҳми ғайримустақими он барои рушди соҳаҳои дигари иқтисодиёт то 15 фоиз расонида шавад. Пешвои миллат дар Пайёми навбатиаш 22 декабри соли 2017 ба Маҷлиси олии Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2018-ро “Соли рушди туризм ва ҳунарҳои мардумӣ” эълон кард, ки ин бозгӯи таваҷҷуҳи роҳбарияти мамлакат нисбати соҳа мебошад.
Барои рушди соҳа моҳи майи соли 2017 Кумита оид ба рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис дода шуд, ки ин амал саривақтӣ ва шоистаи таҳсин аст.
Иқлими Тоҷикистон имкон медиҳад, ки тамоми сол сайёҳон аз кишвари мо дидан намоянд. Кӯҳҳои осмонбӯс, оби мусаффои кӯлу дарёҳои шӯх, табиати дилангез ҳамеша таваҷҷӯҳи сайёҳонро ба худ ҷалб мекунад. Ба ғайри ин, тамошои ёдгориву мавзеъҳои таърихӣ, осорхонаҳо ва тарзи зиндагии мардум барои сайёҳон ҷолиб аст. Вале, суст рушд кардани инфрасохтори хизматрасонӣ, гарон будани нархи ҳавопаймо, мавҷуд набудани хатсайрҳои мустақим аз мамолики Аврупову Амрико ва шаҳрҳои бузурги Русия, ба талабот ҷавобгӯ набудани роҳҳои мошингард дар мавзеъҳои сайёҳӣ, нарасидани мутахассисони кордону соҳибтаҷрибаи соҳа, дастрас набудани харитаи хатсайрҳои сайёҳӣ ва ғайра мушкилотест, ки монеаи пешравии соҳа мегарданд.
Дар ҳамин ҳол Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба соҳаи сайёҳӣ диққати ҳамаҷониба дода, барои рушди минбаъдаи он заминаҳои заруриро фароҳам меорад. Читать далее

АСП ҲАМАРО МЕХӮРАД



АСП ҲАМАРО МЕХӮРАД
Мушоҳида
Ду сол қабл бо чанд нафар дӯстон ба сафари қаторкӯҳӣ Ҳисор баромадем. Бо сабукрав то мавзеи Тармағел омадем ва он ҷо лаби чашма, зери арчаи куҳансол, болои тахтасанг дам гирифта, пас аз фаромадани қиёми рӯз ба сӯи қуллаи Тахти Сулаймон пиёда раҳсипор шудем. Роҳи мо аз байни дашту ҷангалзор ва кӯҳу пушта мегузашт. Бароям табиат ғайричашмдошт менамуд: миёнаҳои моҳи июн бошад ҳам, аз сабзаву гулҳои шукуфон осоре набуд. Алаф як ваҷаб ҳам қад надошт. Ин ҳолро дида, ҳамсинфам Тағоймурод, ки солҳои тӯлонӣ дар собиқ хоҷагии давлатӣ саркор буд, тахмин кард: — Шояд имсол ин ҷо бориш нашуда бошад. Солҳои пеш, ки ин роҳи мошингард соз буд ва говҳои хоҷагиро ба мавзеи Ёли Хар мебурданд, дар ин вақт алаф аз миён боло мешуд, — гуфт ӯ.
— Ба ёди ман ҳам ҳаст, ки тобистон ба кӯҳ моли фермаи колхозро меоварданд. Баъзан мо дӯстон ба назди ҳамсинфамон шодравон Шариф, ки ба падараш, подабони ферма кумак мекард, меомадем. Он вақт алаф дар баъзе мавзеъ ба қади мо мерасид ва даруни ҷангал гум шудан ҳам мумкин буд, — гуфтам ман.
— Ман 40 сол пешро намегӯям. Ба ин ҷо ман бори охир 10 сол пеш омада будам, гуфт Тағоймурод.
— Аз он ки сари рустаниҳоро чаридаанд, маълум мешавад, ки онро чорво хӯрдааст, — гуфтам ман.
— Гову гӯсфанд ин хел чарогоҳро лайс намекунад, — гуфт Тағоймурод ҳамчун шахси чорводор.
Дере нагузашта дар домани кӯҳи Тахти Сулаймон рамаи гӯсфандонро дар чаро дидем. Вақте ба назди чӯпонҳо расидем, Тағоймурод баъди салому ҳолпурсӣ чун шахси кордида пурсид: — Ин рамаи шахсии шумо аст?
— Не, мо чӯпонем, рамаи раиси ноҳияро мебонем, — гуфт яке, ки аз афташ сарчӯпон буд.
— Чаро имсол алаф кам аст? – боз пурсид Тағоймурод.
— Галаи аспон ҳамаро хӯрданд, — посух дод сарчӯпон ба сӯи шимол ангушти ишоратиашро бурда.
Ба он сӯ назар кардем. Дар он ҷо гурӯҳ-гурӯҳ аспони гала мечариданд.
— Бе ин ҳам чарогоҳ каму мол бисёр, — гуфт сарчӯпон ва афзуд: — Баъди асп дигар алаф намемонад, вай ҳамаро мехӯрад. Читать далее

МОҲИ ТИҶОРАТ ФАРО РАСИД



МОҲИ ТИҶОРАТ ФАРО РАСИД

Ҳамсояҳо ҳангоми суҳбат аз гарон шудани нархи маҳсулот дар бозор изҳори нигаронӣ карданд. Яке гуфт, ки ин савдогарони бозорҳо аксаран намозгузору рӯзагир бошанд ҳам, савобҷӯи моҳи Шарифи Рамазон нестанд. Савдогарон ба ҷои арзон кардани молашону савоб гирифтан, баръакс онро гаронтар мефурӯшанд.
Ҳамсояамон Абӯсаид ин гапро шунида гуфт: «Рӯзи якуми рамазон баъди хондани намози шом дар масҷид аз як савдогари бозор, ки дар барам буд, пурсидам: — Вазъи бозор чӣ гуна аст? Нарх-ку баланд нашудааст?
Савдогар ин суханони маро шунида, шӯрида гуфт: — Чӣ ин қадар нарх мегӯед?! Магар мо зану бача надорем? Агар дар ҳамин моҳ мо бизнес накунем, кай мекунем?!».
Воқеан, чун ҳарсола бо оғоз шудани моҳи Шарифи Рамазон нархи маҳсулот дар бозор якбора боло рафт. Зеро савдогарон аз афзоиши талабот ба хӯрокворӣ истифода карда, нархи маҳсулоташонро зиёд карданд. Ҳамин аст, ки новобаста ба пухта расидани анвои гуногуни меваю сабзавот ва афзудани он дар бозорҳо нархи маҳсулот поин намеравад.
Бахусус нархи мева дар бозорҳо дандоншикан аст. Масалан, дар бозорчаи «Муросо» воқеъ дар маҳаллаи 102-юм як кило гелос аз 10 то 20 сомонӣ нарх дорад. Ҳол он ки кайҳо боз дар баъзе бозорҳо ҳатто дар рӯзҳои боронӣ нархи гелос аз 10 сомонӣ зиёд набуд.
Чанд рӯз қабл аз дӯкони назди хона қаламфури булғориро пурсидам. Гуфтанд, ки тамом шудааст. Ҳайрон шудам, охир саҳар дӯкондор як халта қаламфур оварда буд ва килояшро 12 сомонӣ мефурӯхт. Дӯкондор гуфт, ки вақти ба хонааш рафтан, ёвараш ҳамаи қаламфурро ба ҳанноти бозор яклухт фурӯхтааст. Вақте ба бозор омадам, ҳамон қаламфурро акнун килояш 18 сомонӣ мефурӯхтанд. Читать далее

САТР ВА ОЗОДӢ



САТР ВА ОЗОДӢ
Андеша

Чанд моҳ қабл аз рӯ ба рӯи Осорхонаи миллии Тоҷикистон як гурӯҳи хурди духтарони сатрпӯш, ки дар тан либосҳои якрангаи дароз ва танг доштанд, вориди автобус шуданд. Яке аз онҳо, ки нохунҳои дарози нилуранг, мижгону абрӯи рангкашида ва лабони сурхи ҷигарӣ дошт, аз дигарон фарқ мекард. Ӯ бо касе бо телефони дастиаш баланд ва беодобонаву бешармона суҳбат мекард, ки атрофиён аз шуниданаш нороҳат мешуданд.
Ба дӯстам, ки бо ҳам дар автобус сафар доштем ва ин ҳодисаро мушоҳида мекардем, гуфтам: — Вақте рафтори беодобона мекунӣ, чунин либос, ки ба қавле аз тақводор будани шахс гувоҳӣ медиҳад, чӣ маънӣ дорад?
Ӯ лабханде карда гуфт: — Ин тарзи либоспӯширо баъзе духтарон дар филмҳои туркӣ дида, ба худ мӯд кардаанд. Масалан, ҳамсояи ман чанд духтари қадрас дорад. Яке аз онҳо бар хилофи модар ва хоҳарони бузургу хурди худ сатрпӯш аст. Ҳамсояамон мегӯяд, ки духтараш на намоз мехонаду на рӯза мегирад. Ӯ ба қаҳрамонони филмҳои туркӣ тақлид карда, сатрпӯш шудааст. Читать далее

ЧАНОР ВА ХАРСАНГ



ЧАНОР ВА ХАРСАНГ

Масал

Дар миёни дарёи кӯҳӣ дар паси харсанг навниҳоли чанор сабз шуд. Харсанг синаи худро сипар карда, чанори наврустаро аз селоби баҳорӣ ва мавҷҳои пуртуғёни дарё дар тобистон ҳифз мекард. Ҳангоми зимистон бошад, харсанг бо тани худ чанорро аз боди сард паноҳ карда, мунису ғамхори навниҳол буд. Чанор аз ин ғамхориҳо миннатдор буд ва дар ҳаққи харсанг дуои нек мекард.
Ҳамин тавр навниҳол дар паноҳи харсанг сабзида нумӯ кард ва дарахти азиме гардид. Ӯ ба замин амиқу паҳно реша медавонид, то мустаҳкамтар ба по истад.
— Ба сӯи ман реша надавон, ки синаамро чок мекунӣ, — ба чанор муроҷиат кард харсанг.
— Ба куҷо реша давонам, ту то қаъри дарё ҳамаро банд кардаӣ? Даврони ту гузашт. Акнун навбати ман, — гуфт чанор бовиқорона, гӯё ки тамоми дунё зери пояш бошад.
Харсанг оҳи сарде кашиду хомӯш монд. Ба чанори худбину носипос сухан гуфтан асар надошт.
Решаҳои чанор синаи харсангро чоку тани онро пора-пора карданд. Мавҷи дарё санпораҳои харсангро, ки ҳазорҳо сол мустаққар буд, шуста бо худ бурд. Дар миёни дарё чанори мағрур қомат афрохта, ҷилва мекард. Дар ин обраҳа аз ӯ бузургтару зӯртар дигар дарахте набуд.
Баҳор сербориш омад ва оби дарё зиёд шуд. Чанор ба мавҷҳои сел базӯр истодагарӣ карда, ҳамсояи мӯнису ғамхораш — харсангро ба ёд меовард. Афсӯс мехӯрд, вале пушаймонӣ дигар суде надошт. Шаб сели даҳшатноке омад ва чанори мағрурро решакан карда бо худ бурд.
Дарё ҳамоно равон аст, вале касе чанори мағрурро ёд надорад.

Ҷовид Муқим

ПАЙДОИШ ВА ТАШАККУЛИ ТЕЛЕВИЗИОНИ ҶАМЪИЯТӢ ДАР ИМА



ТДУ (УДК) 659:621.397.13 (73)
ПАЙДОИШ ВА ТАШАККУЛИ ТЕЛЕВИЗИОНИ ҶАМЪИЯТӢ ДАР ИМА

Муқимов М. А.
Донишгоҳи миллии Тоҷикистон

Тибқи Қонуни намунавӣ «Дар бораи пахши ҷамъиятӣ», ки соли 1998 Иттифоқи алоқаи барқӣ ва ЮНЕСКО қабул кардаанд, телевизиони ҷамъиятӣ муассисаест, ки аз ҷониби ҷомеа маблағгузорӣ ва назорат шуда, ба манфиати ҷомеа хизмат мекунад. Аз рӯи принсипҳои мазкур телевизионҳои ҷамъиятӣ дар тамоми мамлакатҳои ҷаҳон ба мисли BBC дар Британияи Кабир, PBS дар ИМА, NHK дар Япония ва ОТР дар Россия фаъолият мекунанд. Ҳамин аст, ки телевизиони ҷамъиятӣ на ба давлат тааллуқ дораду на ба шахси алоҳида ё ширкати хусусӣ. Вай моликияти ҷамъиятӣ мебошад.
Дар шабакаҳои телевизиони ҷамъиятӣ баҳсҳои сиёсӣ ва тарғиботи динӣ пахш намешаванд. Муҳтавои асосии пахши телевизиони ҷамъиятиро, ки барои ҳамаи аҳолӣ равона шудааст, барномаҳои таҳсилотиву пажӯҳишӣ, маърифатӣ, санъату тафреҳӣ ва хӯрокпазӣ ташкил медиҳанд.
Феълан, дар беш аз 40 кишвари ҷаҳон телевизионҳои ҷамъиятӣ фаъолият доранд, ки аз ҳам фарқ мекунанд. Вале моделҳои миллии пахши ҷамъиятӣ новобоста аз шаклҳои гуногуни фаъолият чанд омили муштарак низ доранд.
Аввалан, телевизион ва радиои ҷамъиятӣ дар асоси қонуни алоҳида, ё як боби қонуни ВАО таъсис дода мешаванд.
Дувум, телевизион ва радиои ҷамъиятӣ аз ҷониби ҷомеа тавассути сохторҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ назорат карда мешаванд, ки ин мустақилиятро аз давлат кафолат медиҳад.
Сеюм, маблағгузории пахши ҷамъиятӣ мувофиқи қонун сурат гирифта, имконияти ба манфиати тиҷоратӣ истифода бурдани шабакаро аз байн мебарад.
Чорум, муҳтавои телевизион ва радиои ҷамъиятӣ, сиёсати барномасозии он дар асоси иттилои объективӣ сохта шуда, барои қонеъ кардани манфиати аудиторияи васеи муштариён равона гардидааст [15, с. 5]. Читать далее