Учебные программы

Суолномаи имтихони тести
аз фанни «ВАО-и муосири хориљї» барои курсњои 4 (34 соат)

@1. Комиссияи аврупоӣ соли 2006 барои бурдани тарғибот ба Белорус чӣ кор кард?
$А) Барои митинг 12 миллион доллар ҷудо кард; $B) Дар Польша радио таъсис дод;
$C) Барои ҳар намояндаи оппозитсия, ки дар митинг иштирок карданд, 100 доллар дод;
$D) Газетаҳои оппозитсиониро маблағгузорӣ намуд; $Е) Барои Њукумати Белоруссия телевизион таъсис дод;
@2. ВАО-и кадом кишвар дар љањон суст рушд дорад?
$А) Хитой;$B) Россия;$C) Британияи Кабир;$D) Уганда; $Е) Тољикистон;
@3. Муаллифи китоби «Манипуляторҳои шуур» кист?
$А) Герберт Шиллер;$B) У. Шрамм, Т. Питерсон; $C) Ясен Засурский;$D) В. Смирнов;$Е) И. Усмонов;
@4. Телевизиони љамъиятї чист?
$А Телевизионест, ки онро давлат барои тарѓиботи сиёсати худ ташкил кардааст; $B Ташкилоти хусусии тиљоратї аст, ки барои ањли љомеа хизмат мекунад; $C Ташкилоти давлатї аст, ки ба љомеа барнома пахш мекунад;$D) Ташкилоти ѓайритиљоратї аст, ки аз љониби љомеа назорат карда мешавад;$Е) Телевизионест, ки созмонњои байналхалќї барои љомеа таъсис додаанд;
@5. Пирамидаи роста чист?
$А Ин эњроми Миср аст, ки журналистон дар борааш менависанд;$B Номи маќолаи журналисти тољик Отахон Латифї аст; $C Сабки нигориши журналистї аст, ки дар Аврупо ташаккул ёфтааст;$D Сабки хабарнависї аст, ки дар он маълумоти асосї дар аввал меояд; $Е) Усули хабарнависї дар Британия аст;
@6. Чиро «Чиз кейк» мегўянд?
$А Яке аз хӯрокҳои дӯстоштаи журналистони бритониро чунин меноманд;$B Чиз кейк номи асбоби мусиќии шотландӣ аст, ки пеш бо он журналистон ҷор мезаданд; $C Як намуди маҷаллаи америкоиро меноманд, ки ба фисқу фучур иртибот дорад;$D Газетаи шомгоњист, ки дар ИМА чоп мешавад; $Е) Панири њолландї аст, ки дар матбуот бисёр менависанд;
@7. Газетаи «The New York Times» аз кадом сол чоп мешавад?
$А) Аввали соли 1941 ба табъ расид, вале дар давраи љанг муддате чопаш ќатъ шуд;
$B) Аз соли 1851 чоп мешавад;$C) Аз соли 1798 чоп мешавад; $D) Чопи газетаи «The New York Times» моњи январи соли 1853 шурўъ шудааст; $Е) Аз соли 1868 чоп мешавад;
@8. Мўњтавои равияи престсизионии журналистика чист?
$А) Равияи мазкур аз журналистон даќиќнависиро таќозо мекунад; $B) Дар ин равия аљзои адабиёти бадеї роиљ аст;$C) Равияи мазкур танќиди њукуматро асоси фаъолият кардааст; $D) Дар равияи мазкур њамеша ба тањќиќоти журналистї машѓул мешаванд; $Е) Ин равия фаќат дар хабарнависї истифода мешавад;
@9. Газетаи «US Tuday» аз кадом маблаѓ чоп мешавад?
$А) Аз маблаѓи фурўши газета; $B) Аз маблаѓи реклама;$C) Аз маблаѓи фурўши газета ва реклама; $D) Аз маблаѓи муассис, реклама ва фурўши газета; $Е) Аз маблаѓи давлат;
@10. Дар куљо рекламае, ки баробарњуќии љинсњоро поймол мекунад, манъ аст?
$А) Дар Норвегия; $B) Дар Фаронса; $C) Дар Россия;$D) Дар ИМА; $Е) Дар Ўзбекистон;
@11. Барои чї дар Австрия давлат газетањои хусусиро маблаѓгузорї мекунад?
$А) Барои раќобатпазирї ва гуногунандешии газетањо; $B) Барои он ки сиёсати давлатро дастгирї намоянд; $C) Барои он ки рекламањои иљтимоиро бепул чоп кунанд; $D) Барои он ки дар интихобот президентро љонибдорї кунанд; $Е) Барои он ки газетањо хонданбоб шаванд;
@12. Ширкати «Виаком» ба кї тааллуќ дорад?
$А) Ба Руперт Мердок;$B) Ба Генри Люс; $C) Ба Джозеф Пулитсер; $D) Ба Самнер Редстоун; $Е) Ба медиамагнат Владимир Гусинский;
@13. Бузургтарин ољонсии иттилоотии Аврупо кадом аст?
$А) Рейтер;$B) ИТАР-ТАСС; $C) Ассошиэйтед пресс; $D) Франс-пресс; $Е) РИА «Новости»;
@14. Штаб-квартираи Радиои «Озодӣ» дар куҷост?
$А) Прага;$B) Вашингтон;$C) Душанбе;D) Ню-Йорк;$Е) Берлин;
@15. Бозори ВАО чӣ гуна аст?
$А) Бозори дуҷабҳаи молу хизматрасонӣ ва бозори ҷуғрофӣ;$B) Мундариҷаи ВАО ҳамчун мол ва дастрасӣ ба аудитория;$C) Реклама ва обуна;$D) Фурӯши озод;$Е) Реклама ва фурўш;
@16. Иловаи якум ба Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад;$B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад;$C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд; $D). Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад;$Е) Мављудияти ВАО-и давлатиро манъ мекунад;
@17. Кай Радиои «Би-Би-Си» ба пахши барномаҳояш ба забони форсӣ шурӯъ кардааст?
$А) 28-уми декабри соли 1940;$B) 3 – юми маи соли 1953;$C) 5 – уми январи соли1996;$D) 1-уми январи соли 1938;$Е) 2-юми августи соли 1954;
@18. Комиссияи федеролии алоқаи ИМА чӣ вазифа дорад?
$А) Радио ва телевизиони хусусии ИМА-ро таҳти назорат гирифта онҳоро баъзан сонсур мекунад;$B) Ба президент оид ба ВАО-и электронӣ маълумот ҷамъ мекунад;$C) Ба ВАО-и электронӣ иҷозатномаи пахш медиҳад, мавҷ тақсим мекунад;$D) Баъзан пахши ягон иттилои номақбули ҳукуматиро қатъ мекунад;$Е) Нашрияњоро ба ќайд мегирад;
@19. Сиёсати кадрӣ дар Радиои «Озодӣ» чӣ гуна аст?
$А) Ҳамонҳоеро ба кор мегиранд, ки ба маъмурият мақбул бошанд;$B) Беҳтарин журналистонро новобаста аз миллаташон ба кор мегиранд;$C) Гурезаҳо ва мухолифини давлатҳои пахши барномаҳоро ба кор мегиранд; $D) Онҳоеро ба кор мегиранд, ки забони англисиро хуб донанд;$Е) Журналистони касбиро ба кор мегиранд;
@20. Журналистикаи Британия аз журналистикаи Россия бо чӣ фарқ мекунад?
$А) Ягон хел фарқ намекунад;$B) Журналистикаи Британия пешрафта аст;
$C) Бо сабки нигоришаш;$D) Бо теъдоди зиёди жанрҳояш; $Е) Бо маоши журналистон;
@21. Иттињоди Аврупо барои бурдани тарғибот ба Белорус чӣ кор кард?
$А) Барои митинг 12 миллион доллар ҷудо кард; $B) Телевизиони «Белсат»-ро таъсис дод;$C) Барои ҳар намояндаи оппозитсия, ки дар митинг иштирок карданд, 100 доллар дод; $D) Газетаҳои оппозитсиониро маблағгузорӣ намуд;$Е) Мурољиатнома пахш кард;
@22. ВАО-и кадом кишвар дар ҷаҳон суст рушд дорад?
$А) Хитой;$B) Россия;$C) Тоҷикистон;$D) Сомалӣ; $Е) Ўзбекистон;
@23. Муаллифи китоби «Назарияи ҷамъиятӣ» кист?
$А) Герберт Шиллер;$B) Уилям Шрамм; $C) Ясен Засурский;$D) Уолтер Липпман; $Е) Воњид Асрорї;
@24. Телевизиони љамъиятї чист?
$А) Телевизионест, ки онро давлат барои тарѓиботи сиёсати худ ташкил кардааст; $B) Ташкилоти хусусии тиљоратї аст, ки барои ањли љомеа хизмат мекунад; $C) Ташкилоти давлатї аст, ки ба љомеа барнома пахш мекунад;$D) Ташкилоти ѓайритиљоратї аст, ки аз љониби љомеа назорат карда мешавад;$Е) Телевизиони озод аст ва ба касе тобеъ нест;
@25. Пирамидаи чаппа чист?
$А) Ин ањроми Миср аст, ки журналистон дар борааш менависанд;$B) Номи маќолаи журналисти тољик Отахон Латифї аст; $C) Сабки нигориши журналистї аст, ки дар Британия ташаккул ёфтааст;$D) Сабки хабарнависї аст, ки дар он маълумоти асосї дар аввал меояд;$Е) Сабки ќиссанависї аст;
@26. Чиро «Папс мегезин» мегўянд?
$А) Яке аз хӯрокҳои дӯстоштаи журналистони бритониро чунин меноманд;
$B) «Папс» номи асбоби мусиќии шотландӣ аст, ки пеш бо он журналистон ҷор мезаданд; $C) Як намуди маҷаллаи америкоиро меноманд, ки дар коѓази арзони зард чоп мешавад;$D) Маљаллаи шомгоњист, ки дар ИМА чоп мешавад; $Е) Маљаллаи касбии бритонї аст;
@27. Газетаи «The Washington Post» аз кадом сол чоп мешавад?
$А) Аввали соли 1813 ба табъ расид; $B) Аз соли 1877 чоп мешавад;$C) Аз соли 1882 чоп мешавад; $D) Чопи газетаи «The Washington Post» моњи январи соли 1851 шурўъ шудааст;$Е) Аз соли 1798 чоп мешавад;
@28. Мўњтавои равияи авторитарии журналистика чист?
$А) Равияи мазкур аз журналистон даќиќнависиро таќозо мекунад; $B) Дар ин равия аљзои адабиёти бадеї роиљ аст;$C) Равияи мазкур танќиди њукуматро асоси фаъолият кардааст; $D) Дар равияи мазкур журналистика ба касе хизмат мекунад; $Е) Журналистика озод аст;
@29. Газетаи «Метро» аз кадом маблаѓ чоп мешавад?
$А) Аз маблаѓи фурўши газета; $B) Аз маблаѓи реклама;$C) Аз маблаѓи фурўши газета ва реклама; $D) Аз маблаѓи муассис, реклама ва фурўши газета;$Е) Аз маблаѓи хайрия;
@30. Дар куљо реклама ва матн дар њаљми газета мавќеи баробар дорад?
$А) Дар Норвегия; $B) Дар Тољикистон; $C) Дар Россия; $D) Дар ИМА;$Е) Дар Ўзбекистон;
@31. Барои чї дар Ҳолланд давлат газетањои хусусиро маблаѓгузорї мекунад?
$А) Барои раќобатпазирї ва гуногунандешии газетањо; $B) Барои он ки сиёсати давлатро дастгирї намоянд; $C) Барои он ки рекламањои иљтимоиро бепул чоп кунанд; $D) Барои он ки дар интихобот президентро љонибдорї кунанд;$Е) Барои он ки њукумат медиамагнатњоро дастгирї мекунад;
@32. Телевизиони Fox News ба кї тааллуќ дорад?
$А) Ба Руперт Мердок;$B) Ба Генри Люс; $C) Ба Джозеф Пулитсер; $D) Ба Уилям Хёрст;$Е) Ба Љорљ Буш;
@33. Бузургтарин ољонсии иттилооти иқтисодии ИМА кадом аст?
$А) Рейтер;$B) Блумберг;$C) Ассошиэйтед пресс;$D) ЮПИ; $Е) ЮСИА;
@34.Телевизиони «Белсат» кай таъсис ёфт?
$А) Соли 1959;$B) Соли 1963;$C) Соли 2007;$D) Соли 2008;$Е) Соли 2005;
@35.Телевизиони Би-Би-Си кай пахши барномаҳои форсиашро ба роҳ монд?
$А) 28-уми декабри соли 1940;$B) 7 –уми августи соли 1998;$C) 14 –уми январи соли 2009;$D) 9 –уми сентябри соли 2008;$Е) 7 феврали соли 2007;
@36. Иловаи якум ба Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад;$B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад;$C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд;$D) Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад;$Е) Њамаи намудњои матбуотро баробар медонад;
@37. Кай Радиои «Аврупои Озод» ба пахши барномаҳояш ба забони чехӣ шурӯъ кардааст?
$А) 4-уми июли соли 1950;$B) 1-уми марти соли 1953;$C) 5 – уми январи соли1949;$D) 1-уми январи соли 1938;$Е) 7 майи соли 1951;
@38. Формати «Middle of road»-и радио чӣ гуна аст?
$А) Радиои мусиқии ҷаз аст, ки барои ронандаҳо муайян шудааст;$B) Радиои мусиқии рок аст, ки барои ҷавонон пешбинӣ шудааст;$C) Радиои сафарӣ аст, ки мусиқии миёнаро пахш мекунад;$D) Радио барои калонсолон аст, ки мусиқии шашмақом пахш мекунад;$Е) Радиои ронандањо аст, ки мусиќии шўх пахш мекунад;
@39. Сиёсати кадрӣ дар Радиои «Фардо» чӣ гуна аст?
$А) Ҳамонҳоеро ба кор мегиранд, ки ба маъмурият мақбул бошанд;$B) Беҳтарин журналистонро новобаста аз миллаташон ба кор мегиранд;$C) Гурезаҳо ва мухолифини давлатҳои пахши барномаҳоро ба кор мегиранд; $D) Онҳоеро ба кор мегиранд, ки забони англисиро хуб донанд;$Е) Гурезањои новобаста аз нигоњи сиёсиашон ба кор мегирад;
@40. Журналистикаи Британия аз журналистикаи Россия бо чӣ фарқ мекунад?
$А) Ягон хел фарқ намекунад;$B) Журналистикаи Британия пешрафта аст;$C) Бо сабки нигоришаш;$D) Бо теъдоди зиёди жанрҳояш;$Е) Бо теъдоди зиёди журналистонаш;
@41. Телевизиони «Белсат»-ро кӣ таъсис дод?
$А) Президенти Белоруссия А. Лукашенко; $B) Ҳукумати Польша таъсис дод;$C) Кумиссияи аврупоӣ таъсис дод;$D) Президенти ИМА Ҷорҷ Буш таъсис дод;$Е) Медиамагнат Владимир Гусинский;
@42. Дар кадом кишвари пешрафта озодии матбуот ва суханро давлат кафолат намедиҳад?
$А) ИМА;$B) Россия;$C) Британияи Кабир;$D) Олмон; $Е) Ўзбекистон;
@43. Муаллифи китоби «Аксарияти идорашавандаҳо» кист?
$А) Герберт Шиллер;$B) Густав Фербер; $C) Ясен Засурский;$D) Уолтер Липпман;$Е) Абдусаттор Нуралиев;
@44. Телевизиони љамъиятї чист?
$А) Телевизионест, ки онро давлат барои тарѓиботи сиёсати худ ташкил кардааст; $B) Ташкилоти хусусии тиљоратї аст, ки барои ањли љомеа хизмат мекунад; $C) Ташкилоти давлатї аст, ки ба љомеа барнома пахш мекунад;$D) Ташкилоти ѓайритиљоратї аст, ки аз љониби љомеа назорат карда мешавад;$Е) Телевизиони президент аст;
@45. Пирамидаи роста чист?
$А) Ин эњроми Миср аст, ки журналистон дар борааш менависанд;$B) Номи маќолаи журналисти тољик Отахон Латифї аст; $C) Сабки нигориши журналистї аст, ки дар Аврупо ташаккул ёфтааст;$D) Сабки хабарнависї аст, ки дар он маълумоти асосї дар аввал меояд;$Е) Усули пахши мавод дар телевизион аст;
@46. Штаб-квартираи ОИ «Ассошиэйтед пресс» дар куљо љойгир аст?
$А) Дар Вашингтон;$B) Дар Бостон; $C) Дар Ню-Йорк;$D) Дар Лос-Анљелес; $Е) Дар Берлин;
@47. Маҷаллаи «Nation Geograhhic» аз кадом сол чоп мешавад?
$А) Аввали соли 1941 ба табъ расид, вале дар давраи љанг муддате чопаш ќатъ шуд;
$B) Аз соли 1888 чоп мешавад;$C) Аз соли 1982 чоп мешавад; $D) Чопи маҷалла аз моњи январи соли 1858 шурўъ шудааст;$Е) Аз соли 1918 чоп мешавад;
@48. Мўњтавои равияи престсизионии журналистика чист?
$А) Равияи мазкур аз журналистон даќиќнависиро таќозо мекунад; $B) Дар ин равия аљзои адабиёти бадеї роиљ аст;$C) Равияи мазкур танќиди њукуматро асоси фаъолият кардааст; $D) Дар равияи мазкур њамеша ба тањќиќоти журналистї машѓул мешаванд; $Е) Усули хабарнависї аст;
@49. Газетаи «Файнэншл Таймс» аз кадом маблаѓ чоп мешавад?
$А) Аз маблаѓи фурўши газета; $B) Аз маблаѓи реклама;$C) Аз маблаѓи фурўши газета ва реклама; $D) Аз маблаѓи муассис, реклама ва фурўши газета; $Е) Аз маблаѓи президент;
@50. Дар Норвегия чї манъ аст?
$А) Чопи газетањои љамъиятї; $B) Рекламае, ки баробарњуќии љинсњоро поймол мекунад; $C) Рекламаи ройгон;$D) Чопи газетањои давлатї; $Е) Чопи газетањои бепул;
@51. Барои чї дар Норвегия давлат газетањои хусусиро маблаѓгузорї мекунад?
$А) Барои раќобатпазирї ва гуногунандешии газетањо; $B) Барои он ки сиёсати давлатро дастгирї намоянд; $C) Барои он ки рекламањои иљтимоиро бепул чоп кунанд; $D) Барои он ки дар интихобот президентро љонибдорї кунанд; $Е) Барои дастгирии медиамагнатњо;
@52. Соли 1993 кӯпруки болои дарёи Яғноб бо супориши кӣ тарконда шуд?
$А) Раиси вилояти Ленинобод; $B) Оппозитсияи исломӣ; $C) М. Худойбердиев; $D) А. Абдуллоҷонов; $Е) Ғаффор Мирзоев;
@53. Ољонсии иттилооти иқтисодии ИМА кадом аст?
$А) Рейтер; $B) Блумберг; $C) Ассошиэйтед пресс; $D) ЮПИ; $Е) ЮСИА;
@54. Таҳқиқоти журналистиро кӣ таърифи асл додаст?
$А) Эдуард Полетаев;$B) Роберт Грин;$C) С. Михайлов;$D) Юлия Шум;$Е) Асадулло Саъдуллоев;
@55. Бозори ВАО чӣ гуна аст?
$А) Бозори дуҷабҳаи молу хизматрасонӣ ва бозори ҷуғрофӣ;$B) Мундариҷаи ВАО ҳамчун мол ва дастрасӣ ба аудитория;$C) Реклама ва обуна;$D) Фурӯши озод;$Е) Реклама ва фурўш;
@56. Иловаи якум ба Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад;$B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад;$C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд;$D) Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад.$Е) Њамаи матбуотро баробар медонад;
@57. Кай радиоҳои «Озодӣ» ва «Аврупои озод» муттаҳид шуданд.
$А) 1-уми октябри соли 1976;$B) 3 – юми маи соли 1953;$C) 5 – уми январи соли1996;$D) 1-уми январи соли 1938;$Е) 4-уми июли 1995;
@58. Комиссияи федеролии алоқаи ИМА чӣ вазифа дорад?
$А) Радио ва телевизиони хусусии ИМА-ро таҳти назорат гирифта, онҳоро баъзан сонсур мекунад;$B) Ба президент оид ба ВАО-и электронӣ маълумот ҷамъ мекунад;$C) Ба ВАО-и электронӣ иҷозатномаи пахш медиҳад, мавҷ тақсим мекунад;$D) Баъзан пахши ягон иттилои номақбули ҳукуматиро қатъ мекунад;$Е) Ба матбуот иљозаи чоп медињад;
@59. Сиёсати кадрӣ дар Радиои «Мављи Олмон» чӣ гуна аст?
$А) Ҳамонҳоеро ба кор мегиранд, ки ба маъмурият мақбул бошанд;$B) Беҳтарин журналистонро новобаста аз миллаташон ба кор мегиранд;$C) Гурезаҳо ва мухолифини давлатҳои пахши барномаҳоро ба кор мегиранд; $D) Онҳоеро ба кор мегиранд, ки забони англисиро хуб донанд; $Е) Нависандагонро ба кор мегиранд;
@60. Журналистикаи Британия аз журналистикаи ИМА бо чӣ фарқ мекунад?
$А) Ягон хел фарқ намекунад;$B) Журналистикаи Британия пешрафта аст;$C) Бо сабки нигоришаш;$D) Бо теъдоди зиёди жанрҳояш; $Е) Бо теъдоди газетањояш;
@61. Комиссияи масоили озодии матбуот соли 1942 дар куљо таъсис ёфт?
$А) Дар СССР; $B) Дар Британияи Кабир;$C) Дар ИМА;$D) Дар Олмони фашистї; $Е) Дар Италия;
@62. ВАО-и кадом кишвар дар љањон суст рушд дорад?
$А) Хитой;$B) Россия;$C) Тоҷикистон;$D) Уганда;$Е) Ќазоќистон;
@63. Муаллифи китоби «Ҷомеаи иттилоотӣ» кист?
$А) Г. Шиллер; $B) Г. Фербер; $C) Я. Засурский;$D) Ф. Махлуп; $Е) Асадулло Саъдуллоев;
@64. Телевизиони хусусї чист?
$А) Телевизионест, ки барои манфиати соњиби худ хизмат мекунад; $B) Ташкилоти хусусии тиљоратї аст, ки барои ањли љомеа хизмат мекунад; $C) Ташкилоти давлатї аст, ки ба љомеа барнома пахш мекунад;$D) Ташкилоти ѓайритиљоратї аст, ки аз љониби љомеа назорат карда мешавад;$Е) Телевизионест, ки барои пахши реклама таъсис ёфтааст;
@65. Сабки таърихї чист?
$А) Ин сабкест, ки дар бораи масъалањои таърихї менависанд;
$B) Номи маќолаи журналисти тољик Отахон Латифї аст;
$C) Сабки нигориши журналистї аст, ки дар Аврупо ташаккул ёфтааст;
$D) Сабки хабарнависї аст, ки дар он маълумоти асосї дар аввал меояд.
$Е) Ин усули хабарнависї дар ИМА аст;
@66. Маърўзаи Комиссияи Роберт Мейнард Хатчинс кадом сол ба табъ расид?
$А) Соли 1942; $B) Соли 1973; $C) Соли 1947;$D) Соли 1955; $Е) соли 1977;
@67. Газетаи «The Wall Street Journal» аз кадом сол чоп мешавад?
$А) Аввали соли 1881 ба табъ расид; $B) Аз соли 1912 дар Бостон чоп мешавад;$C) Аз соли 1889 чоп мешавад; $D) Чопи газета моњи январи соли 1848 шурўъ шудааст;$Е) Аз соли 1798 чоп мешавад;
@68. Мўњтавои равияи престсизионии журналистика чист?
$А) Равияи мазкур аз журналистон даќиќнависиро таќозо мекунад; $B) Дар ин равия аљзои адабиёти бадеї роиљ аст;$C) Равияи мазкур танќиди њукуматро асоси фаъолият кардааст; $D) Дар равияи мазкур њамеша ба тањќиќоти журналистї машѓул мешаванд;$Е) Усули хабарнависї аст;
@69. Газетаи «The San» аз кадом маблаѓ чоп мешавад?
$А) Аз маблаѓи фурўши газета; $B) Аз маблаѓи реклама;$C) Аз маблаѓи фурўши газета ва реклама; $D) Аз маблаѓи муассис, реклама ва фурўши газета;$Е) Аз пули хонандањо;
@70. Дар матбуоти Россия њаљми реклама дар шумора чї ќадар иљозат дода мешавад?
$А) То 25%; $B) То 40%; $C) То 50%;$D) Мањдудият нест;$Е) То 30%;
@71. Барои чї дар Дания давлат газетањои хусусиро маблаѓгузорї мекунад?
$А) Барои раќобатпазирї ва гуногунандешии газетањо; $B) Барои он ки сиёсати давлатро дастгирї намоянд; $C) Барои он ки рекламањои иљтимоиро бепул чоп кунанд; $D) Барои он ки дар интихобот президентро љонибдорї кунанд;$Е) Барои дастгирии медиамагнатњо;
@72. Ширкати «Нюс корпорейшн» ба кї тааллуќ дорад?
$А) Ба Руперт Мердок;$B) Ба Генри Люс; $C) Ба Джозеф Пулитсер; $D Ба Уилям Хёрст;$Е) Ба Владимир Гусинский;
@73.Бузургтарин ољонсии иттилоотии Олмон кадом аст?
$А) Рейтер;$B) Блумберг;$C) ДПА;$D) ЮПИ;$Е) ЮСИА;
@74. Дар Танзания кадом санад монеаи озодии сухан аст?
$А) Акти газета;$B) Қонун «Дар бораи матбуот»;$C). Қонун «Дар бораи радио ва телевизион»;$D) Конститутсияи Танзания;$Е) Ќонун дар бораи тўњмат;
@75. «News brief» чист?
$А) Номи газетаи австралиёӣ аст;$B) Номи хабари газета аст;$C) Номи жанри хабар аст;$D) Номи дастури журналистӣ аст;$Е) Усули хабарнависї аст;
@76. Дар кадом давлат Парламент њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд?
$А) Афѓонистон;$B) ИМА;$C) Британияи Кабир;$D) Олмон;$Е) Россия;
@77. Кай Телевизиони «Би-Би-Си» пахши барномаҳояшро ба забони форсӣ шурӯъ кард?
$А) 28-уми декабри соли 1940;$B) 14 –январи соли 2009;$C) 5 – уми январи соли1996;$D) 1-уми январи соли 2006;$Е) 7 феврали соли 2005;
@78. Дар ИМА кадом ташкилот ба ВАО-и электронӣ иҷозатномаи пахш медиҳад, мавҷ тақсим мекунад?
$А) Вазорати алоќаи ИМА; $B) Дастгоњи президенти ИМА; $C) Комиссияи федеролии алоқаи ИМА;$D) Идораи алоќаи њар як штат;$Е) Шўрои матбуот;
@79. Сиёсати кадрӣ дар Радиои «Би-Би-Си» чӣ гуна аст?
$А) Ҳамонҳоеро ба кор мегиранд, ки ба маъмурият мақбул бошанд;$B) Беҳтарин журналистонро новобаста аз миллаташон ба кор мегиранд;$C) Гурезаҳо ва мухолифини давлатҳои пахши барномаҳоро ба кор мегиранд; $D) Онҳоеро ба кор мегиранд, ки забони англисиро хуб донанд; $Е) Фаќат нависандањоро ба кор мегиранд;
@80. Журналистикаи Британия аз журналистикаи Ўзбекистон бо чӣ фарқ мекунад?
$А) Ягон хел фарқ намекунад;$B) Журналистикаи Британия пешрафта аст;$C) Бо сабки нигоришаш;$D) Бо теъдоди зиёди жанрҳояш; $Е) Бо теъдоди журналистонаш;
@81. Фанни ВАО-и муосири хориљї чиро меомўзад?
$А) Таърихи пайдоиш ва рушди ВАО-и хориљиро меомўзад; $B) Журналистикаи муосири Тољикистону Россияро меомўзад;$C) Вазъи феълии система ва моделњои ВАО-и кишварњои хориљиро меомўзад; $D) Таърихи журналистикаи хориљиро меомўзад. $Е) Матбуоти оламро меомўзад;
@82. ВАО-и кадом кишвар дар љањон пешрав аст?
$А) Хитой;$B) Россия;$C) Британияи Кабир;$D) ИМА;$Е) Япония;
@83. Муаллифони китоби «Чањор назарияи матбуот» кистанд?
$А) Р. М. Хатчинс, Г. Люс;$B) У. Шрамм, Ф. Сиберт, Т. Питерсон; $C) А. Тертичный, В. Смирнов, С. Михайлов;$D) А. Нуралиев, А. Саъдуллоев, И. Усмонов; $Е) В. Асрорї, А. Саъдуллоев;
@84. Радиои љамъиятї чист?
$А) Радиоест, ки онро давлат барои тарѓиботи сиёсати худ ташкил кардааст; $B) Ташкилоти хусусии тиљоратї аст, ки барои ањли љомеа хизмат мекунад; $C) Ташкилоти давлатї аст, ки ба љомеа барнома пахш мекунад;$D) Ташкилоти ѓайритиљоратї аст, ки аз љониби љомеа назорат карда мешавад;$Е) Радиоест, ки танњо аз пули давлат фаъолият мекунад;
@85. Њарами воруна чист?
$А) Ин эњроми Миср аст, ки журналистон дар борааш менависанд;$B) Номи маќолаи журналисти тољик Отахон Латифї аст; $C) Сабки нигориши журналистї аст, ки дар Россия ташаккул ёфтааст;$D) Сабки хабарнависї аст, ки дар он маълумоти асосї дар аввал меояд; $Е) Усули хабарнависї аст, ки дар Эрон пайдо шудааст;
@86. Чиро Сэтто мегўянд?
$А) Яке аз назарияњои журналистикаи муосири хориљиро Сэтто меноманд; $B) Сэтто номи асбоби мусиќии њиндї аст, ки мо сетор меномем; $C) Як намуди нашрияи америкоиро сэтто меноманд, ки нисфи шаб чоп мешавад; $D) Газетаи муштараки субњона ва шомгоњист, ки дар Япония чоп мешавад; $Е) Усули маќоланависї аст;
@87. Газетаи «US Tuday» аз кадом сол чоп мешавад?
$А) Аввали соли 1941 ба табъ расид, вале дар давраи љанг муддате чопаш ќатъ шуд;
$B) Аз соли 1922 дар Бостон чоп мешавад;$C) Аз соли 1982 чоп мешавад; $D) Чопи газетаи «US Tuday» моњи январи соли 2002 шурўъ шудааст; $Е) Аз соли 1933 чоп мешавад;
@88. Мўњтавои равияи консептуалии журналистика чист?
$А) Равияи мазкур аз журналистон даќиќнависиро таќозо мекунад; $B) Дар ин равия аљзои адабиёти бадеї роиљ аст;$C) Равияи мазкур танќиди њукуматро асоси фаъолият кардааст; $D) Дар равияи мазкур њамеша ба тањќиќоти журналистї машѓул мешаванд; $Е) Ин ба хонандагон маълумот медињад;
@89. Газетаи «Метро» аз кадом маблаѓ чоп мешавад?
$А) Аз маблаѓи фурўши газета; $B) Аз маблаѓи реклама;$C) Аз маблаѓи фурўши газета ва реклама; $D) Аз маблаѓи муассис, реклама ва фурўши газета;$Е) аз пули хонандагон;
@90. Кї гуфтааст, ки «Инњисороти ВАО ба мањдудкунии гуногунандешї ва озодии сухан мусоидат менамояд.»?
$А) Б. Вуаен; $B) Х. Майер; $C) И. Сталин;$D) У. Хёрст. $Е) И. Усмонов;
@91. Барои чї дар Шветсия давлат газетањои хусусиро маблаѓгузорї мекунад?
$А) Барои раќобатпазирї ва гуногунандешии газетањо; $B) Барои он ки сиёсати давлатро дастгирї намоянд; $C) Барои он ки рекламањои иљтимоиро бепул чоп кунанд; $D) Барои он ки дар интихобот президентро љонибдорї кунанд;$Е) Барои кўмак ба медиамагнатњо;
@92. Ширкати «Нюс корпорейшн» ба кї тааллуќ дорад?
$А) Ба Руперт Мердок;$B) Ба Генри Люс; $C) Ба Джозеф Пулитсер; $D) Ба Уилям Хёрст;$Е) Ба Алишер Усмонов;
@93. Бузургтарин ољонсии иттилоотии Аврупо кадом аст?
$А) Рейтер;$B) ИТАР-ТАСС.$C) Ассошиэйтед пресс;$D Франс-пресс; $Е) РИА «Новости»;
@94. Дар Африка кадом радиои хориљї бештар нуфуз дорад?
$А) Радиои «Озодї»;$B) Радиои «Садои Америка»;$C) Радиои «Мављи Олмон»;$D) Радиои Би-Би-Си;$Е) Радиои «Маяк»;
@95. Интернет дар аввал чї ном дошт?
$А) Милнет;$B) Арпанет;$C) Дарпанет;$D) Интернет;$Е) Видљет;
@96. Иловаи якум ба Конститутсияи ИМА кай ќабул шудааст?
$А) Соли 1789;$B) Соли 1791; $C) Соли 1891; $D) Соли 1787;$Е) Соли 1812;
@97. Кай Радиои «Мавҷи Олмон» ба пахши барномаҳояш шурӯъ кардааст?
$А) 7-уми майи соли 1949;$B) 3 – юми маи соли 1953;$C) 5 – уми июни соли1961;$D) 1-уми январи соли 1963;$Е) 15 январи соли 1965;
@98. Комиссияи федеролии алоқаи ИМА чӣ вазифа дорад?
$А) Радио ва телевизиони хусусии ИМА-ро таҳти назорат гирифта онҳоро баъзан сонсур мекунад;
$B) Ба президент оид ба ВАО-и электронӣ маълумот ҷамъ мекунад;
$C) Ба ВАО-и электронӣ иҷозатномаи пахш медиҳад, мавҷ тақсим мекунад;
$D) Баъзан пахши ягон иттилои номақбули ҳукуматиро қатъ мекунад;
$Е) Ба газетањо литсензия медињад;
@99. Радиои «Озодӣ» кай пахши барномаҳояшро ба забони тоҷикӣ шурӯъ кардааст?
$А) Соли 1951-ум аз Берлин; $B) Соли 1949-ум Аз Вашингтон;$C) Соли 1954-ум. Аз Мюнхен;$D) Соли 1947-ум аз Берлин;$Е) Соли 1995 аз Прага;
@100. Журналистикаи ИМА аз журналистикаи Олмон бо чӣ фарқ мекунад?
$А) Ягон хел фарқ намекунад;$B) Журналистикаи ИМА пешрафта аст;$C) Бо сабки нигоришаш;$D) Бо теъдоди зиёди жанрҳояш;$Е) бо теъдоди журналистонаш;
@101. Радиои «Озодї»-ро кї таъсис дод?
$А) Њукумати Тољикистон; $B) Њукумати Эрон;$C) РМК-и ИМА; $D) Њукумати Афѓонистон; $Е) Њукумати Британия;
@102. Сэтто дар куљо чоп мешавад?
$А) Хитой;$B) Россия;$C) Британияи Кабир;$D) Япония;$Е) Дар ИМА;
@103. Кї гуфтааст: «Ман газетаро танҳо барои тарғибот» нашр мекунам.
$А) Герберт Шиллер;$B) У. Шрамм; $C) Ясен Засурский;$D) Уилям Бивербрук; $Е) Владимир Гусинский;
@104. Телевизиони љамъиятї аз телевизиони давлатї бо чї фарќ мекунад?
$А) Телевизионест, ки онро давлат барои тарѓиботи сиёсати худ ташкил кардааст; $B) Ташкилоти хусусии тиљоратї аст, ки барои ањли љомеа хизмат мекунад; $C) Ташкилоти давлатї аст, ки ба љомеа барнома пахш мекунад;$D) Ташкилоти ѓайритиљоратї аст, ки аз љониби љомеа назорат карда мешавад;$Е) Бо теъдоди жанрњояш;
@105. Сабки классикї чист?
$А) Мусиќии «Шашмаќом» аст, ки журналистон дар борааш менависанд.
$B) Номи маќолаи журналисти тољик Отахон Латифї аст.
$C) Сабки нигориши журналистї аст, ки дар Аврупо ташаккул ёфтааст;
$D) Сабки хабарнависї аст, ки дар он маълумоти асосї дар аввал меояд;
$Е) Усули дарёфти иттилоъ аст;
@106. Кї гуфтааст: «Манипулятсия намуди аз њама мукаммали диктатура аст.»?
$А) Адольф Гитлер; $B) Иосиф Сталин; $C) Густв Фербер; $D) Абдусаттор Нуралиев; $Е) Уилям Бивербрук;
@107. Газетаи «The New York Times» аз кадом сол чоп мешавад?
$А) Аввали соли 1941 ба табъ расид, вале дар давраи љанг муддате чопаш ќатъ шуд;
$B) Аз соли 1851 чоп мешавад; $C) Аз соли 1798 чоп мешавад; $D) Чопи газетаи «The New York Times» моњи январи соли 1853 шурўъ шудааст; $Е) Аз соли 1914 чоп мешавад;
@108. Мўњтавои равияи престсизионии журналистика чист?
$А) Равияи мазкур аз журналистон даќиќнависиро таќозо мекунад; $B) Дар ин равия аљзои адабиёти бадеї роиљ аст;$C) Равияи мазкур танќиди њукуматро асоси фаъолият кардааст; $D) Дар равияи мазкур њамеша ба тањќиќоти журналистї машѓул мешаванд; $Е) Усули хабарнависї дар Афѓонистон аст;
@109. Газетаи «US Tuday» аз кадом маблаѓ чоп мешавад?
$А) Аз маблаѓи фурўши газета; $B) Аз маблаѓи реклама;$C) Аз маблаѓи фурўши газета ва реклама; $D Аз маблаѓи муассис, реклама ва фурўши газета; $Е) Аз пули хонандањо;
@110. Дар куљо рекламае, ки баробарњуќии љинсњоро поймол мекунад, манъ аст?
$А) Дар Норвегия; $B) Дар Фаронса; $C) Дар Россия; $D) Дар ИМА; $Е) Дар Тољикистон;
@111. Барои чї ҳукумати баъзе давлатњо газетањои хусусиро маблаѓгузорї мекунанд?
$А) Барои раќобатпазирї ва гуногунандешии газетањо; $B) Барои он ки сиёсати давлатро дастгирї намоянд; $C) Барои он ки рекламањои иљтимоиро бепул чоп кунанд; $D) Барои он ки дар интихобот президентро љонибдорї кунанд;$Е) Барои дастгирии медиамагнатњо;
@112. Мукофоти олии журналистии ИМА ба номи кист?
$А) Ба Руперт Мердок;$B) Ба Генри Люс; $C) Ба Джозеф Пулитсер; $D) Ба Самнер Редстоун;$Е) Ба номи Аврам Линколн;
@113. Бузургтарин ољонсии иттилоотии Аврупо кадом аст?
$А) Рейтер; $B) ИТАР-ТАСС; $C) Ассошиэйтед пресс; $D) Франс-пресс; $Е) РИА «Новости»;
@114. Штаб-квартираи Радиои «Фардо» дар куҷост?
$А) Прага;$B) Вашингтон;$C) Лондон;$D) Ню-Йорк;$Е) Кобул;
@115. Бозори ВАО чӣ гуна аст?
$А) Бозори дуҷабҳаи молу хизматрасонӣ ва бозори ҷӯғрофӣ; $B) Мундариҷаи ВАО ҳамчун мол ва дастрасӣ ба аудитория;$C) Реклама ва обуна;$D) Фурӯши озод;$Е) Фурўши реклама;
@116. Иловаи якум ба Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад;$B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад;$C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд;$D Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад;$Е) Њамаи матбуотро баробар медонад;
@117. Кай Радиои «Би-Би-Си» ба пахши барномаҳояш ба забони форсӣ шурӯъ кардааст?
$А) 28-уми декабри соли 1940; $B) 3 – юми маи соли 1953;$C) 5 – уми январи соли1996;$D) 1-уми январи соли 1938;$Е) 7-уми феврали соли 1971;
@118. Дар кадом кишвари пешрафта ќонуни вижаи матбуот вуљуд надорад?
$А) ИМА; $B) Англия; $C) Уганда; $D) Ўзбекистон; $Е) Олмон;
@119. Ба Радиои «Озодӣ» киро ба кор мегиранд?
$А) Ҳамонҳоеро ба кор мегиранд, ки ба маъмурият мақбул бошанд;$B) Беҳтарин журналистонро новобаста аз миллаташон ба кор мегиранд;$C) Гурезаҳо ва мухолифини давлатҳои пахши барномаҳоро ба кор мегиранд; $D) Онҳоеро ба кор мегиранд, ки забони англисиро хуб донанд;$Е) Нависандањоро ба кор мегиранд;
@120. Журналистикаи Британия аз журналистикаи Фаронса бо чӣ фарқ мекунад?
$А) Ягон хел фарқ намекунад;$B) Журналистикаи Британия пешрафта аст;$C) Бо сабки нигоришаш;$D) Бо теъдоди зиёди жанрҳояш; $Е) Бо забондонии журналистонаш;
@121. Китоби «Назарияи љомеаи иттиллоотї»-ро кї таълиф кардааст?
$А) Фрэнк Уэбстер; $B) Мануэл Кастелс; $C) Иброњим Усмонов; $D) Ёнэдзи Масуда; $Е) Асадулло Саъдуллозода;
@122. ВАО-и кадом кишвар дар ҷаҳон суст рушд дорад?
$А) Хитой; $B) Россия; $C) Тоҷикистон; $D) Сомалӣ; $Е) Ќирѓизистон;
@123. Муаллифи китоби «Љомаеи иттиллоотї чун љомеаи баъди индустралї» кист?
$А) Герберт Шиллер;$B) Уилям Шрамм; $C) Ёнэдзи Масуда;$D) Уолтер Липпман;$Е) Воњид Асрорї;
@124. Телевизиони њукуматї чист?
$А) Телевизионест, ки онро давлат барои тарѓиботи сиёсати худ ташкил кардааст. $B) Ташкилоти хусусии тиљоратї аст, ки барои ањли љомеа хизмат мекунад. $C) Ташкилоти давлатї аст, ки ба љомеа барнома пахш мекунад.$D) Ташкилоти ѓайритиљоратї аст, ки аз љониби љомеа назорат карда мешавад.$Е) Телевизиони президентї аст;
@125. Пирамидаи роста чист?
$А) Ин ањроми Миср аст, ки журналистон дар борааш менависанд;
$B) Номи маќолаи журналисти тољик Отахон Латифї аст;
$C) Сабки нигориши журналистї аст, ки дар Аврупо ташаккул ёфтааст;
$D) Сабки хабарнависї аст, ки дар он маълумоти асосї дар аввал меояд;
$Е) Усули номанависї аст;
@126. Маљаллањои порнографиро дар Америка чї меноманд?
$А) «Тайм»;$B) «Лав»;$C) «Чиз кейк»;$D) «Порно»; $Е) «Папс мэгезин»;
@127. Газетаи «The Washington Post» аз кадом сол чоп мешавад?
$А) Аввали соли 1813 ба табъ расид; $B) Аз соли 1877 чоп мешавад;$C) Аз соли 1882 чоп мешавад; $D) Чопи газетаи «The Washington Post» моњи январи соли 1851 шурўъ шудааст; $Е) Аз соли 1893 чоп мешавад;
@128. Мўњтавои равияи авторитарии журналистика чист?
$А) Равияи мазкур аз журналистон даќиќнависиро таќозо мекунад; $B) Дар ин равия аљзои адабиёти бадеї роиљ аст;$C) Равияи мазкур танќиди њукуматро асоси фаъолият кардааст; $D) Дар равияи мазкур журналистика ба касе хизмат мекунад.$Е) Журналистика билкулл озод аст;
@129. Газетаи «US Tuday»- ро» кадом ширкат таъсис додааст?
$А) Liberty Media; $B) Gannett;$C) News Corparation; $D) Time Warner; $Е) AOL;
@130. Муаллифи китоби «Асри иттиллоотї: иќтисодиёт, љомеа ва фарњанг» кист.
$А) Я. Засурский; $B) Герберт Шиллер; $C) М. Кастелс;$D) Уолтер Липпман; $Е) Воњид Асрорї;
@131. Барои чї дар Ҳолланд давлат газетањои хусусиро маблаѓгузорї мекунад?
$А) Барои раќобатпазирї ва гуногунандешии газетањо; $B) Барои он ки сиёсати давлатро дастгирї намоянд; $C) Барои он ки рекламањои иљтимоиро бепул чоп кунанд; $D Барои он ки дар интихобот президентро љонибдорї кунанд; $Е) Барои дастгирии медиамагнатњо;
@132. Ба Руперт Мердок кадом Ширкати ВАО тааллуќ дорад?
$А) Виаком»; $B) «Ганнет»; $C) «Нюс корпорейшн»; $D) «Вивендї Юниверсал»; $Е) «Time Warner»;
@133. Газетаи «Файнэншл таймс» дар кадом шањрњо чоп мешавад?
$А) Вашингтон, Лондон;$B) Париж, Лондон, Франкфурт, Ню-Йорк, Токио;$C) Париж, Лондон, Берлин, Франкфурт, Ню-Йорк, Токио;$D) Париж, Лондон, Франкфурт, Ню-Йорк, Токио, Москва;$Е) Дар Ню-Йорк;
@134. Телевизиони «Белсат» кай таъсис ёфт?
$А) Соли 1959;$B) Соли 1963;$C) Соли 2007;$D) Соли 2008;$Е) Соли 1998;
@135. Радиои Би-Би-Си кай пахши барномаҳои арабиашро ба роҳ монд?
$А) Соли 1940;$B) Соли 1938;$C) Соли 2009;$D) Соли 2008;$Е) Соли 1998;
@136. Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад;$B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад;$C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд;$D) Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад;$Е) Ба телевизиони хусусї бартарї медињад;
@137. Кай Радиои «Аврупои Озод» ба пахши барномаҳояш ба забони русї шурӯъ кардааст?
$А) 4-уми июли соли 1950; $B) 1-уми марти соли 1953;$C) 5 – уми январи соли1949; $D) 1-уми январи соли 1938; $Е) 7 феврали соли 1954;
@138. Формати «Middle of road»-и радио чӣ гуна аст?
$А) Радиои мусиқии ҷаз аст, ки барои ронандаҳо муайян шудааст;$B) Радиои мусиқии рок аст, ки барои ҷавонон пешбинӣ шудааст;$C) Радиои сафарӣ аст, ки мусиқии миёнаро пахш мекунад;$D) Радио барои калонсолон аст, ки мусиқии шашмақом пахш мекунад;$Е) Радио барои хурдсолон аст;
@139. Обид Шукурзода чаро аз Радиои «Озодӣ» рафт?
$А) Ба нафаќа баромад;$B) Саломатиаш хуб набуд;$C) Дасисабозон намонданд, ки кор кунад; $D) Аз сиёсати радио норозї буд; $Е) Ариза навишта худ аз кор рафт;
@140. Сабки нигориши хабар дар Британия чї гуна аст?
$А) Аз усули «Њарами воруна» истифода мекунанд;$B) Дар журналистикаи Британия жанрњои хабарї бештар аст; $C) Сабки нигоришаш омехта шудааст;$D) Сабки классикї афзалият дорад; $Е) Сабки ќиссанависї рушд дорад;
@141. Телевизиони «Белсат»-ро кӣ таъсис дод?
$А) Президенти Белоруссия А. Лукашенко; $B) Ҳукумати Польша таъсис дод; $C) Кумиссияи аврупоӣ таъсис дод; $D) Президенти ИМА Ҷорҷ Буш таъсис дод; $Е) Оппозитсия;
@142. Дар кадом кишвари пешрафта ќонуни махсуси матбуот нест?
$А) ИМА; $B) Њолланд; $C) Британияи Кабир; $D) Олмон; $Е) Россия;
@143. Муаллифи китоби «Аксарияти идорашавандаҳо» кист?
$А) Герберт Шиллер; $B) Густав Фербер; $C) Ясен Засурский; $D) Уолтер Липпман; $Е) Иброњим Усмонов;
@144. Телевизиони љамъиятї чист?
$А) Телевизионест, ки онро давлат барои тарѓиботи сиёсати худ ташкил кардааст; $B) Ташкилоти хусусии тиљоратї аст, ки барои ањли љомеа хизмат мекунад; $C) Ташкилоти давлатї аст, ки ба љомеа барнома пахш мекунад;$D) Ташкилоти ѓайритиљоратї аст, ки аз љониби љомеа назорат карда мешавад;$Е) Телевизионест, ки барои пахши реклама таъсис ёфтааст;
@145. Сабки таърихї аз сабки «Њарами вожгуна» чї фарќ дорад?
$А) Ин ба мисли эњроми Миср аст, ки журналистон тавсиф мекунанд;$B) Њељ фарќе надоранд; $C) Њар ду сабки нигориши журналистї буда дар Аврупо ташаккул ёфтаанд; $D) Бо љои истифодаи факти асосї дар мавод фарќ мекунанд; $Е) Аз рўи љои пайдоишашон фарќ мекунанд;
@146. Чиро «Fan Magazines» мегўянд?
$А) Маѓозаи фанатикњоро;
$B) Маљаллаи мухлисонро;
$C) Як намуди маҷаллаи америкоиро меноманд, ки ба фисқу фучур иртибот дорад.
$D) Газетаи шомгоњист, ки дар ИМА чоп мешавад;
$Е) Номи маѓозаи дискфурўшї аст;
@147. Маҷаллаи «Nation Geograhhic» аз кадом сол чоп мешавад?
$А) Аввали соли 1941 ба табъ расид, вале дар давраи љанг муддате чопаш ќатъ шуд;
$B) Аз соли 1888 чоп мешавад;$C) Аз соли 1982 чоп мешавад; $D) Чопи маҷалла аз моњи январи соли 1858 шурўъ шудааст; $Е) Аз соли 1912 чоп мешавад;
@148. Мўњтавои равияи престсизионии журналистика чист?
$А) Равияи мазкур аз журналистон даќиќнависиро таќозо мекунад; $B) Дар ин равия аљзои адабиёти бадеї роиљ аст;$C) Равияи мазкур танќиди њукуматро асоси фаъолият кардааст; $D) Дар равияи мазкур њамеша ба тањќиќоти журналистї машѓул мешаванд; $Е) Усули хабарнависї аст;
@149. Газетаи «Иомиурї» аз кадом маблаѓ чоп мешавад?
$А) Аз маблаѓи фурўши газета; $B) Аз маблаѓи реклама;$C) Аз маблаѓи фурўши газета ва реклама; $D) Аз маблаѓи муассис, реклама ва фурўши газета; $Е) Аз маблаѓи хонандањо;
@150. Дар ВАО-и Норвегия чї манъ аст?
$А) Рекламае, ки њуќуќи баробарии љинсњоро поймол мекунад; $B) Чопи маводи танќидии зидди давлат; $C) Чопи номи муаллифи маќолаи танќидї;$D) Пахши барномањо зидди сиёсати давлат; $Е) Чопи реклама дар газетањои давлатї;
@151. Барои чї дар Утриш давлат газетањои хусусиро маблаѓгузорї мекунад?
$А) Барои раќобатпазирї ва гуногунандешии газетањо; $B) Барои он ки сиёсати давлатро дастгирї намоянд; $C) Барои он ки рекламањои иљтимоиро бепул чоп кунанд; $D) Барои он ки дар интихобот президентро љонибдорї кунанд; $Е) Барои дастгирии медиамагнатњо;
@152.Кӯпруки болои дарёи Яғноб соли 1993 бо супориши кӣ тарконда шуд?
$А) Раиси вилояти Ленинобод; $B) Оппозитсияи исломӣ; $C) М. Худойбердиев; $D) А. Абдуллоҷонов; $Е) Бо супориши Сангак Сафаров;
@153. Бузургтарин ољонсии Чин кадом аст?
$А) Рейтер;$B) Блумберг;$C) Ассошиэйтед пресс;$D) Синхуа;$Е) Киодо Сусин;
@154. Таҳқиқоти журналистиро кӣ таърифи асл додаст?
$А) Эдуард Полетаев;$B) Роберт Грин;$C) С. Михайлов;$D) Юлия Шум;$Е) Асадулло Саъдуллоев;
@155. Бозори ВАО чӣ гуна аст?
$А) Бозори дуҷабҳаи молу хизматрасонӣ ва бозори ҷуғрофӣ; $B) Мундариҷаи ВАО ҳамчун мол ва дастрасӣ ба аудитория; $C) Реклама ва обуна; $D) Фурӯши озод; $Е) Маблаѓи хонандањо;
@156. Иловаи якум ба Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад; $B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад; $C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд; $D) Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад; $Е) Ба матбуот бартарї медињад;
@157. Кай радиоҳои «Озодӣ» ва «Аврупои озод» муттаҳид шуданд.
$А) 1-уми октябри соли 1976; $B) 3 – юми маи соли 1953;$C) 5 – уми январи соли1996;$D) 1-уми январи соли 1938; $Е) 7 –уми майи соли 1954;
@158. Комиссияи федеролии алоқаи ИМА чӣ вазифа дорад?
$А) Радио ва телевизиони хусусии ИМА-ро таҳти назорат гирифта онҳоро баъзан сонсур мекунад; $B) Ба президент оид ба ВАО-и электронӣ маълумот ҷамъ мекунад; $C) Ба ВАО-и электронӣ иҷозатномаи пахш медиҳад, мавҷ тақсим мекунад; $D) Баъзан пахши ягон иттилои номақбули ҳукуматиро қатъ мекунад; $Е) Ба газетањо литсензия медињад.
@159. Равшани Темуриён дар кадом ВАО-и хориљї кор мекард?
$А) Дар Радиои Би-Би-Си;$B) Дар Радиои «Озодї»; $C) Дар Телевизиони Би-Би-Си;$D) Дар Радиои «Садои Хуросон»; $Е) Дар Радиои «Садои Америка»;
@160. Журналистикаи Уганда аз журналистикаи Танзания бо чӣ фарқ мекунад?
$А) Ягон хел фарқ намекунад; $B). Журналистикаи Уганда пешрафта аст;$C) Бо сабки нигоришаш;$D) Бо теъдоди зиёди жанрҳояш; $Е) Бо теъдоди журналистонаш;
@161. Комиссияи аврупоӣ соли 2007 барои бурдани тарғибот ба Белорус чӣ кор кард?
$А) Барои митинг 12 миллион доллар ҷудо кард; $B) Дар Польша радио таъсис дод; $C) Барои ҳар намояндаи оппозитсия, ки дар митинг иштирок карданд, 100 доллар дод. $D) Телевизиони «Белсат»-ро таъсис дод; $Е) Мурољиатнома ба президент ќабул кард;
@162. ВАО-и кадом кишвар дар љањон суст рушд дорад?
$А) Хитой; $B) Россия; $C) Тоҷикистон; $D) Синегал; $Е) Ўзбекистон;
@163. Муаллифи китоби «Ҷомеаи иттилоотӣ» кист?
$А) Г. Шиллер;$B) Г. Фербер; $C) Я. Засурский;$D) Ф. Махлуп; $Е) И. Усмонов;
@164. Телевизиони љамъиятї чист?
$А) Телевизионест, ки онро давлат барои тарѓиботи сиёсати худ ташкил кардааст; $B) Ташкилоти хусусии тиљоратї аст, ки барои ањли љомеа хизмат мекунад; $C) Ташкилоти давлатї аст, ки ба љомеа барнома пахш мекунад; $D) Ташкилоти ѓайритиљоратї аст, ки аз љониби љомеа назорат карда мешавад; $Е) Телевизионест, ки давлат барои мардум таъсис додааст;
@165. Муњақќиќони рус М. Яблоков ва Н. Ничапаренко матбуоти Ѓарбро ба чанд гурўњ људо кардаанд?
$А) Ба 4: кишоварзї, тиљоратї, касбї, оммавї; $B) Ба 5: кишоварзї, тиљоратї, касбї, оммавї, њизбї; $C) Ба 6: кишоварзї, тиљоратї, касбї, оммавї, њизбї ва халќї; $D) Ба 3: сифатї, оммавї ва омехта; $Е) Ба 2: сифатї ва оммавї;
@166. Чиро Чиз кейк мегўянд?
$А) Яке аз хӯрокҳои дӯстоштаи журналистони бритониро чунин меноманд.
$B) Чиз кейк номи асбоби мусиќии шотландӣ аст, ки пеш бо он журналистон ҷор мезаданд; $C) Як намуди маҷаллаи америкоиро меноманд, ки ба фисқу фучур иртибот дорад.$D) Газетаи шомгоњист, ки дар ИМА чоп мешавад. $Е) Газетаест, ки дар Англия чоп мешавад;
@167. Газетаи «The Wall Street Journal» аз кадом сол чоп мешавад?
$А) Аввали соли 1881 ба табъ расид; $B) Аз соли 1912 дар Бостон чоп мешавад;$C) Аз соли 1889 чоп мешавад; $D) Чопи газета моњи январи соли 1848 шурўъ шудааст;$Е) Аз соли 1900;
@168. Мўњтавои равияи престсизионии журналистика чист?
$А) Равияи мазкур аз журналистон даќиќнависиро таќозо мекунад; $B) Дар ин равия аљзои адабиёти бадеї роиљ аст;$C) Равияи мазкур танќиди њукуматро асоси фаъолият кардааст; $D) Дар равияи мазкур њамеша ба тањќиќоти журналистї машѓул мешаванд; $Е) Усули хабарнависї аст.
@169. Газетаи «The San» аз кадом маблаѓ чоп мешавад?
$А) Аз маблаѓи фурўши газета; $B) Аз маблаѓи реклама;$C) Аз маблаѓи фурўши газета ва реклама; $D) Аз маблаѓи муассис, реклама ва фурўши газета;$Е) Аз маблаѓи давлат;
@170. Дар куљо рекламае, ки баробарњуќии љинсњоро поймол мекунад, манъ аст?
$А) Дар Норвегия; $B) Дар Тољикистон; $C) Дар Россия; $D) Дар ИМА; $Е) Дар Ќирѓизистон;
@171. Барои чї дар Эрон давлат ба газетањои хусусї бо нархи арзон коѓаз медињад?
$А) Барои раќобатпазирии газетањо; $B) Барои он ки сиёсати давлатро дастгирї намоянд;
$C) Барои он ки рекламањои иљтимоиро бепул чоп кунанд; $D) Барои он ки дар интихобот президентро љонибдорї кунанд; $Е) Барои он ки газетањои давлатї нест;
@172. Ширкати «Нюс корпорейшн» ба кї тааллуќ дорад?
$А) Ба Руперт Мердок; $B) Ба Генри Люс; $C) Ба Джозеф Пулитсер; $D) Ба Уилям Хёрст;$Е) Владимир Гусинский;
@173. Бузургтарин ољонсии иттилооти Россия кадом аст?
$А) Рейтер; $B) ИТАР-ТАСС; $C) Ассошиэйтед пресс; $D) РИА-Новости; $Е) Интерфакс;
@174. Дар Танзания кадом санад монеаи озодии сухан аст?
$А) Акти газета; $B) Қонун «Дар бораи матбуот»; $C) Қонун «Дар бораи радио ва телевизион»; $D) Конститутсияи Танзания; $Е) Ќонун дар бораи тўњмат;
@175. «Колумнистика» чист?
$А) Номи газетаи австралиёӣ аст; $B) Номи хабари газета аст; $C) Номи жанри журналистї аст; $D) Номи дастури журналистӣ аст; $Е) Усули хабарнависї аст;
@176. Иловаи якум ба Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад; $B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад; $C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд; $D) Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад; $Е) Ба матбуоти давлатї бартарї медињад;
@177. Кай Телевизиони «Би-Би-Си» пахши барномаҳояшро ба забони форсӣ шурӯъ кард?
$А) 28-уми декабри соли 1940; $B) 14 –январи соли 2009; $C) 5 – уми январи соли1996; $D) 1-уми январи соли 2006; $Е) 7-феврали соли 1987;
@178. Дар Эрон кадом шакли ТВ фаъолият мебаранд?
$А) ТВ-и давлатї ва хусусї; $B) ТВ-и давлатї; $C) ТВ-и тиљоратї; $D) ТВ-и љамъиятї; $Е) ТВ-и давлатї, хусусї ва љамъиятї;
@179. Сиёсати кадрӣ дар Радиои «Би-Би-Си» чӣ гуна аст?
$А) Ҳамонҳоеро ба кор мегиранд, ки ба маъмурият мақбул бошанд; $B) Беҳтарин журналистонро новобаста аз миллаташон ба кор мегиранд; $C) Гурезаҳо ва мухолифини давлатҳои пахши барномаҳоро ба кор мегиранд; $D) Онҳоеро ба кор мегиранд, ки забони англисиро хуб донанд; $Е) Њешу аќрабои худро ба кор мегиранд;
@180. Журналистикаи Британия аз журналистикаи Ўзбекистон бо чӣ фарқ мекунад?
$А) Ягон хел фарқ намекунад; $B) Журналистикаи Британия пешрафта аст; $C) Бо сабки нигоришаш; $D) Бо теъдоди зиёди жанрҳояш; $Е) Бо теъдоди зиёди журналистонаш;
@181. Вазъи феълии система ва моделњои ВАО-и кишварњои хориљиро кадом фан меомўзад?
$А) Таърихи пайдоиш ва рушди ВАО-и хориљї; $B) Журналистикаи муосири љањон; $C) ВАО-и муосири хориљї; $D) Таърихи журналистикаи хориљї; $Е) Журналистикаи хориљї;
@182. ВАО-и кадом кишвар дар љањон пешрав аст?
$А) Хитой; $B) Россия; $C) Британияи Кабир;$D) ИМА;$Е) Олмон;
@183. Муаллифи китоби «Чањор назарияи матбуот» кист?
$А) Р. М. Хатчинс, Г. Люс; $B) У. Шрамм, Ф. Сиберт, Т. Питерсон; $C) А. Тертичный, В. Смирнов, С. Михайлов; $D) А. Нуралиев, А. Саъдуллоев, И. Усмонов; $Е) В. Асрорї;
@184. Дар кадом кишварњо журналистон њуќуќи бештари дастрасї ва пањн кардани иттилоъро доранд?
$А) ИМА; $B) Британия, Олмон; $C) Испания ва Олмон; $D) Россия; $Е) Ўзбекистон;
@185. Њарами воруна чист?
$А) Ин эњроми Миср аст, ки журналистон дар борааш менависанд; $B) Номи маќолаи журналисти тољик Отахон Латифї аст; $C) Сабки нигориши журналистї аст, ки дар Россия ташаккул ёфтааст; $D) Сабки хабарнависї аст, ки дар он маълумоти асосї дар аввал меояд; $Е) Сабки журналистї аст, ки дар Эрон пайдо шудааст;
@186. Чиро Сэтто мегўянд?
$А) Яке аз назарияњои журналистикаи муосири хориљиро Сэтто меноманд; $B) Сэтто номи асбоби мусиќии њиндї аст, ки мо сетор меномем; $C) Газетаи муштараки субњона ва шомгоњист, ки дар Япония чоп мешавад; $D) Як намуди нашрияи америкоиро сэтто меноманд, ки нисфи шаб чоп мешавад; $Е) Усули маќоланависї аст;
@187. Радиои «Садои Америка» аз кадом сол барнома пахш мекунад?
$А) 22 июни соли 1941; $B) 24 феврали соли 1942; $C) 1 январи соли 1950; $D) 1 марти соли 1960; $Е) Аз 9 майи соли 1945;
@188. Мўњтавои назарияи коммунистии шўравї чист?
$А) Назарияи мазкур аз журналистон даќиќнависиро таќозо мекунад; $B) Дар ин назария ВАО олоти тарѓиботии њизби коммунист аст; $C) Дар ин назария танќид асоси фаъолияти ВАО мебошад; $D) Дар назарияи мазкур њамеша маќолањои таърифї менависанд; $Е) Фаќат коммунистонро таъриф мекунанд;
@189. Газетаи «Асахи Симбун» аз кадом маблаѓ чоп мешавад?
$А) Аз маблаѓи фурўши газета; $B) Аз маблаѓи реклама;$C) Аз маблаѓи фурўши газета ва реклама; $D) Аз маблаѓи муассис, реклама ва фурўши газета;$Е) Аз маблаѓи давлат;
@190. Дар куљо рекламае, ки баробарњуќии љинсњоро поймол мекунад, манъ аст?
$А) Дар Норвегия; $B) Дар Тољикистон; $C) Дар Россия; $D) Дар ИМА; $Е) Ќазоќистон;
@191. Барои чї дар Шветсия давлат газетањои хусусиро маблаѓгузорї мекунад?
$А) Барои раќобатпазирї ва гуногунандешии газетањо;$B) Барои он ки сиёсати давлатро дастгирї намоянд; $C) Барои он ки рекламањои иљтимоиро бепул чоп кунанд; $D) Барои он ки дар интихобот президентро љонибдорї кунанд;$Е) Барои дастгирии медиамагнатњо;
@192. Радиошунавонии тиљоратї дар Япония кай шурўъ шудааст?
$А) Соли 1926; $B) Соли 1941; $C) Соли 1951; $D) Соли 1953; $Е) Соли 1933;
@193. Телевизиони Евронюс кай ба пахши барномањояш шурўъ кард?
$А) Соли 1967; $B) Соли 1986; $C) Соли 1993; $D) Соли 1997; $Е) Соли 2001;
@194. Дар Африка кадом радиои хориљї бештар нуфуз дорад?
$А) Радиои «Озодї»; $B) Радиои «Садои Америка»; $C) Радиои «Мављи Олмон»; $D) Радиои Би-Би-Си; $Е) Радиои «Маяк»;
@195. Дарпанет дар аввал чї ном дошт?
$А) Милнет; $B) Арпанет; $C) Ном надошт; $D) Интернет; $Е) Виљнет;
@196. Иловаи якум ба Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад; $B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад; $C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд;$D) Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад; $Е) Ба матбуот бартарї медињад;
@197. Жанри Ток-шоу кай бори аввал дар ИМА пахш шудааст?
$А) Соли 1949; $B) Соли 1953; $C) Соли1961; $D) Соли 1967; $Е) Соли1933;
@198. ВАО-и кадом кишвар фазои иттилоотии љањонро тасарруф кардааст?
$А) ВАО-и ИМА; $B) ВАО-и Британияи Кабир; $C) ВАО-и Россия; $D) ВАО-и Хитой; $Е) Италия;
@199. Радиои «Садои Амрико» кай пахши барномаҳояшро ба забони русї шурӯъ кардааст?
$А) Соли 1951; $B) Соли 1949; $C) Соли 1954; $D) Соли 1947; $Е) Соли 1961;
@200. Журналистикаи ИМА аз журналистикаи Олмон бо чӣ фарқ мекунад?
$А) Ягон хел фарқ намекунад; $B) Журналистикаи ИМА пешрафта аст; $C) Бо сабки нигоришаш; $D) Бо теъдоди зиёди жанрҳояш;$Е) Бо теъдоди рўзномањояш;
@201. Сабаби сусти рушди матбуот дар мамлакатњои Африка чист?
$А) Вазъи нољўри сиёсї; $B) Мављудияти забонњои зиёд; $C) Вазъи нољўри иќтисодї; $D) Њамаи омилњои номбаршуда; $Е) Вазъи нољўри сиёсї;
@202. ВАО-и кадом кишвар дар љањон суст рушд дорад?
$А) Хитой; $B) Россия; $C) Британияи Кабир; $D) Уганда; $Е) Ќирѓизистон;
@203. Муаллифи китоби «Манипуляторҳои шуур» кист?
$А) Герберт Шиллер; $B) У. Шрамм, Т. Питерсон; $C) Ясен Засурский; $D) В. Смирнов; $Е) И. Усмонов;
@204. Газетаи “Toronto Globe” дар бораи Тољикистон чї навишта буд, ки акси садо дод?
$А) Ин газетаи канадагї президенти Тољикистонро таърифу тавсиф кардааст; $B) Дар бораи ќочоќи маводи мухаддир маќола чоп кардааст; $C) Дар бораи љанги шањрвандї маќола чоп кардааст; $D) Як шумораи рангаашро ба Тољикистон бахшидааст; $Е) Дар бораи президент маќола навишта буд;
@205. Пирамида чист?
$А) Ин ањроми Миср аст, ки журналистон дар борааш менависанд; $B) Номи маќолаи журналисти тољик Отахон Латифї аст; $C) Сабки нигориши журналистї аст, ки дар Аврупо ташаккул ёфтааст; $D) Сабки хабарнависї аст, ки дар он маълумоти асосї дар аввал меояд; $Е) Усули навиштани маќола аст, ки дар Эрон пайдо шудааст;
@206. Ревю чист?
$А) Номи газетаи немисї аст; $B) Номи асбоби мусиќии шотландӣ аст, ки пеш бо он журналистон ҷор мезаданд; $C) Як намуди маҷаллаи америкоиро меноманд, ки ба фисқу фучур иртибот дорад;$D) Жанри журналистї аст; $Е) Усули хабарнависї аст;
@207. Газетаи «The New York Times» аз кадом сол чоп мешавад?
$А) Аввали соли 1941 ба табъ расид, вале дар давраи љанг муддате чопаш ќатъ шуд;
$B) Аз соли 1851 чоп мешавад;$C) Аз соли 1798 чоп мешавад; $D) Чопи газетаи «The New York Times» моњи январи соли 1853 шурўъ шудааст; $Е) Аз соли 1888;
@208. Мўњтавои равияи престсизионии журналистика чист?
$А) Равияи мазкур аз журналистон даќиќнависиро таќозо мекунад; $B) Дар ин равия аљзои адабиёти бадеї роиљ аст; $C) Равияи мазкур танќиди њукуматро асоси фаъолият кардааст; $D) Дар равияи мазкур њамеша ба тањќиќоти журналистї машѓул мешаванд; $Е) Усули хабарнависї аст;
@209. Газетаи «Метро» аз кадом маблаѓ чоп мешавад?
$А) Аз маблаѓи фурўши газета; $B) Аз маблаѓи реклама; $C) Аз маблаѓи фурўши газета ва реклама; $D) Аз маблаѓи муассис, реклама ва фурўши газета; $Е) Аз маблаѓи давлат;
@210. Дар куљо рекламае, ки баробарњуќии љинсњоро поймол мекунад, манъ аст?
$А) Дар Норвегия; $B) Дар Фаронса; $C) Дар Россия; D) Дар ИМА; $Е) Олмон;
@211. Барои чї дар Австрия давлат газетањои хусусиро маблаѓгузорї мекунад?
$А) Барои раќобатпазирї ва гуногунандешии газетањо;
$B) Барои он ки сиёсати давлатро дастгирї намоянд;
$C) Барои он ки рекламањои иљтимоиро бепул чоп кунанд;
$D) Барои он ки дар интихобот президентро љонибдорї кунанд;
$Е) Барои дастгирии медиамагнатњо.
@212. Ширкати «Виаком» ба кї тааллуќ дорад?
$А) Ба Руперт Мердок; $B) Ба Генри Люс; $C) Ба Джозеф Пулитсер; $D) Ба Самнер Редстоун; $Е) Владимир Гусинский;
@213. Бузургтарин ољонсии иттилоотии Аврупо кадом аст?
$А) Рейтер; $B) ИТАР-ТАСС; $C) Ассошиэйтед пресс; $D) Франс-пресс; $Е) Интерфакс;
@214. Штаб-квартираи Радиои «Озодӣ» дар куҷост?
$А) Прага; $B) Вашингтон; $C) Душанбе; $D) Ню-Йорк; $Е) Берлин;
@215. Бозори ВАО чӣ гуна аст?
$А) Бозори дуҷабҳаи молу хизматрасонӣ ва бозори ҷӯғрофӣ; $B) Мундариҷаи ВАО ҳамчун мол ва дастрасӣ ба аудитория;$C) Реклама ва обуна;$D) Фурӯши озод; $Е) Маблаѓи харидорон;
@216. Иловаи якум ба Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад; $B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад; $C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд; $D) Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад; $Е) Ба матбуот бартарї медињад;
@217. Кай Радиои «Би-Би-Си» ба пахши барномаҳояш ба забони форсӣ шурӯъ кардааст?
$А) 28-уми декабри соли 1940; $B) 3 – юми маи соли 1953; $C) 5 – уми январи соли1996; $D) 1-уми январи соли 1938; $Е) 4 марти соли 1997;
@218. Комиссияи федеролии алоқаи ИМА чӣ вазифа дорад?
$А) Радио ва телевизиони хусусии ИМА-ро таҳти назорат гирифта онҳоро баъзан сонсур мекунад; $B) Ба президент оид ба ВАО-и электронӣ маълумот ҷамъ мекунад; $C) Ба ВАО-и электронӣ иҷозатномаи пахш медиҳад, мавҷ тақсим мекунад; $D) Баъзан пахши ягон иттилои номақбули ҳукуматиро қатъ мекунад; $Е) Ба матбуот литсензия медињад;
@219. Сиёсати кадрӣ дар Радиои «Озодӣ» чӣ гуна аст?
$А) Ҳамонҳоеро ба кор мегиранд, ки ба маъмурият мақбул бошанд; $B) Беҳтарин журналистонро новобаста аз миллаташон ба кор мегиранд; $C) Гурезаҳо ва мухолифини давлатҳои пахши барномаҳоро ба кор мегиранд; $D) Онҳоеро ба кор мегиранд, ки забони англисиро хуб донанд;$Е) Хешу таборашонро ба кор мегиранд;
@220. Журналистикаи Британия аз журналистикаи Россия бо чӣ фарқ мекунад?
$А) Ягон хел фарқ намекунад. $B) Журналистикаи Британия пешрафта аст; $C) Бо сабки нигоришаш; $D) Бо теъдоди зиёди жанрҳояш;$Е) Бо теъдоди журналистонашон;
@221. Иттињоди Аврупо барои бурдани тарғибот ба Белорус чӣ кор кард?
$А) Барои митинг 12 миллион доллар ҷудо кард; $B). Телевизиони «Белсат»-ро таъсис дод; $C) Барои ҳар намояндаи оппозитсия, ки дар митинг иштирок карданд, 100 доллар дод; $D) Газетаҳои оппозитсиониро маблағгузорӣ намуд; $Е) Мурољиатнома ќабул кард;
@222. ВАО-и кадом кишвар дар ҷаҳон суст рушд дорад?
$А) Хитой; $B) Россия; $C) Тоҷикистон; $D) Сомалӣ; $Е) Ќирѓизистон;
@223. Муаллифи китоби «Назарияи ҷамъиятӣ» кист?
$А) Герберт Шиллер; $B) Уилям Шрамм; $C) Ясен Засурский; $D) Уолтер Липпман; $Е) Иброњим Усмонов;
@224. Телевизиони љамъиятї чист?
$А) Телевизионест, ки онро давлат барои тарѓиботи сиёсати худ ташкил кардааст; $B) Ташкилоти хусусии тиљоратї аст, ки барои ањли љомеа хизмат мекунад; $C) Ташкилоти давлатї аст, ки ба љомеа барнома пахш мекунад; $D) Ташкилоти ѓайритиљоратї аст, ки аз љониби љомеа назорат карда мешавад; $Е) Телевизиони миллї аст;
@225. News analises чист?
$А) Ин маќолаи газета аст; $B) Номи маќолаи журналисти тољик Отахон Латифї аст; $C) Сабки нигориши журналистї аст, ки дар Аврупо ташаккул ёфтааст;$D) Ин табсира аст; $Е) Усули хабарнависї аст;
@226. Матбуоти Судон озод аст?
$А) Матбуот тибќи ќонунњои демократї рушд дорад; $B) Матбуот тањти сонсури шадид ќарор дорад; $C) Матбуот озодона рушд дорад; $D) Матбуот ба њукумат хизмат мекунад; $Е) Матбуот ба мардум хизмат мекунад;
@227. Газетаи «The Washington Post» бори аввал кай чоп шуд?
$А) Аввали соли 1813 ба табъ расид;
$B) Аз соли 1877 чоп мешавад;
$C) Аз соли 1882 чоп мешавад;
$D) Чопи газетаи «The Washington Post» моњи январи соли 1851 шурўъ шудааст;
$Е) Соли 1854;
@228. Мўњтавои равияи авторитарии журналистика чист?
$А) Равияи мазкур аз журналистон даќиќнависиро таќозо мекунад;
$B) Дар ин равия аљзои адабиёти бадеї роиљ аст; $C) Равияи мазкур танќиди њукуматро асоси фаъолият кардааст; $D) Дар равияи мазкур журналистика ба касе хизмат мекунад; $Е) Матбуот ба халќ хизмат мекунад;
@229. Газетаи «Мой район» аз кадом маблаѓ чоп мешавад?
$А) Аз маблаѓи фурўши газета; $B) Аз маблаѓи реклама;$C) Аз маблаѓи фурўши газета ва реклама;$D) Аз маблаѓи муассис, реклама ва фурўши газета;$Е) Аз пули давлат;
@230. Дар куљо ВАО озод аст?
$А) Дар Норвегия; $B) Дар Тољикистон; $C) Дар Россия;$D) Дар ИМА;$Е) Дар Хитой;
@231. Барои чї дар Ҳолланд давлат газетањои хусусиро маблаѓгузорї мекунад?
$А) Барои раќобатпазирї ва гуногунандешии газетањо; $B) Барои он ки сиёсати давлатро дастгирї намоянд; $C) Барои он ки рекламањои иљтимоиро бепул чоп кунанд;$D) Барои он ки дар интихобот президентро љонибдорї кунанд; $Е) Барои дастгирии медиамагнатњо;
@232. Дар Љумњурии Исломии Эрон чанд шабакаи давлатии телевизион вуљуд дорад?
$А) 25; $B) 3; $C) 5; $D) 12; $Е) 10;
@233. Бузургтарин ољонсии иттилооти иқтисодии ИМА кадом аст?
$А) Рейтер; $B) Блумберг; $C) Ассошиэйтед пресс; $D) ЮПИ; $Е) ЮСИА;
@234. Телевизиони «Белсат» кай таъсис ёфт?
$А) Соли 1959; $B) Соли 1963; $С) Соли 2007; $D) Соли 2008; $Е) Соли 1977;
@235. Кай пахши барномањои русии Радиои «Голос Америки» ќатъ шуд.
$А) 28-уми декабри соли 1940; $B) Соли 2006; $C) 14 –уми январи соли 2007; $D) 9 –уми сентябри соли 2008; $Е) 7 феврали соли 1988;
@236. Вазифаи асосии Ширкати «Мављи Олмон» дар барномањояш чист?
$А) Тарѓиби њуќуќу озодии инсон; $B) Бурдани тарѓиботи «сиёњ» ба хориља; $C) Муаррифї кардани њаёти сиёсї, иќтисодї ва фарњангии Олмон; $D) Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар мусоидат намудан; $Е) Танќиди кишварњои собиќ шўравї;
@237. Ољонсии иттиллоотии молиявии Блумберг кай таъсис ёфтааст?
$А) Соли 1950; $B) Соли 1953; $C) Соли 1965; $D) Соли 1981; $Е) Соли 1988;
@238. Формати «Middle of road»-и радио чӣ гуна аст?
$А) Радиои мусиқии ҷаз аст, ки барои ронандаҳо муайян шудааст; $B) Радиои мусиқии рок аст, ки барои ҷавонон пешбинӣ шудааст;$C) Радиои сафарӣ аст, ки мусиқии миёнаро пахш мекунад;$D) Радио барои калонсолон аст, ки мусиқии шашмақом пахш мекунад;$Е) Радиоии кўдакона аст;
@239. Сиёсати кадрӣ дар Радиои «Би-Би- Си» чӣ гуна аст?
$А) Ҳамонҳоеро ба кор мегиранд, ки ба маъмурият мақбул бошанд; $B) Беҳтарин журналистонро новобаста аз миллаташон ба кор мегиранд; $C) Гурезаҳо ва мухолифини давлатҳои пахши барномаҳоро ба кор мегиранд; $D) Онҳоеро ба кор мегиранд, ки забони англисиро хуб донанд; $Е) Хешу аќрабои худро мегиранд;
@240. Журналистикаи Эрон аз журналистикаи Россия бо чӣ фарқ мекунад?
$А) Ягон хел фарқ намекунад; $B) Журналистикаи Эрон пешрафта аст; $C) Бо сабки нигоришаш; $D) Бо теъдоди зиёди жанрҳояш; $Е) Бо теъдоди журналистонаш;
@241. Телевизиони «Белсат»-ро кӣ таъсис дод?
$А) Президенти Белоруссия А. Лукашенко; $B) Ҳукумати Польша таъсис дод; $C) Кумиссияи аврупоӣ таъсис дод; $D) Президенти ИМА Ҷорҷ Буш таъсис дод; $Е) НАТО таъсис дод;
@242. Дар кадом кишвари пешрафта озодии матбуот ва суханро давлат кафолат намедиҳад?
$А) ИМА; $B) Россия;$C) Британияи Кабир;$D) Олмон;$Е) Тољикистон;
@243. Муаллифи китоби «Тамаркузи матбуот ва идоракунии афкори оммма» кист?
$А) Герберт Шиллер; $B) Густав Фербер; $C) Герхард Глайсберг; $D) Уолтер Липпман; $Е) Воњид Асрорї;
@244. Радиои љамъиятї чист?
$А) Радиоест, ки онро давлат барои тарѓиботи сиёсати худ ташкил кардааст; $B) Ташкилоти хусусии тиљоратї аст, ки барои ањли љомеа хизмат мекунад; $C) Ташкилоти давлатї аст, ки ба љомеа барнома пахш мекунад; $D) Ташкилоти ѓайритиљоратї аст, ки аз љониби љомеа назорат карда мешавад; $Е) Радиои миллї аст;
@245. Кадом давлат дар пахши ахбор ба дигар кишварњо метавонад шарти худро гузорад?
$А) ИМА; $B) Россия; $C) Британияи Кабир; $D) Олмон; $Е) Япония;
@246. Барномањои бахши русии Радиои «Мављи Олмон» кай бори аввал садо доданд?
$А) 3 майи соли 1953; $B) 5 августи соли 1957; $C) 1 августи соли 1962; $D) 7 майи соли 1963; $Е) Соли 1947;
@247. Маҷаллаи «Тайм» аз кадом сол чоп мешавад?
$А) Соли 1918 ба табъ расид; $B) Аз соли 1925 чоп мешавад;$C) Аз соли 1941 чоп мешавад, вале дар давраи љанг муддате чопаш ќатъ шуд; $D) Чопи маҷалла аз моњи январи соли 1958 шурўъ шудааст; $Е) Аз соли 1933;
@248. Љонибдорони Журналистикаи љамъиятї чї мехоњанд?
$А) Аз журналистон даќиќнависиро таќозо мекунанд; $B) Истифодаи аљзои адабиёти бадеї роиљ аст; $C) Байни ВАО, ањолї ва сохторњои давлативу ѓайридавлатї иртиботу њамдигарфањмї бошад; $D) Мехоњанд, ки дар равияи мазкур њамеша ба тањќиќоти журналистї машѓул шаванд;$Е) Мехоњанд, ки ба давлат хизмат бикунанд;
@249. Газетаи «Иомиури Симбун» аз кадом маблаѓ чоп мешавад?
$А) Аз маблаѓи фурўши газета; $B) Аз маблаѓи реклама; $C) Аз маблаѓи фурўши газета ва реклама; $D) Аз маблаѓи муассис, реклама ва фурўши газета; $Е) Аз пули давлат;
@250. Дар ќадом кишвар сонсури ВАО манъ аст?
$А) Дар Норвегия; $B) Дар ИМА; $C) Дар Россия;$D) Дар њамаи ин кишварњо; $Е) Дар Тољикистон;
@251. Дар Радиои «Озодӣ» ќадом лавҳа пахш шудааст?
$А) Ёди ватан; $B) Дур аз диёр; $C) Мусиқии баҳор; $D); Сарои баҳор; $Е) Душанбеи азиз;
@252. Муассиси Радиои «Фардо»-ро номбар кунед. $А) Би-Би-Си; $B) ИМА; $C) Радиоҳои «Озодӣ» ва «Садои Америка»; $D) Радиои «Садои Хуросон; $Е) Радиои Тољикистон;
@253. Бжезинксий З. кадом давлатро абарқудрати ягона номидааст?
$А) СССР; $B) ИМА; $C) Россия; $D)Британияи Кабир; $Е) Хитой;
@254. Дар гузаргоҳи зеризаминии Прага кадом мухбири Радиои «Озодӣ»-ро куштанд?
$А) Искандари Хатлонӣ; $B) Инна Светлова; $C) Масъуди Сипоҳ; $D) Иван Жуков; $Е) Мария Немтсова;
@255. Кадом сол шӯъбаи тоҷикии Радиои «Озодӣ» таъсис ёфт?
$А) 1954; $B) 1971; $C) 1977;$D) 1985; $Е) 1995;
@256. Ин суханонро кӣ гуфтааст: «… имрўз он касе, ки расонањои хабариро тањти назорат дорад, фазои иттилоотиро назорат мекунад. Аз ин тариќ ба дигарон нуфуз мекунад ва љањонро њукмронї мекунад. Аз ин рў, мо бисёр заиф мондаем».
$А) Ҷорҷ Буш; $B) Ислом Каримов; $C) Владимир Путин;$D) Дмитрий Медведов;
$Е) Эмомалӣ Раҳмон;
@257. Маъракаи «Ғалаба» дар Радиои Би-Би-Си чӣ қадар идома ёфт?
$А) 5 сол; $B) 4 сол; $C) 3 сол; $D) 1,5 сол; $Е) 1,2 сол;
@258. Мактуби директори генералии Би-Би-Си Г. Дайк ба њукумат дар куҷо нашр шуд?
$А) «Санди таймс»; $B) «Вашингтон пост»; $C) «Известия»;$D) Би-Би-Си;
$Е) «Гардиан»;
@259. Дар Британия ќадом сол расман радиои тиҷоратӣ таъсис ёфт?
$А) 1927; $B)1933; $C) 1946;$D) 1953; $Е) 1973;
@260. Шањрвандон Британия њамасола чӣ қадар телевизиорпулӣ мепардозанд?
$А) 126,5 фунт стерлинг; $B) 135 фунт стерлинг; $C) 140 фунт стерлинг;$D) 142,5 фунт стерлинг;$Е) 156 фунт стерлинг;

Намунаи суолњо барои омодагї ба имтињони Бучаи давлати ва журналистика

Суолҳо барои мавзӯи 1

1. “Суқути бозор” чист?
2. “Суқути» сектори давлатӣ чист?
3. Маҳфуми сектори давлатӣ аз сектори ҷамъиятӣ чӣ фарқ дорад?
4. Конфедератсия чист?
5. Буҷаи давлатӣ дар роҳандозии «ҷамъияти коммунитарӣ» чӣ нақш дорад?
6. Махсусияти давлатҳои воҳидӣ чист?
7. Мақомоти олии ҳукумати иҷроияи Тоҷикистон чист?
8. Баҳсҳои байни мақомоти давлатиро кадом ташкилот баррасӣ мекунад?
9. Мақомоти худидора ба кадом шохаи ҳукумати давлатӣ шомиланд?
10. Фуксияи тақсимоти давлат аз чӣ иборат аст?

Суолҳо барои мавзӯи 2

1. Буҷаи давлатӣ чист?
2. Чаро буҷаи давлатиро вакилони Маҷлиси намояндагони Тоҷикистон баррасӣ мекунанд?
3. Функсияи иттилоотии буҷа дар чист?
4. Шафофияти буҷа чист?
5. Чаро баъзе нишондиҳандаҳои буҷа ба таври кушод баррасӣ мешаванд?
6. Принсипи пурра будани буҷа чӣ маъно дорад?
7. Классификатсиям буҷа барои чӣ лозим аст?
8. Давраи буҷавӣ дар Тоҷикистон кай оғозу анҷом меёбад?
9. Раванди буҷа аз кадом давраҳо иборат аст?
10. Буҷаи давлатиро кӣ таҳия мекунад?
11. Баррасӣ ва тасдиқи буҷаро кадом мақомот анҷом медиҳад?
12. Намудҳои асосии назорати молиявӣ кадомҳоянд?

Суолҳо барои мавзӯи 3
1. Ба гурӯҳи классификатсияи даромадҳои буҷаи давлатӣ чӣ дохил мешавад?
2. Ба зергурӯҳи классификатсияи даромадҳои буҷаи давлатӣ чӣ дохил мешавад?
3. Андоз аз арзиши иловашуда ба кадом зергурӯҳ шомил аст?
4. Андоз барои истеҳсоли канданиҳои фоиданок ба кадом гурӯҳи классификатсияи даромадҳо дохил мешавад?
5. Қисмҳои функсионалии классификатсияи даромадҳо кадомҳоянд?
6. Ба зергурӯҳи иқтисодии классификатсияи даромадҳо чӣ дохил намешавад?

Суолҳо барои мавзӯи 4
1. Чӣ ба системаи буҷавӣ шомил намешавад?
2. Буҷаи васеи ҳукумат аз чӣ иборат аст?
3. Принсипи фарқкунандаи байни даромад ва хароҷоти байни дараҷаҳои системаи буҷавӣ чист?
4. Принсипи воқеияти буҷет чист?
5. Буҷаи фондҳои давлатии ғайрибуҷавӣ чӣ тавр созмон меёбад?
6. Ягон фонди амалкунандаи давлатии ғайрибуҷавиро номбар кунед.
7. Фондҳои мақсадноки буҷавӣ кадомҳоянд?
Суолҳо барои мавзӯи 5
1. Андозҳо аз фоида аз чӣ иборатанд?
2. Ба андозҳо аз фоида чӣ дохил намешавад?
3. Ба андоз аз молу хизматрасонӣ чӣ дохил намешавад?
4. Ба андоз аз даромад чӣ дохил мешавад?
5. Дотатсия чист?
6. Субвенсия барои чӣ дода мешавад?
7. Оё боҷи гумрукӣ ба даромади фаъолияти иқтисодии хориҷӣ шомил мешавад?

Суолҳо барои мавзӯи 6
1. Агенти андоз кист?
2. Ставкаи андоз чист?
3. Андоз аз фурӯш чист?
4. Андоз аз арзиши илова чист?
5. Намуди аз ҳама зиёди ба буҷаи давлатӣ воридшавандаи андоз кадом аст?
6. Андоз аз фоида чист?
7. Банақшагирии андоз чист?
8. Вазифаи мақомоти андоз чист?
9. Чаро дар давраи болоравии иқтисодӣ хароҷоти давлатӣ нисбати МУД афзоиш меёбад?
10. Кадом омилҳо ба афзоиши хароҷоти давлатӣ таъсир мерасонанд?
11. Хароҷоти асосии буҷа чист?
12. Моддаҳои ҳифзшавандаи хароҷот кадомҳоянд?
13. Нақшаи молиявии муассисаҳои буҷавӣ чист?
14. Махсусияти кредитҳои буҷавӣ дар чист?
15. Бартарияти системаи кӯмаки натуралӣ нисбати дигар намудҳои трансфертҳои иҷтимоӣ дар чист?
Суолҳо барои мавзӯи 7
1. Профитсити аввалияи буҷаи давлатӣ чист?
2. Маблағгузории қарзии дифетсити буҷа чӣ тавр сурат мегирад?
3. Сарчашмаҳои дохилии маблағгузории дифетсити буҷа аз чӣ иборат аст?
4. Барои дифетсити буҷаи давлатӣ кадом маҳдудият муқаррар шудааст?
5. Ӯҳдадории қарзии давлат чист?
6. Қарзи давлатӣ дар кадом шаклҳо буда метавонад?
7. Қарзҳои миёнамӯҳлат кадомҳоянд?
8. Кадом мақомот қарзҳои давлатиро дар Тоҷикистон мепардозад?
9. Ҳудуди ниҳоии қарзгирии хориҷӣ чӣ қадар аст?
10. Активҳои берунӣ кадомҳоянд?
11. Дар Тоҷикистон хароҷоти мудофиаи миллӣ аз кадом ҳисоб маблағгузорӣ мешавад?
12. Фаъоилияти байналхалқии ҳукумат аз кадом ҳисоб маблағгузорӣ мешавад?
13. Хароҷоти хоҷагиҳои коммуналӣ аз кадом ҳисоб маблағгузорӣ мешаванд?
14. Аз буҷаи маҳаллӣ кадом хароҷот маблағгузорӣ мешвад?
15. Ба буҷаи маҳаллӣ кадом андозҳо даромад карда мешаванд?

Суолҳо барои мавзӯи 8

1. Барои таҳияи пешгӯии рушди иҷтимоиву иқтисодии кишвар кадом вазорат масъул аст?
2. Таҳияи лоиҳаи буҷаи давлатии соли оянда кай шурӯъ мешавад?
3. Таҳияи характеристикаи асосии буҷаи давлатиро кадом вазорат ба дӯш дорад?
4. Лоиҳаи бӯчаи давлатиро кадом мақомот маъқул мекунад?
5. Лоиҳаи бӯчаи давлатиро кадом мақомот тасдиқ мекунад?
6. Лоиҳаи буҷаи давлатӣ кай бори аввал дар Маҷлиси намояндагон баррасӣ мешавад?
7. Дар давраи аввали баррасии лоиҳаи буҷаи давлатӣ кадом масъалаҳо мавриди назар қарор мегиранд?
8. Дар давраи дуюми барраси лоиҳаи буҷаи давлатӣ кадом масъалаҳо мавриди назар қарор мегиранд?
9. Кай бори охир лоиҳаи буҷаи давлатӣ дар Маҷлиси намояндагон баррасӣ мегардад.
10. Ҳуҷҷате, ки тақсимоти семоҳаи тақсими даромад ва хароҷоти буҷаро дар бар мегирад, чӣ ном дорад?
11. Махсусияти иҷрои хазинавии буҷа чист?
12. Модели марказонидашудаи ташкили системаи хазинадорӣ аз чӣ иборат аст?
13. Принсипи ягонагии касса, ки ҳангоми иҷрои буҷа истифода мешавад аз чӣ иборат аст?
14. Ӯҳдадории буҷавӣ чист?
15. Бонки миллӣ дар раванди иҷрои буҷа кадом функсияро иҷро мекунанд?
16. Дар кадом ҳолат ба Қонун «Дар бораи буҷаи давлатӣ» тағйироту иловаҳо ворид карда мешавад?

Суолҳо барои мавзӯи 9

1. Дар давраи иҷрои буҷа кадом намуди назорати молиявӣ истифода мешавад?
2. Назорати пешакии раванди буҷа аз чӣ иборат аст?
3. Назорати оперативии раванди буҷа чиро дар бар мегирад?
4. Идораи хазинадории Вазорати молияи Тоҷикистон чиро назорат мекунад?
5. Дар доираи назорати молиявӣ идораи хазинадорӣ чӣ ваколат доранд?
6. Ревизияи ҳуҷҷатии иҷрои буҷа чист?
7. Ревизияи иҷрои буҷаи давлатиро кадом мақом анҷом медиҳад?
8. Методҳои назорати молиявӣ кадомҳоянд?
9. Ҳисоботи иҷрои буҷаи давлатиро кадом мақом тасдиқ мекунад?
10. Барои ба Маҷлиси намояндагони ҶТ пешниҳод кардани ҳисобот дар бораи иҷрои буҷаи давлатӣ кадом мӯҳлат муайян шудааст?

Феҳристи адабиёт
1. Алпатов Г.Е., Базулин Ю.В. Деньги. Кредит. Банки.-М.: ТК Велби, 2003.- 624 с.
2. Барр Р. Политическая экономия: В 2 т. -М., 1995. Т. 2. Часть III. Тема I. Гл. 5. Тема II. Гл. 5.
3. Бланк И. А. Управление прибылью.-М.: Ника-Центр, 2007.- 768 с.
4. Белоглазова Г.Н. Деньги, кредит, банки. Учебник.-М.: Высшее образование, 2009.- 392 с.
5. Бюджетная система Российской Федерации / Под ред. М.В. Романовского, О.В. Врублевской: Учебник. – М.: Юрайт, 1999.
6. Виткалова А.П., Миллер Д.П. Бюджетирование и контроль затрат в организации.-М.: Омела-Л, 2006.-125 с.
7. Горохов В. М. Закономерности публицистического творчества. -М.,1975.
8. Гукасьян Г.М. Экономика от «А» до «Я». Тематический справочник. –М.: ИНФРА-М, 2007.- 480 с.
9. Давлатов И., Исоматов Б., Ҳабибов С. Иқтисоди бозаргонӣ.-Душанбе: Маориф, 1994.-158 с.
10. Дадашев А. З. Налогообложение коммерческих банков в Российской Федерации. –М.: Книжный мир, 2008.- 88 с.
11. Джеймс С. Ван Хорн, Джон М. Вахович. Основы финансового менеджмента. -М.: Вильямс, 2010.- 1232 с.
12. Дорнбуш Р., Фишер С. Макроэкономика / Пер. с англ. -М., 1997. Гл. I, 2, 3.
13. Журбина Е.И. Теория и практика художественно-публицистических жанров. -М., 1969.
14. Журналист в поисках информации. / Под ред. А.К. Симонова. -М., 2004.
15. Журналистика дар Тољикистон.- Душанбе, 2006.
16. Засорина Т., Федосова Н. Профессия — журналист. -Ростов н/Д, 1999.
17. Иваницкий В.Л. «Экономическая тема в экономических изданиях: проблемы становления» Статья. Вестник МГУ. Сер. 10.Журналистика. -М.2006.
18. Ким М.Н. Жанры современной журналистики. -СПб.: Изд-во Михайлова В.А., 2004.
19. Ким М. Н. Технология создания журналистского произведения.- СПб.: Изд-во Михайлова В.А., 2001.
20. Клюня В.Л., Черченко Н. В. Основы экономической теории. Учебник.- Минск: Минск, 2006. -238 с.
21. Князев А. А. Основы тележурналистики и телерепортажа.- Бишкек, 2001.
22. Корконосенко С. Г. Основы творческой деятельности журналиста. -М., 2003/
23. Круглов В. В. Основы международных валютно-финансовых и кредитных отношений. Учебник. –М.: ИНФРА-М, 1998.- 432 с.
24. Кузнецов Г. В., Цвик В. Л., Юровский А. Я. и др. Телевизионная журналистика. М., 2002.
25. Лазутина Г.В. Основы творческой деятельности журналиста: учебник для студентов вузов. – 2-е изд., перераб. и доп. – М., Аспект Пресс, 2004.
26. Лащук О.Р. Редактирование информационных сообщений. -М., 2004.
27. Лукина М.М. Технология интервью. – М., Аспект-Пресс, 2003.
28. Ломтатидзе О.В., Львова М. И., Болотин А. В. и др. Базовый курс по рынку ценных бумаг. Учебное пособие. –М.: Кнорус, 2010. – 448 с.
29. Лукаш Ю. А. Как законно уменьшить налоги фирмы. Плюсы и минусы различных схем налоговой оптимизации. -М.: ГроссМедиа, 2008.- 568 с.
30. Лэйард Р. Макроэкономика. -М., 1994. Гл. 2.
31. Макконнелл К. Р., Брю С. Л. Экономикс: принципы, проблемы, политика: В. 2т./ Пер. с англ. -М., 1992. Т. 1. Гл. 2.
32. Маслов Б. Г., Попова Л. В., Дрожжина И. А. Налоговые системы зарубежных стран.-М.: Дело и сервис, 2008.-368 с.
33. Маслов Б. Г., Попова Л. В., Дрожжина И.А. Оценка и налогообложение недвижимого и другого имущества предприятий: теоретические аспекты. –М.: Дело и сервис, 2009.-272 с.
34. Мельник Г. С., Теплящина А.Н. Основы творческой деятельности журналиста.- М., (СПб), 2004.
35. Митюкова Э. С. Налоговое планирование. Анализ реальных схем. – М.: Эксмо, 2010. -192 с.
36. Мирзоев Т. Дустбоев Ш. Бедность и пути ее преодоления. – Душанбе, 2003.
37. Муқим Ҷ., Нӯъмонов А. Дастур барои радиожурналистони љавон. –Душанбе, 2008.-96 с.
38. Муќим Ҷ. Маќоми жанрхо дар Радиои «Озодї». – Душанбе, 2000.
39. Муродов М. Асосњои фаъолияти эљодии журналист.- Душанбе, 2007.
40. Мэнкью Н. Г. Макроэкономика. М., 1994. Гл. 9, 16.
41. Накорякова К.М. Литературное редактирование.- М., 2004.
42. Нуралиев А. Жанрњои ахбории матбуот. –Душанбе, 2004.
43. Олешко В.Ф. Журналистика как творчество. -М, 2003.
44. Орипов А. Ислоҳоти андоз ва таъмини буҷет. –Душанбе, 1993.- 128 с.
45. Просветов Г. И. Финансовый менеджмент: задачи и решения.-М.: Альфа-Пресс, 2007.-340 с.
46. Прохоров Е.П. Искусство публицистики. -М.,1984.
47. 500 вопросов и ответов по налогам и ценам. –Душанбе, 1994.-196 с.
48. Самсонов Н.Ф. Финансы, денежное обращение и кредит. Учебник. –М.: ИНФРА-М, 2003. -302 с.
49. Самуэльсон П. А., Нордхаус В. Д. Экономика / Пер. с англ. М., 1997. Гл. 1.
50. Саъдуллоев А., Гулов С. Жанрҳои журналистикаи радио.-Душанбе, 2005.
51. Семенихин В.В. Упрощенная система налогообложения. Практическое пособие.-М.: Налоговый вестник, 2009.- 98 с.
52. Сидорович А. В. Курс экономической теории. Учебное пособие.-М.: Дело и 2001.- 832 с.
53. Смирнов В.В. Жанры радиожурналистики. М., 2002.
54. Стэнлейк Дж. Ф. Экономикс для начинающих / Пер. с англ. -М., 1994. Гл. 1, 2, 3.
55. Сўњроби Мирзоалї. Хабар: аз Машриқ то ба Мағриб.-Душанбе, 2009.
56. Теория и практика налогообложения: Учебник / Под ред. Н.И.Малис. – М.: Магистр: ИНФРА-М, 2010. – 384 с.
57. Тертычный А.А. Жанры периодической печати. -М., 2000.
58. Тертычный А. Расследовательская журналистика. – М.:Аспект- Пресс, 2002.
59. Толмачев И. А. Применение различных систем налогообложения: проблемы совмещения.-М.: ГроссМедиа, 2009.- 104 с.
60. Уилмен Љон. Тањќиќоти журналистї: усулњои муосир ва техника. –Душанбе, 2004.
61. Усмонов И. Жанрњои публитсистика. -Душанбе, 2009.
62. Усмонов И. К. Назарияи публитсистика.-Душанбе,1999.
63. Учёнова В.В. Метод и жанр: Диалектика взаимодействия // Методы журналистского творчества.- М., 1982.
64. Учёнова В.В. Творческие горизонты журналистики. -М., 1976.
65. Филина Ф.Н. Налоги и налогообложение в Российской Федерации. Учебное пособие.-М.: РОСБУХ, 2009.- 155 с.
66. Фишер С., Дорнбуш Р., Шмалензи Р. Экономика / Пер. с англ. -М., 1993. Гл.1.
67. Хайлбронер Р., Тарроу Л. Экономика для всех / Пер. с англ. -Тверь, 1994.
68. Цвик В.Л. Журналист с микрофоном. -М., 2000.
69. Шаховская Л.С., Хохлов В. В., О.Г. Кулакова О. Г.Бюджетирование: теория и практика.-М.: КНОРУС, 2009.-396 с.
70. Шевченко Ю. А. Бюджетирование и управленческая отчетность в 1С.- СПб.: Питер, 2008.- 112 с.
71. Шерель А.А. Радиожурналистика. -М., 2000.
72. Шишкин Н.Э. Введение в теорию журналистики. -Тюмень, 2004.
73. Шостак М.И. Репортер: профессионализм и этика. -М., 2001.
74. Шум Ю.А. Журналистское расследование: от теории к практике. -М., 2002.
75. Шум Ю. Тањќиќоти журналистї аз назария ба амалия.- Душанбе, 2004.

Суолномаи имтињони тестї
аз фанни Проблемањои актуалии замон ва журналистика барои курсњои 4 (36 с.)

@1. Асоси демократияи намояндагиро чї ташкил медињад?
$А) Озодии сухан;
$B) Идораи президентии давлат;
$C) Асоси демократияи намояндагиро интихоботи озоду њаќќонї ташкил медињад;
$D) Мављудияти парламет;
$Е) Њизбњои сиёсї.
@2. Љомаеи шањрвандї чист?
$А) Љамъияте, ки дар он шањрвандон сукунат доранд;
$B) Љамъияте, ки дар он њуќуќи шањрвандон аз њама зиёд аст;
$C) Ин њаёти иљтимоиву иќтисодии худмухтор аст, ки барои амалї кардани талаботу манфиатњои хусусї равона шудааст;
$D) Љамъияте, ки дар он камбаѓалон нестанд;
$Е) Ин љамъияти озоду демократї аст.
@3. Таъсиси чї гуна њизбњо манъ аст?
$А) Њизбњои «кисагї»;
$B) Њизбњои оппозитсионї;
$C) Њизбњои сиёсие, ки барои бо зўрї сарнагун кардани сохтори конститутсионї ва ташкили гурўњњои мусаллањ даъват менамоянд, манъ аст ;
$D) Њизбњои сиёсии халќї, ки ба њукумат оппозитсия мебошанд;
$Е) Њизбњои сиёсие, ки аз президент дастгирї мекунанд.
@4. Сохтори љомеаи шањрвандї чиро фаро мегирад?
$А Њаёти шахсии шањрвандонро;
$B Иќтисодиёт, иљтимоиёт, сиёсат ва маънавиётро;
$C Сохтори маќомоти давлатиро;
$D) Ташкилоти ѓайритиљоратиро;
$Е) Муносибати байни шањрвандонро.
@5. Ба минтаќаи љуѓрофии Вахш куљо шомил аст?
$А Ноњияи Вахш;
$B Ноњияњои Вахш, Бохтар, Хуросон;
$C Водии Вахш;
$D Шањрњои Ќўрѓонтеппа, Сарбанд, ноњияи Вахш;
$Е) Навоњии Љомї, Шањритус ва Вахш.
@6. Категорияњои асосии демократия кадомњоянд?
$А Рост ва мустаќим;
$B Озодї, баробарї;
$C Озодї, баробарї ва бародарї;
$D Мустаќим ва таври намояндагї;
$Е) ТЃД, њизбњо, масљиду калисо.
@7. Асоси иќтисодии љомеаи шањрвандиро чї ташкил медињад?
$А) Моликияти хусусї ва њуќуќњои асосии иќтисодии шахс;
$B) Заводу фабрикањо;
$C) Иќтисоди бозорї;
$D) Тиљорти озод;
$Е) Савдои хориљї.
@8. Нерўи асосии иљтимоии љомеаи шањрвандї чист?
$А) Синфи дењќон;
$B) Синфи коргару дењќон;
$C) Синфи сарватманд;
$D) Синфи миёна;
$Е) Баробарии иљтимоии мардум.
@9. Омилњои демографии коњиш додани камбизоатї?
$А) Танзими маљбурии зоиш;
$B) Мањдудияти таваллуд;
$C) Таќсимоти терреториявии ањолї, таѓйироти сифатї дар муњољирати ањолї,танзими оила;
$D) Барњам додани муњољирати дохилии ањолї;
$Е) Аз маблаѓи давлат кўмак кардан ба табаќањои камбизоати ањолї.
@10. Ба нерўњои сиёсии љомеаи шањрвандї чї шомил аст?
$А) Оппозитсияи сиёсї;
$B) Њизбњои сиёсї, созмону њаракатњои љамъиятиву сиёсї, органњои худидораи мањаллї, ВАО-и мустаќил, масљиду калисо ва ѓайра;
$C) Оппозитсияи конструктивї;
$D) Њизби нањзати исломии Тољикистон;
$Е) Њизби коммунисти Тољикистон.
@11. Оё озодї ва демократия њаммаъноанд?
$А) Бале;
$B) Не;
$C) Онњо синониманд;
$D) Њар ду як маъно доранд;
$Е)Њар кас онро ба таври худ мефањмад.
@12.Омилњои иљтимоии коњиш додани камбизоатї кадомњоянд?
$А) Ба мардум додани маоши баланд;
$B) Баланд кардани нафаќапулї;
$C) Боло бурдани сатњи таъминоти шуѓли ањолї, такмили системаи маълумотдињї;
$D) Ба ањолї додани кўмакпулињои иловагї;
$Е) Танзими оила.
@13. Сабаби асосии пайдоиши бўњрони иќтисодї дар Тољикистон аст?
$А) Љанги шањрвандї;
$B) Барњам хўрдани СССР;
$C) Озодшавии нархњо, хусусигардонии савдо ва билкулл хусусї кардани амволи давлатї, фалаљгардии њукумат;
$D) Фалаљгардии њукумат;
$Е) Хусусигардонии амволи давлатї.
@14. Озодии матбуот ба љомеаи демократї чї иртибот дорад?
$А) Деморатияро таъриф мекунад;
$B) Дар бораи озодии сухан менависад;
$C) Њизби демократиро дастгирї мекунад;
$D) Озодии матбуот мањаки љомаи демократї мебошад;
$Е) Њељ алоќамандї надорад, зеро матбуот дар њама љомеа њаст.
@15. Асосњои маънавии љомаеи шањрвандї кадомњоянд?
$А) Бозори дуҷабҳаи молу хизматрасонӣ ва фарњанги миллї;
$B) ВАО, забон ва фарњанг;
$C) Фарњанги миллї;
$D) Системаи бисёрзинаи меъёрњои ахлоќї, урфу одатњо;
$Е) Забон ва фарњанги миллї.
@16. Камбизоат кист?
$А) Нафарест, ки маошаш барои зиндагиаш басанда нест;
$B) Њамон шахсе, ки даромади вай барои меъёрњои дар ин љомеа эътирофшуда ва бартарї дошта имкони зиндагї кардан намедињанд;
$C) Нафарест, ки мошини сабукрав, хона надорад;
$D) Њамон шахсе, ки маошаш аз сабади истеъмолї кам аст;
$Е) Њамон шахсест, ки оилаашро бо ѓизо таъмин карда наметавонад.
@17. Аз рўи меъёри муайянкардаи СММ маош бояд дар як соати корї чї ќадар бошад?
$А) 5 доллар дар 1 соат;
$B) 4 доллар дар 1 соат;
$C) 3 доллар дар 1 соат;
$D) 2 доллар дар 1 соат;
$Е) 1 доллар дар 1 соат.
@18. Героин кай бори аввал истењсол карда шуд?
$А) Соли 1888 дар Британия;
$B) Соли 1874;
$C) Соли 1882 дар Британия;
$D) Соли 1885 дар Германия;
$Е) Соли 1887 дар ИМА.
@19. Кай фурўш ва воридоти героин дар ИМА мамнўъ гардид?
$А) Соли 1914;
$B) Соли 1917;
$C) Соли 1912;
$D) Соли 1915;
$Е) Соли 1918.
@20. Кай Хадамоти федералии Олмон шањодатномаи истењсоли героинро бозпас гирифт?
$А) Соли 1935;
$B) Соли 1961;
$C) Соли 1945;
$D) Соли 1954;
$Е) Соли1971.
@21. Кадом моддаи Сарќонуни Тољикистон дар идораи давлат иштирок кардани шањрвандонро кафолат медињад?
$А) Моддаи 23;
$B) Моддаи 25;
$C) Моддаи 77;
$D) Моддаи 43;
$Е) Моддаи 27.
@22. Оё мањдудияти конститутсионии њукумат мањаки љомеаи демократї аст?
$А) Не, њаргиз;
$B) Њељ иртиботе надорад;
$C) Бале;
$D) Љомеаи демократї бе њукумат намешавад;
$Е) Демократия бе њукумат намешавад.
@23. Барои барангехтани кинаю адовати миллї, нажодї, мањалгарої ва ё динї чї љазо муайян шудааст?
$А) Мањрум сохтан аз озодї ба муњлати аз 1 то 2 сол;
$B) Мањрум сохтан аз озодї ба муњлати аз 2 то 3 сол;
$C) Мањрум сохтан аз озодї ба муњлати аз 3 то 5 сол;
$D) Мањрум сохтан аз озодї ба муњлати аз 5 то 12 сол;
$Е) Мањрум сохтан аз озодї ба муњлати аз 8 то 15 сол.
@24. Оё бемори нашъманди героинї сињат мешавад?
$А) Сињат мешавад;
$B) Албатта, сињат мешавад;
$C) Каму беш бошад њам, тамоми умр мубталои ин дард боќї мемонанд;
$D) Агар хунашро иваз кунанд, сињат мешавад;
$Е) Ин аз худи бемор ва организми он вобаста аст.
@25. Кадоме аз ин унсурњо мањаки љомеаи демократї мањсуб мешавад?
$А) Њизбњои сиёсї;
$B) Гуногунандешии иљтимої, иќтисодї ва сиёсї;
$C) Иттињодияњои љамъиятї;
$D) Плюрализми ВАО;
$Е) Озодии мардум.
@26. Демократия чист?
$А) Демократия ин озодии сухан аст;
$B) Демократия и озодї аст;
$C) Демократия ин идораи давлат аз љониби халќ аст;
$D) Ин усули идораи давлат аст, ки дар он њама баробаранд;
$Е) Демократия ин маљмўи аќоиду принсипњои озодї аст.
@27. Категорияи мустаќими демократия чї тавр сурат мегирад?
$А) Мардум депутатњои худро интихоб мекунанд;
$B) Бевосита мардум худ давлатро идора мекунанд;
$C) Њини категорияи мустаќими демократия њамаи шањрвандон бе миёнравии кассе метавонанд дар ќабули ќарорњои љомеа ширкат бикунанд;
$D) Њизбњо дар идораи давлат ба мардум миёнравї мекунанд;
$Е) Аъзои ТЃД ва њизбњо дар амалї шудани демократия ба мардум кўмак мекунанд.
@28. Категорияи мустаќими демократия дар куљо амалї мешавад?
$А) Дар давлатњои демократї;
$B) Дар шањру вилоятњои калон;
$C) Дар давлатњое, ки сари ќудрат њизби демократ аст;
$D) Дар Рими ќадим;
$Е) Барои љомеаи хурд, шўрои ќабилањо, иттифоќњои касабаи мањаллї.
@29. Нерўњои конюктурии љомеаи шањрвандї кадомњоянд?
$А) Њизбњои сиёсї;
$B) Иттифоќњои касаба;
$C) Иттињодияњои љамъиятї;
$D) Ассосиатсияњои гуногун, иттињодияњо, клубњо, њаракатњо, хазинањо ва ѓайра;
$Е) Иттифоќи журналистони Тољикистон.
@30.Љомеаи шањрвандї чиро фаро мегирад?
$А) Њаёти маънавии љомеаро;
$B)Њаёти сиёсии љомеаро;
$C) Њаёти иќтисодии љомеаро;
$D) Љомеаи шањрвандии мутараќќї дараљаи баланди тафаккури шахс, фарњанг, рушди меъёрњои ахлоќї, ки муносибатњои љамъиятї ва байнишахсиро танзим мекунад;
$Е) Њаёти иљтимоии љомеаро.
@31. Бо пешнињоди кадом созмон теъдоди омўзгоронро дар макотиби миёнаи Тољикистон кам карданд?
$А) Бо пешнињоди Бонки љањонї теъдоди омўзгоронро дар макотиби миёна то 100 њазор нафар кам карданд;
$B) Бо пешнињоди Маљлиси намояндагони Тољикистон теъдоди омўзгоронро дар макотиби миёна то 100 њазор нафар кам карданд;
$C) Бо пешнињоди Вазорати маорифи Тољикистон теъдоди омўзгоронро дар макотиби миёна то 100 њазор нафар кам карданд;
$D) Бо пешнињоди ХБА теъдоди омўзгоронро дар макотиби миёна то 100 њазор нафар кам карданд;
$Е) Бо пешнињоди Њукумати Тољикистон теъдоди омўзгоронро дар макотиби миёна то 100 њазор нафар кам карданд.
@32. Глобализатсия барои кадом кишварњо таъсири манфї дорад?
$А) Глобализатсия ба иќтисоди кишварњои сусттараќќї таъсири манфї мерасонад ;
$B) Глобализатсия ба иќтисоди кишварњои аќибмонда таъсири манфї мерасонад;
$C) Глобализатсия ба иќтисоди кишварњои рў ба рушд таъсири манфї мерасонад;
$D) Глобализатсия ба иќтисоди кишварњои рў ба рушд ва сусттараќќї таъсири манфї мерасонад;
$Е) Глобализатсия ба иќтисоди кишварњои рушдкарда таъсири манфї мерасонад.
@33. Глобализатсия ба бозори мењнат чї таъсир дорад?
$А) Љойњои нави корї пайдо мешавад;
$B) Теъдоди коргарони кироя меафзояд;
$C) Теъдоди муњољирони мењнатї меафзояд;
$D) Теъдоди сарватмандони мањаллї мевфзояд;
$Е) Бо љорї шудани техникаву технологияи нав теъдоди бекорон меафзояд.
@34. Харид ё фурўши одам чї тавр сурат мегирад?
$А) Бо хоњиши шахс;
$B) Маљбурї;
$C) Харид ё фурўши одам бо розигї ё бе розигї, бо роњи фиреб ва ѓайра сурат мегирад;
$D) Бо фиреб;
$Е) Бо зўрї.
@35. Авраам Линколн дар бораи демократия чї гуфтааст?
$А) Демократия «ин њамон анархия аст»;
$B) Демократия «озодињои инсон аст»;
$C) Демократия «ин пеш аз њама орзуи ширини камбаѓалон аст;
$D) Демократия «њељ гоњ воќеан ба вуљуд намеояд;
$Е) Демократия ин «идораи давлат аз љониби халќ ва барои халќ аст».
@36. Иловаи якум ба Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад;
$B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад;
$C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд;
$D) Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад;
$Е) Њамаи намудњои матбуотро баробар медонад.
@77. Харид ё фурўши одам чї тавр сурат мегирад??
$А) Бо хоњиши шахс;
$B) Маљбурї;
$C) Аз бепарвоии шахс;
$D) Тавассути душманони оила;
$Е) Бо роњи фиреб, љалбккунї, пинњонкунї, супурдан, интиќол, дуздї, ќаллобї ва ѓайра сурат мегирад.
@38. Харид ё фурўши одам чї тавр сурат мегирад?
$А) Тавассути душманони оила;
$B) Аз бепарвоии шахс;
$C) Аз беањамиятии волидон;
$D) Харид ё фурўши одам бо роњи фиреб, љалбккунї, пинњонкунї, супурдан, интиќол, дуздї, ќаллобї ва ѓайра сурат мегирад;
$Е) Маљбурї.
@39. Дар кадом моддаи Сарќонуни Тољикистон њуќуќи шањрвандон ба идораи давлат инъикос ёфтааст?
$А) Моддаи 27;
$B) Моддаи 48;
$C) Моддаи 23;
$D) Моддаи 37;
$Е) Моддаи 17.
@40. Харид ё фурўши одам чї тавр сурат мегирад?
$А) Маљбурї;
$B) Аз беањамиятии волидон;
$C) Бо маќсади минбаъд љалбкунї барои фаъолияти шањвонї ё љиноятї, истифодакунї дар муноќашањои мусалањона ва ѓайра мебошад;
$D) Аз бепарвоии шахс;
$Е) Бо зўрї.
@41. Модари мавридӣ кист?
$А) Занест, ки дар мўњлати муайян функсияњои модарро иљро мекунад;
$B) Занест, ки дар мўњлати муайян дояи кўдак мешавад;
$C) Модари мавридӣ занест, ки кӯдакро дар натиҷаи истифодаи усули тиббии бордоркунии сунъӣ ё ворид кардани ҷанин бо мақсади ҳомиладор кардани он, таваллуд кардааст;
$D) Шахсест, ки дар мўњлати муайян кўдакро шир медињад;
$Е) Шахсест, ки дар мўњлати муайян кўдакро тањти назорати худ мегирад.
@42. Дар кадом кишвари пешрафта озодии матбуот ва суханро давлат кафолат намедиҳад?
$А) ИМА;
$B) Россия;
$C) Британияи Кабир;
$D) Олмон;
$Е) Ўзбекистон.
@43. Харид ё фурўши одам чї тавр сурат мегирад?
$А) Тавассути хешу табори љабрдида;
$B) Тавассути дўстони љабрдида;
$C) Ба маќсади истифода дар сањна аз љониби режиссёрон;
$D) Бо маќсади минбаъд љалбкунї барои парнография, мењнати маљбурї, ѓуломї ё одатњои ба ѓуломи монанд;
$Е) Барои фоњишагарї тавассути мафия.
@44. Харид ё фурўши одам барои чист?
$А) Барои фоњишагї;
$B) Барои гадої;
$C) Бо маќсади минбаъд истифодакунї дар асорати ќарзї ва ё фарзандхонї бо маќсади тиљорати хариду фурўши одамон ва ѓайра;
$D) Ба маќсади истифода дар дастањои мусаллањ;
$Е) Барои ѓуломї.
@45. Ѓуломї чист?
$А) Маљбуран кор фармудани шахс;
$B) Ин бењуќуќии шахс аст;
$C) Ин вазъи шахс аст;
$D) Ѓуломӣ ҳолат ё вазъи беҳуқуқии шахсест, ки нисбат ба вай баъзе ё тамоми салоҳияти ба ҳуқуқи моликият хос буда, татбиқ карда мешавад;

$Е) Ин њолати рўњї ва љисмонии шахс аст.
@46. Мубориза ба муқобили хариду фурӯши одамон чист?
$А) Ин муборизаи милиса бар зидди мафия аст;
$B) Ин муборизаи милиса бар зидди одамфурўшон аст;
$C) Ин муборизаи маќомоти ќудратї бар зидди одамфурўшон аст;
$D) Ин фаъолияти маќомоти ќудратї оид ба пешгирӣ ва аз байн бурдани оқибатҳои хариду фурӯши одамон мебошад;
$Е) Ин фаъолият оид ба огоҳонӣ, ошкор, пешгирӣ, ба ҳадди ақал расонидани оқибатҳои хариду фурӯши одамон ва расондани кӯмак ба ҷабрдидагони хариду фурӯши одамон аст.

@47. Истисмор чист?
$А) Ин меҳнат ё хизмати маҷбурии шахс аст;
$B) Ин хизмати маҷбурии шахс бо истифодаи ѓуломї аст;
$C) Ин меҳнати маљбурї ва лату кўб шахс аст;
$D) Ин меҳнат ё хизмати маҷбурӣ, ғуломӣ ё расму оини ба ғуломӣ монанд, ҳолати оҷизӣ ё бурида гирифтани узвҳо, бофтаҳои одам, истифодаи фоҳишагарии дигар шахсон, инчунин дигар шаклҳои истифодабарии шахс бо мақсади анҷом додани амалиёти дорои хусусияти шаҳвонӣ аст;
$Е) Ин истифодаи фоҳишагарии дигар шахсон аст.
@48.Оё дар бораи љабрдидагони трафик иттилоъ додан мумкин аст?
$А) Бале, дар сањифаи авали газета;
$B) Пањн кардани иттилоот дар бораи љабрдидагони хариду фурўши одамон ё хешу табори наздики вай, ки хатар ба вуљуд оварда метавонад, манъ аст;
$C) Не, мумкин нест;
$D) Дар ТВ ва радио мумкин нест;
$Е) Бе сурат дар газетаву маљалла чоп кардан мумкин аст.
@49. Амнияти Тољикистон аз кадом кишварњо вобаста аст?
$А) Аз Ўзбекистону Ќазоќистон;
$B)Аз Хитой ва Афѓонистон;
$C) Афѓонистон, Ўзбекистон, Ќирѓизистон, Хитої ва абарќудратњо Русияву ИМА;
$D) Аз Эрон ва Туркия;
$Е) Аз Русия ва ИМА.
@50. Дар бораи кї иттилоъ пахш кардан мумкин нест?
$А) Дар бораи љабрдидањо;
$B) Дар бораи прокурор;
$C) Дар бораи шахсоне, ки ба хариду фурўши одамон мубориза мебаранд, иттилоъ пахш кардан манъ аст;
$D) Дар бораи президент;
$Е) Дар бораи кормандони Кумитаи амнияти миллии Тољикистон.
@51.Оё дар бораи шахсияти љабрдидаи трафик дар хадамоти маълумотдињї иттилоъ медињанд?
$А) Бале;
$B) Бале, агар наѓзтар пурсї;
$C) Додани маълумот манъ аст;
$D) Бале, агар њуљљати журналистї дошта бошї;
$Е) Бале, агар њаќќи хизматро пардозї.
@52.Оё бањсњои сарњадї метавонад боиси муноќиша дар Тољикистон гардад?
$А) Не;
$B) Не, њаргиз;
$C) Бањсњои сарњадї байни Исроилу Фаластин метавонад;
$D) Бањсњои сарњадї бо Афѓонистон, ва Ќирѓизистон низ метавонад омили пайдоиши муноќишањо гардад;
$Е) Бањсњои сарњадї байни Ќазоќистон ва Тољикистон метавонад.
@53. Муњољирати мењнатї барои кишварњои хориљї чї манфиат дорад?
$А) Дигаронро кор мефармоянд;
$B) Иќтисодиёташон боло меравад;
$C) Бе харољоти иловагї бо нерўи арзони корї таъмин мешаванд;
$D) Буљаашон пур мешавад;
$Е) Сохтмонашон рушд мекунад.
@54. Муњољирати мењнатї барои кишварњои хориљї чї манфиат дорад?
$А) Зиндагии ањолиашон хуб мешавад;
$B) Сохтмони нав меафзояд;
$C) Истењсолот меафзояд;
$D) Бо нерўи арзони корї таъмин мешаванд;
$Е) Иќтисодиёт рушд мекунад.
@55. Муњољирати мењнатї барои кишварњои хориљї чї манфиат дорад?
$А) Бозори дуҷабҳаи молу хизматрасонӣ мешавад;
$B) Генофондашонро ѓанї мегардонанд;
$C) иќтисодашонро боло мебаранд;
$D) Аз ин њисоб даромади зиёд мегиранд;
$Е) Воситаи таъсиррасонии сиёсї аст ба кишварњое, ки муњољирон аз он љо омадаанд.
@56. Муњољирати мењнатї барои кишварњои хориљї чї манфиат дорад?
$А) Њељ манфиат надорад;
$B) Манфиат чандон кофї нест;
$C) Иќтисодиёт боло меравад;
$D) Бењтар кардани вазъи демографии кишвар.
$Е) Зиндагии ањолї хуб мешавад.
@57. Муњољирати мењнатї барои кишварњои хориљї чї манфиат дорад?
$А) Њељ манфиат надорад;
$B) Манфиат баъди 10 сол маълум мешавад;
$C) Иќтисодиёт боло меравад;
$D) Ба кори сиёњ ё вазнин љалб шудани муњољирон;
$Е) Некўањволии мардум баланд мешавад.
@58. Тољикистон аз муњољирати мењнатї чї манфиат дорад?
$А) Њељ манфиат намебинад;
$B) Ворид шудани маблаѓи зиёд аз њисоби муњољирон ба Тољикистон;
$C) Ба бонкњо пули зиёд ворид мешавад;
$D) Давлат бой мешавад;
$Е) Мардум бой мешаванд.
@59. Тољикистон аз муњољирати мењнатї чї манфиат дорад?
$А) Њељ манфиат намебинад;
$B) Паст рафтани бекорї ва ташаннуљи иљтимої дар Тољикистон;
$C) Ба бонкњо пули зиёд ворид мешавад;
$D) Давлат бой мешавад;
$Е) Оилањо бой мешаванд.
@60. Тољикистон аз муњољирати мењнатї чї манфиат дорад?
$А) Ягон хел манфиат надорад;
$B) Давлат бой мешавад;
$C) Гирифтани тахассус ва малакаи корї барои муњољирон;
$D) Занњо озод мешаванд;
$Е) Ба бонкњо пули зиёд ворид мешавад.
@61. Љињати манфии муњољирати мењнатї чист?
$А) Дар хориља мондани љавонон;
$B) Ба љои дар дохили кишвар истифода шудани таљриба ва малака дар хориљи кишвар истифода шудани он ва аз кишвар рафтани «аќлњо»;
$C) Зани хориљї гирифтани љавонмардон;
$D) Ба ВНМО ва БПНМ (ВИЧ СПИД) гирифтор шудани муњољирон;
$Е) Гум кардани забони тољикї.
@62. Љињати манфии муњољирати мењнатї чист?
$А) Зани рус гирифтани муњољирони тољик;
$B) Шавњари рус кардани муњољирдухтарони тољик;
$C) Бева мондани занони тољик;
$D) Афзудани теъдоди духтарони бешавњар;
$Е) Коњиш ёфтани эътимоди љомеа ба њукумат.
@63. Љињати манфии муњољирати мењнатї чист?
$А) Аз ватан дур мондани муњољирон;
$B) Бинобар аз руи тахасус кор накардан ва аз даст додани малакаву дониши касбї;
$C) Ба беморињои гуногун гирифтор шудани муњољирон;
$D) Дар хориља мондани онњо;
$Е) Кам шудани шумораи ањолї.
@64. Љињати манфии муњољирати мењнатї чист?
$А) Дар ватан аз даст додани љои кор;
$B) Гум кардани њисси ватандўстї;
$C) Аз бепулї ба ватан барнагаштани муњољирон;
$D) Махлут гаштани урфу одат, фарњанг ва забони муњољирон;
$Е) Дар хориља зан гирифтани љавонони тољик.
@65. Љињати манфии муњољирати мењнатї чист?
$А) Дар хориља зан гирифтани љавонони тољик;
$B) Аз бепулї ба ватан барнагаштани муњољирон;
$C) Гум кардани њисси ватандўстї;
$D) Аз даст додани шањрвандони худ;
$Е) Аз даст додани оилаи худ барои муњољирон.
@66. Љињати манфии муњољирати мењнатї чист?
$А) Аз даст додани оилаи худ барои муњољирон;
$B) Гум кардани њисси ватандўстї;
$C) Аз бепулї ба ватан барнагаштани муњољирон;
$D) Таъсири манфї ба тарбияи кўдакон ва људо шудани хонаводањо;
$Е) Дар хориља зан гирифтани љавонони тољик.
@67. Љињати манфии муњољирати мењнатї чист?
$А) Аз бепулї ба ватан барнагаштани муњољирон;
$B) Аз даст додани оилаи худ барои муњољирон;
$C) Коњиш ёфтани эътимоди љомеа ба њукумат.
$D) Гум кардани њисси ватандўстї;
$Е) Дар хориља зан гирифтани љавонони тољик.
@68.Коррупсия чист?
$А) Ин ришвагирии мансабдорон барои иљрои амале мебошад;
$B) Ин ришвагирии кормандони милиса барои иљрои амале мебошад;
$C) Ин ришвагирии мансабдорони прокуратура барои иљрои амале мебошад;
$D) Њаракат (бењаракати)-и шахсони ба иљрои вазифањои давлатї ваколатдор, шахсони ба онњо баробар карда шуда мебошад, ки маќоми худ ё имкониятњои онро бо маќсади ба фоидаи худ ё шахсони дигар ба даст овардани неъматњои моддї ва ѓайри моддї, бартарият ва ё имтиёзњои дигари бо ќонунхо пешбинї нашуда истифода мебаранд;
$Е) Ин ришвагирии кормандони БДА аз ронандањо барои иљрои амале мебошад.
@69. Кай дар Тољикистон Ќонун «Дар бораи мубориза бар зидди коррупсия» ќабул карда шуд?
$А) Соли 1991;
$B); Соли1995
$C) Соли 2000;
$D) Соли 2007;
$Е) Соли 2005.
@70. Оё ришвагирї коррупсия аст?
$А) Не;
$B) Ин одати маъмўлї аст;
$C) Ин одати маъмўлии мансабдорон аст;
$D) Бале;
$Е) Ин одати маъмўлии мансабдорони тољик аст.
@71.Терроризм чист?
$А) Ин тарпарронї аст;
$B) Ин сўхтор аст;
$C) Бо мақсади халалдор сохтани амнияти ҷамъиятӣ, тарсонидани аҳолӣ ё расонидани таъсир ҷиҳати аз ҷониби мақомоти ҳокимият қабул намудани қарор содир намудани таркиш, сӯхтор, тирпарронї аз яроқи оташфишон ё дигар кирдоре, ки боиси хавфи марги одамон, расонидани зарари ҷиддӣ ба амвол ё ба миён омадани оқибатҳои дигари барои ҷамъият хавфнок мегардад.
$D) Ин ташкили сўхтору куштор аст;
$Е) Ин гаравгонгирии одамон аз љониби дастањои мусаллањ аст.
@72. Барои бевосита ё бавосита вайрон намудан ё мањдуд кардани њуќуќ ва озодињои конститутсионии инсон ва шањрвандон чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Љарима ба андозаи аз дусад то сесад маоши њадди аќал ё мањрум сохтан аз озоди ба мўњлати то ду сол;
$B) Љарима ба андозаи аз дусад то панљсад маоши њадди аќал ё мањрум сохтан аз озоди ба мўњлати то 1сол;
$C) Љарима ба андозаи аз дусад то панљсад маоши њадди аќал ё мањрум сохтан аз озоди ба мўњлати то ду сол;
$D Љарима ба андозаи аз сад то панљсад маоши њадди аќал ё мањрум сохтан аз озоди ба мўњлати то 1 сол;
$Е) Љарима ба андозаи аз дусад то дусад маоши њадди аќал ё мањрум сохтан аз озоди ба мўњлати то ду сол.
@73. Дар моддаи 143 Кодекси љиноятии Тољикистон сухан дар бораи чї меравад?
$А) Дар бораи мањдуд кардани њуќуќњои шахс;
$B) Дар бораи аз озодї мањрум кардани шахс;
$C) Бевосита ё бавосита вайрон намудан ё мањдуд кардани њуќуќ ва озодињои конститутсионии инсон ва шањрвандон вобаста ба љинс, нажод, миллат, забон, баромади иљтимої, мавќеи шахсї, амволї, мансабї, мањалли истиќомат, муносибат ба дин, аќида, марбут будан ба њизбњои сиёсї, иттињодияњои љамъиятї;
$D) Дар бораи муносибати одамон;
$Е) Дар бораи нажод ва милати љинояткорон.
@74. Барои барангехтани кинаю адовати миллӣ, нажодӣ, маҳалгароӣ ва ё динӣ тавассути ВАО чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Маҳдуд кардани озодӣ ба мӯҳлати то як сол ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба ҳамин мӯҳлат;
$B) Маҳдуд кардани озодӣ ба мӯҳлати то ду сол ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба ҳамин мӯҳлат;
$C). Маҳдуд кардани озодӣ ба мӯҳлати то панҷ сол ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба ҳамин мӯҳлат;
$D) Маҳдуд кардани озодӣ ба мӯҳлати то чор сол ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба ҳамин мӯҳлат;
$Е) Маҳдуд кардани озодӣ ба мӯҳлати то панҷ сол ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба ҳамин мӯҳлат.
@75. Дар кадом њолат шахсе, ки дар омода сохтани кирдори терористӣ иштирок дорад аз љавобгарии љиноятї озод карда мешавад?
$А) Дар њолати таслим шудан;
$B) Дар њолати хабаркашї кардан;
$C) Дар њолати милисаро аз љиноят огоњ кардан;
$D) Агар мақомоти давлатиро сари вақт огоҳ созад ё бо роҳи дигар содир гаштани кирдори террористиро пешгирӣ кунад ва агар дар ҳаракатҳои ин шахс дигар таркиби ҷиноят мавҷуд набошад;
$Е) Агар љиноят содир накарда бошад.
@76. Дар кадом давлат Парламент њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд?
$А) Афѓонистон;
$B) ИМА;
$C) Британияи Кабир;
$D) Олмон;
$Е) Россия.
@77. Барои амали террористї ба шахс чї гуна ҷазо дода мешавад?
$А) Бо маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз панљ то њашт сол бо мусодираи амвол;
$B) Бо маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз панљ то дањ сол бо мусодираи амвол;
$C) Бо маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз понздаҳ то бисту панҷ сол бо мусодираи амвол ё якумра аз озодӣ маҳрум сохтан;
$D) Бо маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз се то панҷ сол бо мусодираи амвол;
$Е) Бо маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз дањ то понздањ сол бо мусодираи амвол.
@78. Барои љалб кардан ба содир намудани ҷиноятҳои хусусияти террористӣ дошта ё мусоидати дигар барои содир намудани онҳо чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз се то панҷ сол бо мусодираи амвол;
$B) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз панљ то дањ сол бо мусодираи амвол;
$C) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз панљ то њашт сол бо мусодираи амвол;
$D) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз панљ то њашт сол;
$Е) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз панҷ то даҳ сол.
@79. Дар кадом њолат наметавонад демократия амалї гардад?
$А) Агар оппозитсия пурќувват бошад;
$B) Агар њукумат ќудрати аз њад зиёд ё ќудрати зарурї надошта бошад;
$C) Агар сари ќудрат коммунистон бошанд;
$D) Агар давлат дар дасти диндорони иртиљої бошад;
$Е) Агар аљнабиён ба идораи давлат дахолат кунанд.
@80. Барои пањн кардани иттилооти баръало бардурӯғ оид ба кирдори террористӣ чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Ягон љазо нест;
$B) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба як сол;
$C) Корҳои ислоҳӣ ба муддати то ду сол ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба ҳамин мӯҳлат;
$D) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба панљ сол;
$Е) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба се сол.
@81. Фанни «Проблемањои актуалии замон ва журналистика» чиро меомўзад?
$А) Таърихи пайдоиш ва рушди ВАО-и хориљиро меомўзад;
$B) Журналистикаи муосири Тољикистону Россияро меомўзад;
$C) Масъалањои муњими муосир ва инъикоси онро дар ВАО меомўзад;
$D) Журналистикаи хориљиро меомўзад.
$Е) Матбуоти оламро меомўзад.
@82. Кай бори охир дар Хуљанд амали террористї ба вуќўъ пайваст?
$А) 18 авзусти 2010;
$B) 19 сентябри 2010;
$C)18 ноябри соли 2010;
$D) 3 сентябри соли 2010;
$Е)15 сентябри 2010.
@83.Террористон дар Хуљанд чиро тарконданд?
$А) Бинои идораи амнияти давлатиро;
$B) Пули болои Сирдарёро;
$C) Бинои Раёсати минтаќавии мубориза алайњи љинояткории муташаккилро;
$D) Идораи пулиси андозро;
$Е) Стадиони марказиро.
@84. Дар Хуљанд соли 2010 чї њодиса рух дод?
$А) Њељ як њодисаи ѓайриоддї;
$B) Театрро тарконданд;
$C) Бинои Раёсати минтаќавии мубориза алайњи љинояткории муташаккилро тарконданд;
$D) Бозори «Панљшанбе»-ро тарконданд;
$Е) Садамаи автомобилї.
@85. Дар Хуљанд чї њодиса рух дод, ки пеш аз ин дар кишвар содир нашуда буд?
$А) Бозори «Панљшанбе»-ро тарконданд;
$B) Њељ як њодисаи ѓайриоддї;
$C) Театрро тарконданд;
$D) Садамаи автомобилї;
$Е) Маргталаб худро инфиљор кард.
@86. Кай дар Рашт нисбати нерўњои Вазорати дифои Тољикистон амали террористї сурат гирифт?
$А) 23 августи соли 2010;
$B) 23 сентябри соли 2010;
$C) 12 августи 2010;
$D) 19 сентябри соли 2010;
$Е) 6 октябри соли 2009.
@87. Терроризмро чї ба вуљуд меорад?
$А) Мањалгароии мансабдорон;
$B) Терроризм зодаи сиёсати нодуруст ва ноодилонаи кишварҳои абарќудрат аст;
$C) Сиёсати нодурусти њукумат;
$D) Мансабхоњии лидерони њизбњо;
$Е) Мансабхоњии лидерони оппозитсия.
@88. Чаро терроризми байналхалќї аз байн намеравад?
$А) Барои он ки онро баъзе кишварњои абарќудрат дастгирї мекунанд;
$B) Барои он ки онро баъзе мансабдорон дастгирї мекунанд;
$C) Бинобар беэњтиромӣ нисбати арзишњои миллї, фарњангї, динї ва анъанаву расму оинњои хоси мамолики сусттарақќї ва аќалиятњои миллию динї;
$D) Барои он ки онро ањзоби сиёсї дастгирї мекунанд;
$Е) Барои он ки онро њукуматњои ИМА ва Русия дастгирї мекунанд.
@89. Аз рўи њадаф терроризм чанд хел мешавад?
$А) 1 намуд: терроризми байналхалќї;
$B) 2 намуд: терроризми байналхалќї, динї;
$C) 3 намуд: Миллї, динї, иљтимої;
$D) 4 намуд: терроризми байналхалќї, миллї, динї, иљтимої;
$Е) 5 намуд: терроризми байналхалќї, миллї, динї, иљтимої ва фарњангї.
@90. Барои пайдоиш ва инкишофи терроризм чї мусоидат мекунад?
$А) Сустии њукумат;
$B) Њизбњои сиёсї;
$C) Бетафовутии њукумат ва порлумон;
$D) Репрессия, рушди коррупсия;
$Е) Сиёсати нодурусти хориљї.
@91. Хатари асосї барои истиќрори сулњ имрўз чист?
$А) Муборизаи беамони оппозитсия;
$B) Сиёсати нодурусти њукумат;
$C) Давлатњаи бой сарватмандтар мешаванду кишварњои ќашшоќ муфлистар;
$D) Сиёсати давлатњои абарќудрат;
$Е) Гурусначашмии магнатњо.
@92. «Ба оташ рўѓан нарехтан»-и журналист чї маъно дорад?
$А) Журналист бояд ошпаз набошад, кори худашро кунад;
$B) Вазъиятро дидаву дониста муташанниљ накунад;
$C) Ба кори дигарон эрод нагирад;
$D) Дар навиштањояш бетараф бошад;
$Е) Њаргиз аз пеши худ воќеиятро тањриф накунад.
@93. Љанбаи тиљоратии ВАО ба озодии баён чї таъсир дорад?
$А) Озодии суханро мањдуд мекунад ва ахбори норўшану носањњењ пахш мешавад;
$B) Тиљорат ВАО-ро бой мекунад.
$C) Тиљорат ВАО-ро бой мекунад ва озодиашро таъмин менамояд;
$D Тиљорат ВАО ва журналистонро бой карда озодиашонро таъмин менамояд;
$Е) Тиљорат ВАО-ро бой карда озодии баёнро зиёд менамояд.
@94. Чаро телевизионњо дар бораи муноќишањо бештар мавод пахш мекунанд?
$А) Ин барои тамошобинон љолиб аст;
$B) Барои муноќишањо бештар пул медињанд;
$C) Ин барои ТВ манфиатовар аст;
$D) Рейтинги телевизионро зиёд мекунад;
$Е) Роњбарият чунин маводро дўст медоранд.
@95. Дарозии сарњади Тољикистону Афѓонистон чї ќадар аст?
$А) 1000 км;
$B)1100 км.;
$C) 1400 км;
$D)1350 км;
$Е)1500 км.
@96. Дарози сарњади Тољикистону Ўзбекистон чї ќадар аст?
$А) 1789 км;
$B) 1791 км;
$C) 1363 км;
$D) Соли 1287 км;
$Е) Соли 1012 км.
@97. Сарчашмањои иќтисодї ва иљтимоии муноќишањо кадомњоянд?
$А) Бепулии мардум;
$B) Љинояткории муташаккил;
$C) Зиёд накардани маош;
$D) Ќашшоќї, бекорї, наркотрафик, мубориза барои ќудрат;
$Е) Ба сари ќудрат омадани мафия.
@98. Барои даъвати оммавї барои сар кардани љанги таљовузкорона чї љазо муќаррар шудааст?
$А) Љарима ба андозаи аз 100 то 200 маоши њадди аќал;
$B) Љарима ба андозаи аз 500 то 1000 маоши њадди аќал ё мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз 2 то 5 сол;
$C) Љарима ба андозаи аз 200 то 300 маоши њадди аќал ё мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати 6 моњ;
$D) Љарима ба андозаи аз 300 то 400 маоши њадди аќал ё мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то 1 сол;
$Е) Љарима ба андозаи аз 500 то 800 маоши њадди аќал ё мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз 2 то 3 сол.
@99. Оё мањдудияти конститутсионии њукумат мањаки љомеаи демократї аст?
$А) Бале;
$B) Не;
$C) Ин њељ иртибот надорад;
$D) Њукумат худ демократияро љорї мекунад;
$Е) Њукуматро наметавон мањдуд кард.
@100. Барои даъвати оммавї барои сар кардани љанги таљовузкорона тавассути ВАО чї љазо муќаррар шудааст?
$А) Мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз 1 то 3 сол бо мањрум кардан аз њуќуќи мансабдорї ба фаъолияти муайян ба мўњлати 3 сол;
$B) Мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз 7 то 10 сол бо мањрум кардан аз њуќуќи мансабдорї ба фаъолияти муайян ба мўњлати 5 сол;
$C) Мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз 3 то 5 сол бо мањрум кардан аз њуќуќи мансабдорї ба фаъолияти муайян ба мўњлати 5 сол;
$D) Мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз 5 то 8 сол бо мањрум кардан аз њуќуќи мансабдорї ба фаъолияти муайян ба мўњлати 5 сол;
$Е) Мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз 8 то 12 сол бо мањрум кардан аз њуќуќи мансабдорї ба фаъолияти муайян ба мўњлати 5 сол.
@101. Ба эпидемияи ВНМО бештар ањолии кадом кишварњо гирифторанд?
$А) Тољикистон;
$B) Эрон;
$C) Африка;
$D) Афѓонистон;
$Е) Британия.
@102. Њар сол аз БНМО дар олам чанд нафар мефавтанд?
$А) 250 њазор нафар;
$B) 500 њазор нафар;
$C) 3 миллион нафар;
$D) 1 миллион нафар;
$Е) 2 миллион нафар.
@103. Дар Тољикистон одамон ба ВНМО бештар бо кадом роњ сироят меёбанд?
$А) Бо алоќаи љинсї;
$B) Аз модар ба кўдак;
$C) Бо роњи тазриќї;
$D) Аз тариќї хунгузаронї;
$Е) Бо роњи сунъї.
@104. Оё њуќуќи аќаллият мањаки љомеаи демократї аст?
$А) Не;
$B) Демократия ин њуќуќи аксарият аст;
$C) Бале;
$D) Њини овоздињї хоњиши аќаллият ба эътибор гирифта намешавад;
$Е) Дар љомеаи демократї њама баробарњуќуќанд.
@105. Аз кай дар Тољикистон Кумитаи миллии њамоњангсозии мубориза алайњи БНМО амал мекунад?
$А) 1993.
$B) 1997.
$C) 2000;
$D) 2005;
$Е) 2008.
@106. Оё ифшои шахсияти гирифтори ВНМО аз нигоҳи қонунӣ мумкин аст?
$А) Бале;
$B) Ин аз журналист вобаста аст;
$C) Ин аз сиёсати ВАО вобаста аст;
$D) Не;
$Е) Инро муфаттиш муайян мекунад.
@107. Кадом ваќт ифшои шахсияти гирифтори ВНМО мумкин аст?
$А) Агар дар ин бора хешовандони бемор розї шаванд;
$B) Агар милиса иљозат дињад;
$C) Агар шахс дар бораи ифшои маълумоти шахсиаш иҷозат дода бошад;
$D) Агар инро сармуњаррир хоњад;
$Е) Агар сардухтур иљозат дињад.
@108. Кадом ваќт ифшои шахсияти гирифтори ВНМО мумкин аст?
$А) Агар дар ин бора хешовандони бемор розї шаванд;
$B) Агар инро сармуњаррир хоњад;
$C) Агар маълумоти мазкур аллакай бо ризоияти шахс оммавӣ шуда бошад;
$D) Агар прокурор иљозат дињад;
$Е) Агар сардухтур иљозат дињад.
@109. Кадом ваќт ифшои шахсияти гирифтори ВНМО мумкин аст?
$А) Агар сардухтур иљозат дињад;
$B) Агар прокурор иљозат дињад;
$C) Агар инро сармуњаррир хоњад;
$D Агар милиса иљозат дињад;
$Е) Агар маълумоти мазкур тағйир дода шуда бошад ва аз рӯи он шахсияти одам ошкор карда нашавад.
@110. Барои ифшои маълумоти шахсї чї хел иљозат гирифта мешавад?
$А) Аз сардухтур иљозат мегиранд;
$B) Аз бемор иљозат мегиранд;
$C) Иҷозат ба таври хаттӣ гирифта дар нотариус қонунӣ карда мешавад;
$D) Аз прокурор иљозат мегиранд;
$Е) Аз милиса иљозат мегиранд.
@111.Оё гирифторони ВНМО сињат мешаванд?
$А) Бале;
$B) Не;
$C) Агар зуд ба табобат фаро гирифта шаванд;
$D) Агар аз доруњои гаронбањо истифода карда шавад;
$Е) Агар худи бемор инро хоњад.
@112. Оё ба ВНМО гирифтор будани шахсро ошкор кардан мумкин аст?
$А) Бале;
$B) Мумкин аст;
$C) Маълумот дар бораи сирояти вируси норасоии масунияти одам ё мубталои БПНМ шудан сирри хизматї буда, онро ќонун њифз мекунад;
$D) Бале, агар инро сармуњаррир хоњад;
$Е) Бале, агар сардухтур иљозат дињад.
@113. Барои бидуни зарурати касбї ё хизматї ошкор намудани маълумот оид ба гирифтории шахс ба ВНМО ё мубталои БПНМ ба корманди соњаи тиб, дорусозї ё дигар корманд муљозот муайян шудааст?
$А) Не;
$B) Ња;
$C) Барои ин аз озодї ба мўњлати то ду сол мањрум карда бо мањрумият аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан бо фаъолияти муайян ба њамин мўњлат љазо дода мешавад;
$D) Барои ин аз озодї ба мўњлати то як сол мањрум карда бо мањрумият аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан бо фаъолияти муайян ба њамин мўњлат љазо дода мешавад;
$Е Барои ин аз озодї ба мўњлати то се сол мањрум карда бо мањрумият аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан бо фаъолияти муайян ба њамин мўњлат љазо дода мешавад.
@114. Барои ошкор намудани маълумот оид ба гирифтории шахс ба ВНМО ё мубталои БПНМ аз љониби корманди соњаи тиб, дорусозї ё дигар корманд бидуни зарурати касбї ё хизматї, ки боиси оќибатњои вазнин шуда бошад чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Не;
$B) Ња;
$C) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз як то се сол бо мањрумият аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан бо фаолияти муайян ба њамин мўњлат љазо дода мешавад;
$D) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз ду то панљ сол бо мањрумият аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан бо фаолияти муайян ба њамин мўњлат љазо дода мешавад;
$Е Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз се то панљ сол бо мањрумият аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан бо фаолияти муайян ба њамин мўњлат љазо дода мешавад.
@115. Оё гирифтории шахс ба ВНМО метавонад сирри њаёти шахсї дониста шавад?
$А) Не;
$B) Агар инро шахс хоњад;
$C) Ин аз ќонун вобаста аст;
$D) Бале;
$Е) Њаргиз.
@116. Барои ифшои сирри њаёти шахсї чї љазо муайян шудааст?
$А) Љазо нест;
$B) Корњои њатмї ба мўњлати аз яксаду бист то яксаду њаштод соат ё љарима ба андозаи аз дусад то панљсад маоши њадди аќал ё корњои ислоњї ба мўњлати то як сол љазо дода мешавад;
$C) Корњои њатмї ба мўњлати аз яксаду панљоњ то яксаду њаштод соат ё љарима ба андозаи аз дусад то панљсад маоши њадди аќал ё корњои ислоњї ба мўњлати то як сол љазо дода мешавад;
$D Корњои њатмї ба мўњлати аз сад то яксаду њаштод соат ё љарима ба андозаи аз дусад то панљсад маоши њадди аќал ё корњои ислоњї ба мўњлати то як сол љазо дода мешавад;
$Е) Корњои њатмї ба мўњлати аз яксаду бист то яксаду њаштод соат ё љарима ба андозаи аз сад то сесад маоши њадди аќал ё корњои ислоњї ба мўњлати то як сол љазо дода мешавад.
@117. Оё барои бо ВНМО сироят кардан шахс ба љавобгарии љиної кашида мешавад?
$А) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то панљ сол љазо дода мешавад;
$B) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз як то ду сол љазо дода мешавад;
$C) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз ду то панљ сол љазо дода мешавад;
$D) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз се то панљ сол љазо дода мешавад;
$Е) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз панљ то њашт сол љазо дода мешавад.
@118. Оё барои дидаву дониста бо ВНМО сироят кардани чанд нафар шахс ба љавобгарии љиної кашида мешавад?
$А) Бале;
$B) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз се то панљ сол љазо дода мешавад;
$C) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз панљ то њашт сол љазо дода мешавад;
$D) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз панљ то дањ сол љазо дода мешавад;
$Е) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати аз њашт то дањ сол љазо дода мешавад.
@119. Оё корманди тиб барои ёрї нарасонидан ба бемор ба љавобгарї кашида мешавад?
$А) Не;
$B) Бале
$C) Бо корњои њатмї ба мўњлати аз яксаду њаштод то дусаду чил соат ё бо љарима ба андозаи аз сесад то панљсад маоши њадди аќал ё мањрум кардан аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан ба фаъолияти муайян ба мўњлати аз ду то панљ сол ё бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то ду сол љазо дода мешавад;;
$D) Бо корњои њатмї ба мўњлати аз яксаду њаштод то дусаду чил соат ё бо љарима ба андозаи аз сесад то панљсад маоши њадди аќал љазо дода мешавад;
$Е) Бо мањрум кардан аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан ба фаъолияти муайян ба мўњлати аз ду то панљ сол ё бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то ду сол љазо дода мешавад.
@120. Ба корманди тиб барои ёрї нарасонидан ба бемор, ки ба саломатиаш зиёни миёна расидааст, чї љазо дода мешавад?
$А) Љазо нест;
$B) Бо мањрум кардан аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан ба фаъолияти муайян ба мўњлати аз ду то панљ сол ё бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то ду сол љазо дода мешавад;
$C) Бо корњои њатмї ба мўњлати аз яксаду њаштод то дусаду чил соат ё бо љарима ба андозаи аз сесад то панљсад маоши њадди аќал љазо дода мешавад;
$D) Бо корњои њатмї ба мўњлати аз яксаду њаштод то дусаду чил соат ё бо љарима ба андозаи аз сесад то панљсад маоши њадди аќал ё мањрум кардан аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан ба фаъолияти муайян ба мўњлати аз ду то панљ сол ё бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то ду сол љазо дода мешавад;
$Е) Бо корњои њатмї ба мўњлати то дусаду чил соат ё бо љарима ба андозаи аз дусад то панљсад маоши њадди аќал ё мањрум кардан аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан ба фаъолияти муайян ба мўњлати аз ду то се сол ё бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то ду сол љазо дода мешавад.
@121. Ба корманди тиб барои ёрї нарасонидан ба бемор, ки боиси маргаш шудааст, чї љазо дода мешавад?
$А) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то панљ сол ва мањрум кардан аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан бо фаъолияти муайян ба њамин мўњлат ё мањрум кардан аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан ба фаъолияти муайян ба мўњлати аз панљ то дањ сол бо љарима ба андозаи аз панљсад то як њазор маоши њадди аќал љазо дода мешавад;
$B) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то се сол ва мањрум кардан аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан бо фаъолияти муайян ба њамин мўњлат ё мањрум кардан аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан ба фаъолияти муайян ба мўњлати аз се то панљ сол бо љарима ба андозаи аз панљсад то як њазор маоши њадди аќал љазо дода мешавад;
$C) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то се сол ва мањрум кардан аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан бо фаъолияти муайян ба њамин мўњлат ё мањрум кардан аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан ба фаъолияти муайян ба мўњлати аз панљ то дањ сол бо љарима ба андозаи аз сад то панљсад маоши њадди аќал љазо дода мешавад;
$D) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то се сол ва мањрум кардан аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан бо фаъолияти муайян ба њамин мўњлат ё мањрум кардан аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан ба фаъолияти муайян ба мўњлати аз панљ то дањ сол бо љарима ба андозаи аз панљсад то як њазор маоши њадди аќал љазо дода мешавад;
$Е) Бо мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то чор сол ва мањрум кардан аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан бо фаъолияти муайян ба њамин мўњлат ё мањрум кардан аз њуќуќи ишѓоли мансабњои муайян ё машѓул шудан ба фаъолияти муайян ба мўњлати аз панљ то дањ сол бо љарима ба андозаи аз панљсад то як њазор маоши њадди аќал љазо дода мешавад.
@122. Оё шањрвандони хориљие, ки ба ВНМО гирифторанд, метавонанд дар Тољикистон сукунат кунанд?
$А) Не;
$B) Иљозати сафорати он кишвар лозим аст;
$C) Бале;
$D) Иљозати Вазорати корњои хориљии Тољикистон лозим аст.
$Е) Иљозати Вазорати тандурустии Тољикистон лозим аст.
@123. Оё гирифторони ВНМО њуќуќи издивољ карданро доранд?
$А) Не;
$B) Иљозати Вазорати тандурустии Тољикистон лозим аст;
$C) Бале;
$D) Иљозати арўс лозим аст;
$Е) Иљозати њукумати ноњия лозим аст.
@124. Оё шахси гирифтори ВНМО њуќуќи фарзанддор шуданро дорад?
$А) Не;
$B) Бале;
$C) Иљозати Вазорати тандурустии Тољикистон лозим аст;
$D) Иљозати зан ё шавњар лозим аст;
$Е) Иљозати њукумати ноњия лозим аст.
@125. Оё гирифторони ВНМО њуќуќи мењнат карданро доранд?
$А) Не;
$B) Бале;
$C) Иљозати Вазорати тандурустии Тољикистон лозим аст;
$D) Иљозати зан ё шавњар лозим аст;
$Е) Иљозати њукумати ноњия лозим аст.
@126. Сарчашмаи асосии иттилоъ барои инъикоси ВНМО кадом аст?
$А) Интернет;
$B) Мутахассисони масъули Маркази љумњуриявии муќовимат оид ба ВНМО ва БПНМ ва маќомоти он дар мањалњо;
$C) Газета;
$D) Китоб;
$Е) Журналист.
@127. Дар ИМА њадди аќали маош дар 1 соат чанд доллар аст?
$А) 7 доллар;
$B) 3 доллар;
$C) 5 доллар;
$D) 4 доллар;
$Е) 6 доллар.
@128. Сарчашмаи асосии иттилоъ барои инъикоси ВНМО кадом аст??
$А) Интернет;
$B) Адабиёти бадеї;
$C) Мутахассисони масъули Вазорати тандурустии Тољикистон ва маќомоти он дар мањалњо;
$D) Корманди тиб;
$Е) Хешони бемор.
@129. Сарчашмаи асосии иттилоъ барои инъикоси ВНМО кадом аст?
$А) Интернет;
$B) Корманди тиб;
$C) Коршиносони барномаи муттањидаи СММ оид ба ВНМО ва БПНМ дар Тољикистон;
$D) Газета;
$Е) Маљалла.
@130. Сарчашмаи асосии иттилоъ барои инъикоси ВНМО кадом аст?
$А) Корманди тиб;
$B) Интернет;
$C) Мутахассисони масъули ТЃД ва созмонњои љамъиятии хориљиву мањаллї, ки оид ба ВНМО дар Тољикистон фаъолият мекунанд;
$D) Газета;
$Е) Маљалла.
@131. Сарчашмаи асосии иттилоъ барои инъикоси ВНМО кадом аст?
$А) Газетањо;
$B) Интернет;
$C) Шахси гирифтори ВНМО ё БПНМ;
$D Маљаллањо;
$Е) Кормандони тиб.
@132. Сарчашмаи асосии иттилоъ барои инъикоси ВНМО кадом аст?
$А) Газета;
$B) Маљаллањо;
$C) Интернет;
$D) Китоб;
$Е) Духтуроне, ки гирифторони ВНМО ё БПНМ-ро табобат мекунанд.
@133. Сарчашмаи дуюмдараљаи иттилоъ барои инъикоси ВНМО кадом аст?
$А) Духтуроне, ки гирифторони ВНМО ё БПНМ-ро табобат мекунанд;
$B) Шахси гирифтори ВНМО ё БПНМ;
$C) Нишастњои матбуотї ва брифингњо;
$D) Мутахассисони масъули ТЃД ва созмонњои љамъиятии хориљиву мањаллї, ки оид ба ВНМО дар Тољикистон фаъолият мекунанд;
$Е) Мутахассисони масъули Вазорати тандурустии Тољикистон ва маќомоти он дар мањалњо.
@134. Сарчашмаи дуюмдараљаи иттилоъ барои инъикоси ВНМО кадом аст?
$А) Мушоњидањои шахсї ва хабаркашњо;
$B) Шахси гирифтори ВНМО ё БПНМ;
$C) Духтуроне, ки гирифторони ВНМО ё БПНМ-ро табобат мекунанд;
$D Мутахассисони масъули ТЃД ва созмонњои љамъиятии хориљиву мањаллї, ки оид ба ВНМО дар Тољикистон фаъолият мекунанд;
$Е) Мутахассисони масъули Вазорати тандурустии Тољикистон ва маќомоти он дар мањалњо.
@135. Сарчашмаи дуюмдараљаи иттилоъ барои инъикоси ВНМО кадом аст?
$А) Шахси гирифтори ВНМО ё БПНМ;
$B) Бойгонии муаллиф, редаксия;
$C) Мутахассисони масъули ТЃД ва созмонњои љамъиятии хориљиву мањаллї, ки оид ба ВНМО дар Тољикистон фаъолият мекунанд;
$D) Духтуроне, ки гирифторони ВНМО ё БПНМ-ро табобат мекунанд;
$Е) Мутахассисони масъули Вазорати тандурустии Тољикистон ва маќомоти он дар мањалњо.
@136. Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад;
$B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад;
$C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд;
$D) Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад;
$Е) Ба телевизиони хусусї бартарї медињад.
@137. Сарчашмаи дуюмдараљаи иттилоъ барои инъикоси ВНМО кадом аст?
$А) Шахси гирифтори ВНМО ё БПНМ;
$B) Мутахассисони масъули ТЃД ва созмонњои љамъиятии хориљиву мањаллї, ки оид ба ВНМО дар Тољикистон фаъолият мекунанд;
$C) Таќвими редаксия;
$D) Мутахассисони масъули Вазорати тандурустии Тољикистон ва маќомоти он дар мањалњо;
$Е) Духтуроне, ки гирифторони ВНМО ё БПНМ-ро табобат мекунанд.
@138. Сарчашмаи дуюмдараљаи иттилоъ барои инъикоси ВНМО кадом аст?
$А) Шахси гирифтори ВНМО ё БПНМ;
$B) Мутахассисони масъули ТЃД ва созмонњои љамъиятии хориљиву мањаллї, ки оид ба ВНМО дар Тољикистон фаъолият мекунанд;
$C) ВАО;
$D) Мутахассисони масъули Вазорати тандурустии Тољикистон ва маќомоти он дар мањалњо;
$Е) Духтуроне, ки гирифторони ВНМО ё БПНМ-ро табобат мекунанд.
@139. Сарчашмаи дуюмдараљаи иттилоъ барои инъикоси ВНМО кадом аст?
$А) Шахси гирифтори ВНМО ё БПНМ;
$B) Мутахассисони масъули ТЃД ва созмонњои љамъиятии хориљиву мањаллї, ки оид ба ВНМО дар Тољикистон фаъолият мекунанд;
$C) Мутахассисони масъули Вазорати тандурустии Тољикистон ва маќомоти он дар мањалњо;
$D) Мусоњибон;
$Е) Духтуроне, ки гирифторони ВНМО ё БПНМ-ро табобат мекунанд.
@140. Сарчашмаи дуюмдараљаи иттилоъ барои инъикоси ВНМО кадом аст?
$А) Шоњидони воќеа;
$B) Шахси гирифтори ВНМО ё БПНМ;
$C) Мутахассисони масъули ТЃД ва созмонњои љамъиятии хориљиву мањаллї, ки оид ба ВНМО дар Тољикистон фаъолият мекунанд;
$D) Мутахассисони масъули Вазорати тандурустии Тољикистон ва маќомоти он дар мањалњо;
$Е) Духтуроне, ки гирифторони ВНМО ё БПНМ-ро табобат мекунанд.
@141. Барои истењсоли 1 тонна пўлод чї ќадар об лозим аст?
$А) 200 тонна;
$B) 150 тонна;
$C) 100 тонна;
$D) 50 тонна;
$Е) 10 тонна.
@142. Барои истењсоли 1 тонна коѓаз чї ќадар об лозим аст?
$А) 300 тонна;
$B) 250 тонна;
$C) 200 тонна;
$D) 150 тонна.
$Е) 100 тонна.
@143. Аз рўи меъёри муайянкардаи СММ маош бояд барои пардохти чанд ќадар кВт/соат дар як моњ расад?
$А) 12 њазор кВт/соат;
$B) 10 њазор кВт/соат;
$C) 8 њазор кВт/соат;
$D) 15 њазор кВт/соат;
$Е) 5 њазор кВт/соат.
@144. Яке аз мањакњои демократияро номбар кунед?
$А) Зиндагии осоиштаи мардум;
$B) Ташкилоти хусусии тиљоратї;
$C) Ташкилоти давлатї;
$D) Суди боадолат;
$Е) Телевизиони мардумї.
@145. Яке аз мањакњои демократияро номбар кунед?
$А) Телевизиони мардумї;
$B) Зиндагии осоиштаи мардум;
$C) Ташкилоти хусусии тиљоратї;
$D) Њукумате, ки дар асоси ризоияти идоракунандањо таъсис ёфтааст;
$Е) Мављудияти оппозитсия.
@146. Яке аз мањакњои демократияро номбар кунед?
$А) Телевизиони мардумї;
$B) Зиндагии осоиштаи мардум;
$C) Њуќуќи аќалият;
$D) Ташкилоти хусусии тиљоратї;
$Е) Мављудияти оппозитсия.
@147. Яке аз мањакњои демократияро номбар кунед?
$А) Телевизиони мардумї;
$B) Зиндагии осоиштаи мардум;
$C) Ташкилоти хусусии тиљоратї;
$D) Баробарњуќуќӣ дар назди ќонун;
$Е) Мављудияти оппозитсия.
@148. Яке аз мањакњои демократияро номбар кунед?
$А) Телевизиони мардумї;
$B) Зиндагии осоиштаи мардум;
$C) Ташкилоти хусусии тиљоратї;
$D) Плюрализми иљтимої, иќтисодї ва сиёсї;
$Е) Мављудияти оппозитсия.
@149. Яке аз мањакњои демократияро номбар кунед?
$А) Телевизиони мардумї;
$B) Зиндагии осоиштаи мардум;
$C) Ташкилоти хусусии тиљоратї;
$D) Мављудияти оппозитсия;
$Е) Арзишњои таҳаммулпазирӣ, прагматизм, њамкорї ва компромисс.
@150. Яке аз мањакњои демократияро номбар кунед?
$А) Телевизиони мардумї;
$B) Њукумати халќ;
$C) Чопи номи муаллифи маќолаи танќидї дар газетањо;
$D) Пахши барномањо дар ТВ зидди сиёсати давлат;
$Е) Зиндагии осоиштаи мардум.
@151. Малтус Томас иќтисодчии англис барои барњам задании камбизоатї чї пешнињод мекард?
$А) Кам кардани шумораи ањолї тавассути љанг;
$B) Кам кардани шумораи ањолї тавассути беморињо;
$C) Никоњу таваллудро ба низом дароварда шумораи ањолиро тавассути љанг ва беморињо идора кардан лозим аст;
$D) Танзими зоиши ањолї;
$Е) Кам кардани шумораи ањолї тавассути танзми оила.
@152. Фишангњои молиявию иќтисодии паст кардани сатњи камбизоатӣ кадомњоянд?
$А) Ба мардум додани кўмаки молиявї;
$B) Ќарз додан ба камбаѓалон;
$C) Боло бурдани наќши бонкњо, ташкилоти дигари молиявї ва ТЃД барои дастгирии табаќањои камбизоати ањолї;
$D) Андозбандии сарватмандон барои фонди камбизотон;
$Е) Афзудани наќши ТЃД дар дастгирии камбизоатон.
@153. Аз рўи меъёри муайянкардаи СММ маош бояд хариди чанд кило нон дар як моњ расад?
$А) 600 кило;
$B) 200 кило;
$C) 300 кило;
$D) 400 кило;
$Е) 500 кило.
@154.Њуќуќи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон?
$А) Навиштан;
$B) Намоиш додан;
$C) Аз навиштани маќолаи хилофи эътиќодаш даст кашад;
$D) Дар бораи дўстони сармуњаррир маќолаи танќидї нависад;
$Е) Бе пул рекламаашро чоп кунад.
@155. Њадди аќали маош дар Тољикистон дар 1 моњ чї ќадар аст?
$А) 60 сомонї;
$B) 70 сомонї;
$C) 80 сомонї;
$D)100 сомонї;
$Е) 250 сомонї.
@156. Иловаи якум ба Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад;
$B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад;
$C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд;
$D) Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад;
$Е) Ба матбуот бартарї медињад.
@157. Барои истењсоли 1 тонна селлулоза чї ќадар об лозим аст??
$А) 300 тонна;
$B) 400-500 тонна;
$C) 400 тонна;
$D) 200 тонна;
$Е) 100 тонна.
@158. Њуќуќи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон?
$А) Радио ва телевизиони хусусии ИМА-ро таҳти назорат гирифта онҳоро баъзан сонсур мекунад;
$B) Навиштан;
$C) Пахш кардани иттилоъ;
$D) Навиштани маќолаи танќидї;
$Е) Ахбор дарёфт намояд, гирад ва интишор кунад.
@159. Њуќуќи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон?
$А) Пахш кардани иттилоъ;
$B) Навиштани маќола;
$C) Дар Телевизиони Би-Би-Си кор кардан;
$D) Баъди нишон додани шањодатномаи журналистї дар мањалли офати табиї њузур дошта бошад;
$Е) Дар Радиои «Садои Америка» кор кардан.
@160. Њуќуќи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон?
$А) Навиштани маќолаи танќидї;
$B) Танќид кардани хешони сармуњаррир;
$C) Танќид кардани њукумат;
$D) Танќид кардани милиса;
$Е) Зимни санљиши факту њолатњои вобаста ба материалњои расида ба мутахасисон мурољиат намоянд.
@161. Њуќуќи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон?
$А) Навиштани маќола;
$B) Танќид кардани сармуњаррир;
$C) Нигоњ доштани сирри муаллифро пешакї гуфтугў кунад;
$D) Танќид кардани њукумат;
$Е) Навиштани маќолаи танќидї;
@162. Њуќуќи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон?
$А) Танќид кардани сармуњаррир;
$B) Навиштани маќола;
$C) Аз зери ахборе, ки мазмуни он, ба фикри вай дар рафти тањрири идора тањриф шудааст имзояшро гирад;
$D) Пахш кардани иттилоъ;
$Е) Ба рухсатии мењнатї баромадан.
@163. Њуќуќи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон?
$А Танќид кардани сармуњаррир;
$B) Навиштани маќола;
$C) Пахш кардани иттилоъ;
$D) Вобаста ба иљрои вазифаи журналистї ба шахсони мансабдор мусоњиб шавад;
$Е) Вараќаи беморї гирифтан.
@164. Њуќуќи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон?
$А) Танќид кардани сармуњаррир;
$B) Навиштани маќола;
$C) Њамагуна фактро бо истифодаи воситањои техникаи аудивизуалї, асбобњои кино ва аксбардор сабт намояд, ѓайр аз мавридњое, ки ќонун пешбинї кардааст;
$D) Пахш кардани иттилоъ;
$Е) Вараќаи беморї гирифтан.
@165. Вазифаи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон кадом аст?
$А) Танќид кардани сармуњаррир;
$B) Навиштани маќола;
$C) Барномаи фаъолияти васоити ахбори оммаро, ки ба вай муносибатњои мењнатї дорад, иљро намояд, аз рўи оинномаи редаксия амал кунад;
$D) Ба рухсатии мењнатї баромадан;
$Е) Вараќаи беморї гирифтан.
@166. Вазифаи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон кадом аст?
$А) Танќид кардани сармуњаррир.
$B) Хоњиши шахсонеро, ки ахбор додаанд дар бораи зикри муаллифонашон ќонеъ кунонад, ба шарте, ки агар ин хабар бори аввал интишор мешуда бошад;
$C) Навиштани маќола;
$D) Ба рухсатии мењнатї баромадан;
$Е) Вараќаи беморї гирифтан.
@167. Вазифаи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон кадом аст?
$А) Салоњияти ахбори гирифтаашро санљад;
$B) Танќид кардани сармуњаррир;
$C) Навиштани маќола;
$D) Ба рухсатии мењнатї баромадан;
$Е) Вараќаи беморї гирифтан.
@168. Вазифаи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон кадом аст?
$А) Танќид кардани сармуњаррир;
$B) Барномаи фаолияти васоити ахбори оммаро, ки ба вай муносибатњои мењнатї дорад, иљро намояд, аз рўи оинномаи редаксия амал кунад;
$C) Навиштани маќола;
$D) Дар равияи мазкур њамеша ба тањќиќоти журналистї машѓул мешаванд;
$Е) Вараќаи беморї гирифтан.
@169. Вазифаи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон кадом аст?
$А) Танќид кардани сармуњаррир;
$B) Иљрои супоришњое, ки муњаррир ё идора додаст, рад намояд, ба шарте ки он ба халалдор шудани ќонун алоќаманд бошад;
$C) Навиштани маќола;
$D) Ба рухсатии мењнатї баромадан;
$Е) Вараќаи беморї гирифтан.
@170. Вазифаи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон кадом аст?
$А) Танќид кардани сармуњаррир;
$B) Навиштани маќола;
$C) Њуќуќ, манфиатї ќонунї, ќадру ќимати миллии гражданииаш, њуќуќ ва манфиати ќонуни ташкилотњоро эњтиром кунад;
$D) Ба рухсатии мењнатї баромадан;
$Е) Вараќаи беморї гирифтан.
@171.Љомеаи шањрвандї чист?
$А) Ин сохторест, ки дар он шањрвандон њуќуќи баробар доранд;
$B) Ин сохторест, ки давлат ба муносибати шахсии шањрвандон дахолат намекунад;
$C) Љомеаи шањрвандї ин системаи худтанзимкунандаи муносибатњои ѓайри давлатї мебошад, ки дар натиљаи фаъолияти озоду баробар ва аз љињати њуќуќї мустаќил аз њамдигар ва давлат, иттињодияњои ихтиёрї ба амал меояд;
$D) Ин љамъиятест, ки дар он шањрвандон озоду баробарњуќуќ фаъолият мекунанд;
$Е) Ин љамъиятест, ки дар он њизбу созмонњои шањрвандї бартарият доранд.
@172. Љомеаи шањрвандї чист?
$А) Љомеаи шањрвандї сохторест байни давлат ва фардњои љомеа, ки фазои иљтимоиро барои ќонеъ кардани талаботи гуногуни фардњо ва амалї намудани манфиату њадафњои онњо бунёд шудааст;
$B) Ин сохторест, ки дар он шањрвандон њуќуќи баробар доранд;
$C) Ин сохторест, ки давлат ба муносибати шахсии шањрвандон дахолат намекунад;
$D) Ин љамъиятест, ки дар он шањрвандон озоду баробарњуќуќ фаъолият мекунанд;
$Е) Ин љамъиятест, ки дар он њизбу созмонњои шањрвандї бартарият доранд.
@173. Љомеаи шањрвандї чист?
$А) Ин сохторест, ки дар он шањрвандон њуќуќи баробар доранд;
$B) Ин љамъиятест, ки дар он шањрвандон озоду баробарњуќуќ фаъолият мекунанд;
$C) Љомаеи шањрвандиро мухтасаран метавон њайёти иљтимоиву иќтисодии худмухтор номид, ки барои амалї кардани талаботу манфиатњои хусусї равона шудааст;
$D) Ин сохторест, ки давлат ба муносибати шахсии шањрвандон дахолат намекунад;
$Е) Ин љамъиятест, ки дар он њизбу созмонњои шањрвандї бартарият доранд.
@174. Љомеаи шањрвандї ба фардњо чї иртибот дорад?
$А) Ин сохторест, ки дар он шањрвандон њуќуќи баробар доранд;
$B) Љомеаи шањрвандї бар зидди зуњуроти худкомаи њукумат истода, њуќуќ ва озодињои шахсро њимоя мекунад, ки ин шароити зарурии давлати њуќуќбунёд аст.
$C) Ин сохторест, ки давлат ба муносибати шахсии шањрвандон дахолат намекунад;
$D) Ин љамъиятест, ки дар он шањрвандон озоду баробарњуќуќ фаъолият мекунанд;
$Е) Ин љамъиятест, ки дар он њизбу созмонњои шањрвандї бартарият доранд.
@175. Љомеаи шањрвандї ба фардњо чї иртибот дорад?
$А) Ин сохторест, ки дар он шањрвандон њуќуќи баробар доранд;
$B) Ин сохторест, ки давлат ба муносибати шахсии шањрвандон дахолат намекунад;
$C) Инсон ин љо њамчун шахси алоњида ва шањрванди давлат фаъолият мекунад;
$D) Ин љамъиятест, ки дар он шањрвандон озоду баробарњуќуќ фаъолият мекунанд;
$Е) Ин љамъиятест, ки дар он њизбу созмонњои шањрвандї бартарият доранд.
@176. Иловаи якум ба Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад;
$B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад;
$C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд;
$D) Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад;
$Е) Ба матбуоти давлатї бартарї медињад.
@177. Њизбњои сиёсї дар љомеаи шањрвандї чї вазифа доранд?
$А) Нерўњои сиёсии љомеаи шањрвандї бояд аз манфиатњои гурўњи ањолї пуштибонї карда, њуќуќу озодињои шахсро дифоъ намоянд, муносибатњои байни инсон ва давлатро мувофиќ созанд;
$B) Кўшиши бо роњи осоишта ба сари ќудрат омаданро мекунанд;
$C) Барои аъзои худ бењтарин шароитро фароњам меоранд;
$D) Њамеша бо њукумат дар оппозитсия меистанд;
$Е) Барои бењбудии зиндагии мардум бояд талош кунанд.
@178. Рушди демократия аз чї вобаста аст?
$А) Аз ТВ-и давлатї ва хусусї;
$B) Аз ТВ-и давлатї;
$C)Аз ТВ-и тиљоратї;
$D). Демократия танњо њамон ваќт рушд мекунад, ки барои он шањрвандон ѓамхорї бикунанд ва дар њамљоягї бо давлат барои нигањдориву мустањкам кардани он кўшиш намоянд;
$Е) Аз ВАО-и давлатї, хусусї ва љамъиятї.
@179. Кадом моддаи Эъломияи њуќуќи башар ба озодии баён дахл дорад?
$А) Моддаи 21;
$B) Моддаи 19;
$C) Моддаи 17;
$D) Моддаи 15;
$Е) Моддаи 23.
@180.Сатњи зиндагии мардум феълан дар кадом кишвар аз њама бењтар аст?
$А) Норвегия;
$B) Британия;
$C) Тољикистон;
$D) Япония;
$Е) ИМА.
@181.Аз бекорї дар Тољикистон аз нигоњи касбї бештар кї зарар мебинад?
$А) Шахсони бесавод;
$B) Занон;
$C) Муњандисон;
$D) Онњое, ки тањсилоти олї доранд;
$Е) Муаллимон.
@182.Бўњрони иќтисодї дар Тољикистон аз чї сарчашма мегирад?
$А) Аз истиќлолият;
$B) Аз бозсозии Горбачёв дар соли 1986;
$C) Аз барњамхўрии СССР;
$D) Аз хусусигардонии амволи давлатї;
$Е) Аз озод шудани тиљорат.
@183. Ришвахўрї ба ислоњоти иќтисодї чї таъсир дорад?
$А) Иќтисоди пинњониро афзоиш медињад;
$B) Мафияро бой мекунад;
$C) Ришвахўрї ба раванди татбиќи ислоњоти иќтисодї таъсири ногувор мерасонд;
$D) Ришвахўрї барои рушди иќтисоди миллї мусоидат мекунад;
$Е) Ба истењсолу фурўши молњои ниёзи мардум мусоидат мекунад.
@184. Президент Эмомалї Рањмон соли 1993 дар бораи хусусигардонї чї гуфтааст?
$А) Ба истењсолу фурўши молњои ниёзи мардум мусоидат мебояд кард;
$B) Хусусигардониро аз соњаи савдо мебояд шурўъ кард;
$C) Моликияти давлатиро бояд ба коргарону дењќонон дод;
$D) Барои фавран ва саросар хусусї гардондани моликияти давлатї ягон зарурат нест;
$Е) Корхонањои саноатиро набояд хусусї кард.
@185. Президент Эмомалї Рањмон соли 1993 дар бораи иќтисодиёт чї гуфтааст?
$А) Ба истењсолу фурўши молњои ниёзи мардум мусоидат мебояд кард;
$B) Хусусигардониро аз соњаи савдо мебояд шурўъ кард;
$C) Моликияти давлатиро бояд ба коргарону дењќонон дод;
$D) Моликияти давлатиро дар марњилаи њозира барои истифодабарї ба ихтиёрї коллективњои мењнатї иљора дињем, ба шарте ки онњо њаќќи фурўхтани ин моликиятро надошта бошанд;
$Е) Корхонањои саноатиро набояд хусусї кард.
@186. Президент Эмомалї Рањмон соли 1993 аз чї изњори нигаронї карда буд?
$А) Аз истењсолу фурўши молњои ниёзи мардум;
$B) Аз хусусигардонї дар соњаи савдо;
$C) Аз коњиш ёфтани истењсолоти саноатї;
$D) Аз мустањкам шудани ришвахўрї;
$Е) Аз истењсолоти кишоварзї.
@187. Президент Эмомалї Рањмон соли 1993 дар бораи иќтисодиёт чї гуфтааст?
$А) Ба истењсолу фурўши молњои ниёзи мардум мусоидатмебояд кард;;
$B) Мо бояд таљрибаи талхи саросар хусусигардонии моликияти давлатиро дар дигар кишварњои ИДМ аз хотир набарорем;
$C) Мо бояд истењсоли мањсулоти ниёзи мардумро нисбат ба солњои пеш зиёд кунем, то ки мардум аият накашанд;
$D) Хусусигардонї ба афзоиши истењсоли махсулот мусоидат мекунад;
$Е) Ришвахўриро дар иќтисодиёти мамлакат бояд решакан кард.
@188. Барои ѓайриқонунӣ истеҳсол кардани воситаҳои нашъадор ё моддаҳои психотропӣ ба миқдори кам чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то як сол;
$B) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то ду сол;
$C) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то панҷ сол;
$D) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то се сол;
$Е) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то чор сол.
@189. Барои ѓайриқонунӣ истеҳсол кардани воситаҳои нашъадор ё моддаҳои психотропӣ ба миқдори калон чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то ду сол;
$B) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то чор сол;
$C) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлат аз дувоздаҳ то бист сол бо мусодираи амвол;
$D Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то панҷ сол;
$Е) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то чор сол.
@190. Барои муомилоти ѓайриќонунии маводи мухаддир дар муассисаҳои таҳсилоти ҳамагонӣ чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то чор сол;
$B) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то панҷ сол;
$C) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз ҳашт то дувоздаҳ сол бо мусодираи амвол ё бидуни он;
$D) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то чор сол;
$Е) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то њафт сол.
@191.Барои моил кардани шахс ба истеъмоли маводи мухаддир чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то ду сол;
$B) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то њафт сол;
$C) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то панҷ сол;
$D) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то чор сол;
$Е) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то се сол.
@192. Барои моил кардани шахси ноболиѓ ба истеъмоли маводи мухаддир чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то ду сол;
$B) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то се сол;
$C) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то чор сол;
$D) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз се то ҳафт сол;
$Е) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то панљ сол.
@193. Барои парвариши ғайриқонунии зироатҳои дорои моддаҳои нашъадори кишташон манъшуда ба миќдори кам чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то се сол;
$B) Љарима ба андозаи аз сад то ду сад маоши ҳадди ақал ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то ду сол;
$C) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то чор сол;
$D) Љарима ба андозаи аз дусад то панҷсад маоши ҳадди ақал ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то ду сол;
$Е) Љарима ба андозаи аз дусад то панҷсад маоши ҳадди ақал ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то як сол.
@194. Барои парвариши ғайриқонунии зироатҳои дорои моддаҳои нашъадори кишташон манъшуда ба миќдори зиёд аз љониби гурўњи муташаккил чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Љарима ба андозаи аз дусад то панҷсад маоши ҳадди ақал ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то ду сол;
$B) Љарима ба андозаи аз сад то панҷсад маоши ҳадди ақал ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то се сол;
$C) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз ҳашт то дувоздаҳ сол бо мусодираи амвол ё бидуни он;
$D) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то чор сол;
$Е) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати то панљ сол.
@195. Бемори нашъаманд кист?
$А) Шахсест, ки нашъа истеъмол мекунад;
$B) Шахсест, ки нисбати ӯ аз ҷониби сохторҳои салоҳиятдори Вазорати умури дохилаи Ҷумҳурии Тоҷикистон бемории нашъамандӣ ташхис шудааст;
$C) Шахсест, ки маводи мухаддир истеъмол мекунад;
$D) Шахсест, ки нисбати ӯ аз ҷониби сохторҳои салоҳиятдори Вазорати тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон бемории нашъамандӣ ташхис шудааст;
$Е) Шахсест, ки расман нашъа истеъмол мекунад.
@196. Иловаи якум ба Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад;
$B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад;
$C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд;
$D) Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад;
$Е) Ба матбуот бартарї медињад.
@197. Нашъамандӣ чист?
$А) Ин беморї аст;
$B) Бемориест, ки дар натиљаи сўиистеъмоли воситаҳои нашъадор ба вуљуд омадааст;
$C) Бемориест, ки дар натиљаи сўиистеъмоли маводи мухаддир ба вуљуд омадааст;
$D) Бемориест, ки аз заҳролудшавии паиҳами организм дар натиљаи сўиистеъмоли воситаҳои нашъадор ба вуљуд омадааст;
$Е) Ин њолати рўњї ва љисмонии шахс аст.
@198. Табобати беморони нашъмандӣ чї тавр сурат мегирад?
$А) Ба беморхона мурољиат мекунанд;
$B) Маљбуран дар беморхонањои махсус табобат карда мешаванд;
$C) Дар сурати муроҷиати ихтиёриашон, шахсони ба синни 16-солагӣ нарасида бошад, бо розигии волидайн ё дигар намояндагони қонунии онҳо сурат мегирад;
$D) Дар беморхонаи наркологї табобат карда мешаванд;
$Е) Дар беморхонаи наркологї бепул табобат карда мешаванд.
@199. Беморони нашъаманд њангоми табобат чї њуќуќ доранд?
$А) Нигоҳ доштани манзил ва ҷои кор дар тамоми вақти дар беморхона будан;
$B) Табобати бепул;
$C) Мукотиба кардан бо ањли байт;
$D) Тамошо кардани ТВ;
$Е) Хондани газета.
@200. Беморони нашъаманд њангоми табобат чї њуќуќ доранд?
$А) Ягон њуќуќ надоранд;
$B) Мукотиба кардан бо ањли байт;
$C) Ба табобати бепул;
$D) Ниҳонӣ будани табобат, ба истиснои ҳолатҳои ба ҷавобгарии ҷиноятӣ ё маъмурӣ кашидани онҳо;
$Е) Тамошо кардани ТВ ва хондани рўзномањо.
@201. Беморони нашъаманд њангоми табобат чї њуќуќ доранд?
$А) Табобати бепул;
$B) Мукотиба кардан бо ањли байт;
$C) Ягон њуќуќ надоранд;
$D) Ба бепул гирифтани нашъа;
$Е) Гирифтани варақаи корношоямӣ барои тамоми вақти дар муолиҷа будан.
@202. Беморони нашъаманд њангоми табобат чї њуќуќ доранд?
$А Ягон њуќуќ надоранд;
$B) Ба бепул гирифтани нашъа;
$C) Тамошо кардани ТВ ва хондани рўзномањо;
$D) Гирифтани ёрии бемузди наркологї дар ҳаҷми пешбининамудаи Вазорати тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон;
$Е) Табобати бепул .
@203. Кай Ассосиатсияи тиббии ИМА тавсия дод, ки њероин ба љои морфин истифода карда шавад?
$А) Соли 1900;
$B) У. Шрамм, Т. Питерсон;
$C) Соли 1905;
$D) Соли 1906;
$Е) Соли 1917.
@204. Њукумати Олмони Федеролї кай фурўши њероинро њамчун дору манъ кард?
$А) Соли 1928;
$B) Соли 1971;
$C) Соли 1956;
$D) Соли 1933;
$Е) Соли 1941.
@205. Таъсиси чї гуна њизбњо манъ аст?
$А) Њизбњои сиёсие, ки зидди сиёсати њукуматанд;
$B) Њизбњои сиёсие, ки аз мардум дастгирї мекунанд;
$C) Њизбњои сиёсие, ки зидди сиёсати пешгирифтаи њукуматанд;
$D) Њизбњои сиёсие, ки нажодпарастї, миллатгароӣ, хусумат, бадбинии иљтимої ва мазњабиро тарѓиб мекунанд;
$Е) Њизбњои сиёсии оппозитсионї, ки зидди сиёсати њукуматанд.
@206. Таъсиси чї гуна њизбњо манъ аст?
$А) Њизбњои сиёсии оппозитсионї, ки зидди сиёсати њукуматанд;
$B) Њизбњои сиёсие, ки аз мардум дастгирї мекунанд;
$C) Њизбњои сиёсие, ки зидди сиёсати пешгирифтаи њукуматанд;
$D) Њизбњои сиёсие, ки барои бо зўрї сарнагун кардани сохтори конститутсионї ва ташкили гурўњњои мусаллањ даъват менамоянд, манъ аст;
$Е) Њизбњои сиёсие, ки зидди сиёсати њукуматанд.
@207. Барои забњи 1 сар гов дар ќассобхона чї ќадар об масраф мешавад?
$А) 300 литр;
$B) 500 литр;
$C) 600 литр;
$D)700 литр;
$Е) 1000 литр.
@208. Протоколи КИОТО то соли 2012 то чї андоза кам кардани истихрољи газњоро бо њаво дар назар дорад?
$А) 25 фоиз;
$B) 55 фоиз;
$C) 30 фоиз;
$D) 40 фоиз;
$Е) 20 фоиз.
@209. ИМА до кадом андоза муњити зистро ифлос мекунад?
$А) 5 фоиз;
$B) Ба ИМА аз чор як њиссаи партови газњо ба њаво рост меояд;
$C) 10 фоиз;
$D) 20 фоиз;
$Е) Ба ИМА 33 фоизи партови газњо ба њаво рост меояд.
@210. Ба минтаќаи љуѓрофии Туркистони Шимолї куљо шомил аст?
$А) Ўзбекистон;
$B) Ќазоќистон;
$C) Ѓончї, Истаравшан ва Шањристон;
$D) Ашт, Фарѓона, Конибодом;
$Е) Исфара, Масчоњ.
@211. Ба минтаќаи љуѓрофии Вахш куљо шомил аст?
$А) Ноњияи Вахш;
$B) Ноњияи Вахш, Бохтар;
$C) Водии Вахш;
$D) Ноњияи Вахш, Бохтар, Чилликўл;
$Е) Ноњияи Вахш, Бохтар, Чилликўл, Шањритўс .
@212. Ба минтаќаи љуѓрофии Њисор куљо шомил аст?
$А) Файзобод, Њисор;
$B) Водии Њисор;
$C) Файзобод, Њисор, Турсунзода;
$D) Файзобод, Њисор, Турсунзода, Варзоб;
$Е) Файзобод, Њисор, Турсунзода, Вањдат.
@213. Ба минтаќаи љуѓрофии Зарафшон куљо шомил аст?
$А) Айнї;
$B) Панљакент;
$C) Њавзаи дарёи Зарафшон;
$D) Масчоњи Кўњї;
$Е) Панљакенту Айнї.
@214. Ба минтаќаи љуѓрофии Назди Сирдарё куљо шомил аст?
$А) Вилояти Суѓд;
$B) Исфара;
$C) Конибодом;
$D) Ашт;
$Е) Ќайроќќум.
@215. Асоси демократияи намояндагиро чї ташкил медињад?
$А) Озодии сухан;
$B) Идораи президентии давлат;
$C) Асоси демократияи намояндагиро интихоботи озоду њаќќонї ташкил медињад;
$D) Мављудияти парламет;
$Е) Њизбњои сиёсї.
@216. Љомаеи шањрвандї чист?
$А) Љамъияте, ки дар он шањрвандон сукунат доранд;
$B) Љамъияте, ки дар он њуќуќи шањрвандон аз њама зиёд аст;
$C) Ин њайёти иљтимоиву иќтисодии худмухтор аст, ки барои амалї кардани талаботу манфиатњои хусусї равона шудааст;
$D) Љамъияте, ки дар он камбаѓалон нестанд;
$Е) Ин љамъияти озоду демократї аст.
@ 217. Таъсиси чї гуна њизбњо дар Тољикистон манъ аст?
$А) Њизбњои «кисагї»;
$B) Њизбњои оппозитсионї;
$C) Њизбњои сиёсие, ки барои бо зўрї сарнагун кардани сохтори конститутсионї ва ташкили гурўњњои мусаллањ даъват менамоянд, манъ аст ;
$D) Њизбњои сиёсии халќї, ки ба њукумат оппозитсия мебошанд;
$Е) Њизбњои сиёсие, ки аз президент дастгирї мекунанд.
@218. Сохтори љомеаи шањрвандї чиро фаро мегирад?
$А Њаёти шахсии шањрвандонро;
$B Иќтисодиёт, иљтимоиёт, сиёсат ва маънавиётро;
$C Сохтори маќомоти давлатиро;
$D) Ташкилоти ѓайритиљоратиро;
$Е) Муносибати байни шањрвандонро.
@219. Категорияњои асосии демократия кадомњоянд?
$А Рост ва мустаќим;
$B Озодї, баробарї;
$C Озодї, баробарї ва бародарї;
$D Мустаќим ва таври намояндагї;
$Е) ТЃД, њизбњо, масљиду калисо.
@220. Асоси иќтисодии љомеаи шањрвандиро чї ташкил медињад?
$А) Моликияти хусусї ва њуќуќњои асосии иќтисодии шахс;
$B) Заводу фабрикањо;
$C) Иќтисоди бозорї;
$D) Тиљорти озод;
$Е) Савдои хориљї.
@221. Нерўи асосии иљтимоии љомаеи шањрвандї чист?
$А) Синфи дењќон;
$B) Синфи коргару дењќон;
$C) Синфи сарватманд;
$D) Синфи миёна;
$Е) Баробарии иљтимоии мардум.
@222.Омилњои демографии коњиш додани камбизоатї?
$А) Танзими маљбурии зоиш;
$B) Мањдудияти таваллуд;
$C) Таќсимоти терреториявии ањолї, таѓйироти сифатї дар муњољирати ањолї,танзими оила;
$D) Барњам додани муњољирати дохилии ањолї;
$Е) Аз маблаѓи давлат кўмак кардан ба табаќањои камбизоати ањолї.
@223. Ба нерўњои сиёсии љомеаи шањрвандї чї шомил аст?
$А) Оппозитсияи сиёсї;
$B) Њизбњои сиёсї, созмону њаракатњои љамъиятиву сиёсї, органњои худидораи мањаллї, ВАО-и мустаќил, масљиду калисо ва ѓайра;
$C) Оппозитсияи конструктивї;
$D) Њизби нањзати исломии Тољикистон;
$Е) Њизби коммунисти Тољикистон.
@224. Оё озодї ва демократия њаммаъноанд?
$А) Бале;
$B) Не;
$C) Онњо синониманд;
$D) Њар ду як маъно доранд;
$Е) Њар кас онро ба таври худ мефањмад.
@225.Омилњои иљтимоии коњиш додани камбизоатї кадомњоянд?
$А) Ба мардум додани маоши баланд;
$B) Баланд кардани нафаќапулї;
$C) Боло бурдани сатњи таъминоти шуѓли ањолї, такмили системаи маълумотдињї;
$D) Ба ањолї додани кўмакпулињои иловагї;
$Е) Танзими оила.
@226. Сабаби асосии пайдоиши бўњрони иќтисодї дар Тољикистон чист?
$А) Љанги шањрвандї;
$B) Барњам хўрдани СССР;
$C) Озодшавии нархњо, хусусигардонии савдо ва билкулл хусусї кардани амволи давлатї, фалаљгардии њукумат;
$D) Фалаљгардии њукумат;
$Е) Хусусигардонии амволи давлатї.
@227. Озодии матбуот ба љомеаи демократї чї иртибот дорад?
$А) Демократияро таъриф мекунад;
$B) Дар бораи озодии сухан менависад;
$C) Њизби демократиро дастгирї мекунад;
$D) Озодии матбуот мањаки љомаи демократї мебошад;
$Е) Њељ алоќамандї надорад, зеро матбуот дар њама љомеа њаст.
@228. Асосњои маънавии љомаеи шањрвандї кадомњоянд?
$А) Бозори дуҷабҳаи молу хизматрасонӣ ва фарњанги миллї;
$B) ВАО, забон ва фарњанг;
$C) Фарњанги миллї;
$D) Системаи бисёрзинаи меъёрњои ахлоќї, урфу одатњо;
$Е) Забон ва фарњанги миллї.
@229. Камбизоат кист?
$А) Нафарест, ки маошаш барои зиндагиаш басанда нест;
$B) Њамон шахсе, ки даромади вай барои меъёрњои дар ин љомеа эътирофшуда ва бартарї дошта имкони зиндагї кардан намедињанд;
$C) Нафарест, ки мошини сабукрав, хона надорад;
$D) Њамон шахсе, ки маошаш аз сабади истеъмолї кам аст;
$Е) Њамон шахсест, ки оилаашро бо ѓизо таъмин карда наметавонад.
@230. Аз рўи меъёри муайянкардаи СММ маош бояд дар як соати корї чї ќадар бошад?
$А) 5 доллар дар 1 соат;
$B) 4 доллар дар 1 соат;
$C) 3 доллар дар 1 соат;
$D) 2 доллар дар 1 соат;
$Е) 1 доллар дар 1 соат.
@231. Героин кай бори аввал истењсол карда шуд?
$А) Соли 1888 дар Британия;
$B) Соли 1874;
$C) Соли 1882 дар Британия;
$D) Соли 1885 дар Германия;
$Е) Соли 1887 дар ИМА.
@232. Кай фурўш ва воридоти героин дар ИМА мамнўъ гардид?
$А) Соли 1914;
$B) Соли 1917;
$C) Соли 1912;
$D) Соли 1915;
$Е) Соли 1918;
@233. Кай Хадамоти федералии Олмон шањодатномаи истењсоли героинро бозпас гирифт?
$А) Соли 1935;
$B) Соли 1961;
$C) Соли 1945;
$D) Соли 1954;
$Е) Соли 1971.
@234. Кадом моддаи Сарќонуни Тољикистон дар идораи давлат иштирок кардани шањрвандонро кафолат медињад?
$А) Моддаи 23;
$B) Моддаи 25;
$C) Моддаи 77;
$D) Моддаи 43;
$Е) Моддаи 27.
@235. Оё мањдудияти конститутсионии њукумат мањаки љомеаи демократї аст?
$А) Не, њаргиз;
$B) Њељ иртиботе надорад;
$C) Бале;
$D) Љомеаи демократї бе њукумат намешавад;
$Е) Демократия бе њукумат намешавад.
@236. Барои барангехтани кинаю адовати миллї, нажодї, мањалгарої ва ё динї чї љазо муайян шудааст?
$А) Мањрум сохтан аз озодї ба муњлати аз 1 то 2 сол;
$B) Мањрум сохтан аз озодї ба муњлати аз 2 то 3 сол;
$C) Мањрум сохтан аз озодї ба муњлати аз 3 то 5 сол;
$D) Мањрум сохтан аз озодї ба муњлати аз 5 то 12 сол;
$Е) Мањрум сохтан аз озодї ба муњлати аз 8 то 15 сол.
@237. Оё бемори нашъманди героинї сињат мешавад?
$А) Сињат мешавад;
$B) Албатта, сињат мешавад;
$C) Каму беш бошад њам, тамоми умр мубталои ин дард боќї мемонанд;
$D) Агар хунашро иваз кунанд, сињат мешавад;
$Е) Ин аз худи бемор ва организми он вобаста аст.
@238. Кадоме аз ин унсурњо мањаки љомеаи демократї мањсуб мешавад?
$А) Њизбњои сиёсї;
$B) Гуногунандешии иљтимої, иќтисодї ва сиёсї;
$C) Иттињодияњои љамъиятї;
$D) Плюрализми ВАО;
$Е) Озодии мардум.
@239. Демократия чист?
$А) Демократия ин озодии сухан аст;
$B) Демократия ин озодї аст;
$C) Демократия ин идораи давлат аз љониби халќ аст;
$D) Ин усули идораи давлат аст, ки дар он њама баробаранд;
$Е) Демократия ин маљмўи аќоиду принсипњои озодї аст.
@240. Категорияи мустаќими демократия чї тавр сурат мегирад?
$А) Мардум депутатњои худро интихоб мекунанд;
$B) Бевосита мардум худ давлатро идора мекунанд;
$C) Њини категорияи мустаќими демократия њамаи шањрвандон бе миёнравии кассе метавонанд дар ќабули ќарорњои љомеа ширкат бикунанд;
$D) Њизбњо дар идораи давлат ба мардум миёнравї мекунанд;
$Е) Аъзои ТЃД ва њизбњо дар амалї шудани демократия ба мардум кўмак мекунанд.
@241. Категорияи мустаќими демократия дар куљо амалї мешавад?
$А) Дар давлатњои демократї;
$B) Дар шањру вилоятњои калон;
$C) Дар давлатњое, ки сари ќудрат њизби демократ аст;
$D) Дар Рими ќадим;
$Е) Барои љомеаи хурд, шўрои ќабилањо, иттифоќњои касабаи мањаллї.
@242. Нерўњои конюктурии љомеаи шањрвандї кадомњоянд?
$А) Њизбњои сиёсї;
$B) Иттифоќњои касаба;
$C) Иттињодияњои љамъиятї;
$D) Ассосиатсияњои гуногун, иттињодияњо, клубњо, њаракатњо, хазинањо ва ѓайра;
$Е) Иттифоќи журналистони Тољикистон.
@243.Љомеаи шањрвандї чиро фаро мегирад?
$А) Њаёти маънавии љомеаро;
$B)Њаёти сиёсии љомеаро;
$C) Њаёти иќтисодии љомеаро;
$D) Љомаеи шањрвандии мутараќќї дараљаи баланди тафаккури шахс, фарњанг, рушди меъёрњои ахлоќї, ки муносибатњои љамъиятї ва байнишахсиро танзим мекунад;
$Е) Њаёти иљтимоии љомеаро.
@244. Бо пешнињоди кадом созмон теъдоди омўзгоронро дар макотиби миёнаи Тољикистон кам карданд?
$А) Бо пешнињоди Бонки љањонї теъдоди омўзгоронро дар макотиби миёна то 100 њазор нафар кам карданд;
$B) Бо пешнињоди Маљлиси намояндагони Тољикистон теъдоди омўзгоронро дар макотиби миёна то 100 њазор нафар кам карданд;
$C) Бо пешнињоди Вазорати маорифи Тољикистон теъдоди омўзгоронро дар макотиби миёна то 100 њазор нафар кам карданд;
$D) Бо пешнињоди ХБА теъдоди омўзгоронро дар макотиби миёна то 100 њазор нафар кам карданд;
$Е) Бо пешнињоди Њукумат Тољикистон теъдоди омўзгоронро дар макотиби миёна то 100 њазор нафар кам карданд.
@245. Глобализатсия барои кадом кишварњо таъсири манфї дорад?
$А) Глобализатсия ба иќтисоди кишварњои сусттараќќї таъсири манфї мерасонад ;
$B) Глобализатсия ба иќтисоди кишварњои аќибмонда таъсири манфї мерасонад;
$C) Глобализатсия ба иќтисоди кишварњои рў ба рушд таъсири манфї мерасонад;
$D) Глобализатсия ба иќтисоди кишварњои рў ба рушд ва сусттараќќї таъсири манфї мерасонад;
$Е) Глобализатсия ба иќтисоди кишварњои рушдкарда таъсири манфї мерасонад.
@246. Глобализатсия ба бозори мењнат чї таъсир дорад?
$А) Љойњои нави корї пайдо мешавад;
$B) Теъдоди коргарони кироя меафзояд;
$C) Теъдоди муњољирони мењнатї меафзояд;
$D) Теъдоди сарватмандони мањаллї мевфзояд;
$Е) Бо љорї шудани техникаву технологияи нав теъдоди бекорон меафзояд.
@247. Харид ё фурўши одам чї тавр сурат мегирад?
$А) Бо хоњиши шахс;
$B) Маљбурї;
$C) Харид ё фурўши одам бо розигї ё бе розигї, бо роњи фиреб ва ѓайра сурат мегирад;
$D) Бо фиреб;
$Е) Бо зўрї.
@248. Авраам Линколн дар бораи демократия чї гуфтааст?
$А) Демократия «ин њамон анархия аст»;
$B) Демократия «озодињои инсон аст»;
$C) Демократия «ин пеш аз њама орзуи ширини камбаѓалон аст;
$D) Демократия «њељ гоњ воќеан ба вуљуд намеояд;
$Е) Демократия ин «идораи давлат аз љониби халќ ва барои халќ аст».
@249. Иловаи якум ба Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад;
$B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад;
$C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд;
$D) Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад;
$Е) Њамаи намудњои матбуотро баробар медонад.
@250. Харид ё фурўши одам чї тавр сурат мегирад??
$А) Бо хоњиши шахс;
$B) Маљбурї;
$C) Аз бепарвоии шахс;
$D) Тавассути душманони оила;
$Е) Бо роњи фиреб, љалбккунї, пинњонкунї, супурдан, интиќол, дуздї, ќаллобї ва ѓайра сурат мегирад.
@251. Харид ё фурўши одам чї тавр сурат мегирад?
$А) Тавассути душманони оила;
$B) Аз бепарвоии шахс;
$C) Аз беањамиятии волидон;
$D) Харид ё фурўши одам бо роњи фиреб, љалбккунї, пинњонкунї, супурдан, интиќол, дуздї, ќаллобї ва ѓайра сурат мегирад;
$Е) Маљбурї.
@252. Дар кадом моддаи Сарќонуни Тољикистон њуќуќи шањрвандон ба идораи давлат инъикос ёфтааст?
$А) Моддаи 27;
$B) Моддаи 48;
$C) Моддаи 23;
$D) Моддаи 37;
$Е) Моддаи 17.
@253. Харид ё фурўши одам чї тавр сурат мегирад?
$А) Маљбурї;
$B) Аз беањамиятии волидон;
$C) Бо маќсади минбаъд љалбкунї барои фаъолияти шањвонї ё љиноятї, истифодакунї дар муноќашањои мусалањона ва ѓайра мебошад;
$D) Аз бепарвоии шахс;
$Е) Бо зўрї.
@254. Модари мавридӣ кист?
$А) Занест, ки дар мўњлати муайян функсияњои модарро иљро мекунад;
$B) Занест, ки дар мўњлати муайян дояи кўдак мешавад;
$C) Модари мавридӣ – занест, ки кӯдакро дар натиҷаи истифодаи усули тиббии бордоркунии сунъӣ ё ворид кардани ҷанин бо мақсади ҳомиладор кардани он, таваллуд кардааст;
$D) Шахсест, ки дар мўњлати муайян кўдакро шир медињад;
$Е) Шахсест, ки дар мўњлати муайян кўдакро тањти назорати худ мегирад.
@255. Дар кадом кишвари пешрафта озодии матбуот ва суханро давлат кафолат намедиҳад?
$А) ИМА;
$B) Россия;
$C) Британияи Кабир;
$D) Олмон;
$Е) Ўзбекистон.
@256. Иловаи якум ба Конститутсияи ИМА чиро таќозо мекунад?
$А) Озодии матбуот дар ИМА кафолат дода мешавад;
$B) Озодии сухан барои шањрвандони ИМА кафолат дода мешавад;
$C) Конгресс њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд;
$D) Ба фаъолияти озоди матбуоти хусусї дар кишвар кафолат медињад;
$Е) Ба матбуот бартарї медињад.
@257. Барои истењсоли 1 тонна селлулоза чї ќадар об лозим аст??
$А) 300 тонна;
$B) 400-500 тонна;
$C) 400 тонна;
$D) 200 тонна;
$Е) 100 тонна.
@258. Њуќуќи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон?
$А) Радио ва телевизиони хусусии ИМА-ро таҳти назорат гирифта онҳоро баъзан сонсур мекунад;
$B) Навиштан;
$C) Пахш кардани иттилоъ;
$D) Навиштани маќолаи танќидї;
$Е) Ахбор дарёфт намояд, гирад ва интишор кунад.

@259. Њуќуќи журналист тибќи ќонунгузории Тољикистон?
$А) Пахш кардани иттилоъ;
$B) Навиштани маќола;
$C) Дар Телевизиони Би-Би-Си кор кардан;
$D) Баъди нишон додани шањодатномаи журналистї дар мањалли офати табиї њузур дошта бошад;
$Е) Дар Радиои «Садои Америка» кор кардан.
@260. Харид ё фурўши одам чї тавр сурат мегирад?
$А) Тавассути хешу табори љабрдида;
$B) Тавассути дўстони љабрдида;
$C) Ба маќсади истифода дар сањна аз љониби режиссёрон;
$D) Бо маќсади минбаъд љалбкунї барои парнография, мењнати маљбурї, ѓуломї ё одатњои ба ѓуломи монанд;
$Е) Барои фоњишагарї тавассути мафия.
@261. Харид ё фурўши одам барои чист?
$А) Барои фоњишагї;
$B) Барои гадої;
$C) Бо маќсади минбаъд истифодакунї дар асорати ќарзї ва ё фарзандхонї бо маќсади тиљорати хариду фурўши одамон ва ѓайра;
$D) Ба маќсади истифода дар дастањои мусаллањ;
$Е) Барои ѓуломї.
@262. Ѓуломї чист?
$А) Маљбуран кор фармудани шахс;
$B) Ин бењуќуќии шахс аст;
$C) Ин вазъи шахс аст;
$D) Ѓуломӣ ҳолат ё вазъи беҳуқуқии шахсест, ки нисбат ба вай баъзе ё тамоми салоҳияти ба ҳуқуқи моликият хос буда, татбиқ карда мешавад;
$Е) Ин њолати рўњї ва љисмонии шахс аст.
@263. Мубориза ба муқобили хариду фурӯши одамон чист?
$А) Ин муборизаи милиса бар зидди мафия аст;
$B) Ин муборизаи милиса бар зидди одамфурўшон аст;
$C) Ин муборизаи маќомоти ќудратї бар зидди одамфурўшон аст;
$D) Ин фаъолияти маќомоти ќудратї оид ба пешгирӣ ва аз байн бурдани оқибатҳои хариду фурӯши одамон мебошад;
$Е) Ин фаъолият оид ба огоҳонӣ, ошкор, пешгирӣ, ба ҳадди ақал расонидани оқибатҳои хариду фурӯши одамон ва расондани кӯмак ба ҷабрдидагони хариду фурӯши одамон аст.
@264. Истисмор чист?
$А) Ин меҳнат ё хизмати маҷбурии шахс аст;
$B) Ин хизмати маҷбурии шахс бо истифодаи ѓуломї аст;
$C) Ин меҳнати маљбурї ва лату кўб шахс аст;
$D) Ин меҳнат ё хизмати маҷбурӣ, ғуломӣ ё расму оини ба ғуломӣ монанд, ҳолати оҷизӣ ё бурида гирифтани узвҳо, бофтаҳои одам, истифодаи фоҳишагарии дигар шахсон, инчунин дигар шаклҳои истифодабарии шахс бо мақсади анҷом додани амалиёти дорои хусусияти шаҳвонӣ аст;
$Е) Ин истифодаи фоҳишагарии дигар шахсон аст.
@265.Оё дар бораи љабрдидагони трафик иттилоъ додан мумкин аст?
$А) Бале, дар сањифаи аввали газета;
$B) Пањн кардани иттилоот дар бораи љабрдидагони хариду фурўши одамон ё хешу табори наздики вай, ки хатар ба вуљуд оварда метавонад, манъ аст;
$C) Не, мумкин нест;
$D) Дар ТВ ва радио мумкин нест;
$Е) Бе сурат дар газетаву маљалла чоп кардан мумкин аст.
@266. Амнияти Тољикистон аз кадом кишварњо вобаста аст?
$А) Аз Ўзбекистону Ќазоќистон;
$B) Аз Хитой ва Афѓонистон;
$C) Афѓонистон, Ўзбекистон, Ќирѓизистон, Хитої ва абарќудратњо Русияву ИМА;
$D) Аз Эрон ва Туркия;
$Е) Аз Русия ва ИМА.
@267. Дар бораи кї иттилоъ пахш кардан мумкин нест?
$А) Дар бораи љабрдидањо;
$B) Дар бораи прокурор;
$C) Дар бораи шахсоне, ки ба хариду фурўши одамон мубориза мебаранд, иттилоъ пахш кардан манъ аст;
$D) Дар бораи президент;
$Е) Дар бораи кормандони Кумитаи амнияти миллии Тољикистон.
@268. Оё дар бораи шахсияти љабрдидаи трафик дар хадамоти маълумотдињї иттилоъ медињанд?
$А) Бале;
$B) Бале, агар наѓзтар пурсї;
$C) Додани маълумот манъ аст;
$D) Бале, агар њуљљати журналистї дошта бошї;
$Е) Бале, агар њаќќи хизматро пардозї.
@269. Оё бањсњои сарњадї метавонад боиси муноќиша дар Тољикистон гардад?
$А) Не;
$B) Не, њаргиз;
$C) Бањсњои сарњадї байни Исроилу Фаластин метавонад;
$D) Бањсњои сарњадї бо Афѓонистон, ва Ќирѓизистон низ метавонад омили пайдоиши муноќишањо гардад;
$Е) Бањсњои сарњадї байни Ќазоќистон ва Тољикистон метавонад.
@270. Муњољирати мењнатї барои кишварњои хориљї чї манфиат дорад?
$А) Дигаронро кор мефармоянд;
$B) Иќтисодиёташон боло меравад;
$C) Бе харољоти иловагї бо нерўи арзони корї таъмин мешаванд;
$D) Буљаашон пур мешавад;
$Е) Сохтмонашон рушд мекунад.
@271. Муњољирати мењнатї барои кишварњои хориљї чї манфиат дорад?
$А) Зиндагии ањолиашон хуб мешавад;
$B) Сохтмони нав меафзояд;
$C) Истењсолот меафзояд;
$D) Бо нерўи арзони корї таъмин мешаванд;
$Е) Иќтисодиёт рушд мекунад.
@272. Муњољирати мењнатї барои кишварњои хориљї чї манфиат дорад?
$А) Бозори дуҷабҳаи молу хизматрасонӣ мешавад;
$B) Генофондашонро ѓанї мегардонанд;
$C) Иќтисодашонро боло мебаранд;
$D) Аз ин њисоб даромади зиёд мегиранд;
$Е) Воситаи таъсиррасонии сиёсї аст ба кишварњое, ки муњољирон аз он љо омадаанд.
@273. Муњољирати мењнатї барои кишварњои хориљї чї манфиат дорад?
$А) Њељ манфиат надорад;
$B) Манфиат чандон кофї нест;
$C) Иќтисодиёт боло меравад;
$D) Бењтар кардани вазъи демографии кишвар;
$Е) Зиндагии ањолї хуб мешавад.
@274. Муњољирати мењнатї барои кишварњои хориљї чї манфиат дорад?
$А) Њељ манфиат надорад;
$B) Манфиат баъди 10 сол маълум мешавад;
$C) Иќтисодиёт боло меравад;
$D) Ба кори сиёњ ё вазнин љалб шудани муњољирон;
$Е) Некўањволии мардум баланд мешавад.
@275. Тољикистон аз муњољирати мењнатї чї манфиат дорад?
$А) Њељ манфиат намебинад;
$B) Ворид шудани маблаѓи зиёд аз њисоби муњољирон ба Тољикистон;
$C) Ба бонкњо пули зиёд ворид мешавад;
$D) Давлат бой мешавад;
$Е) Мардум бой мешаванд.
@276. Тољикистон аз муњољирати мењнатї чї манфиат дорад?
$А) Њељ манфиат намебинад;
$B) Паст рафтани бекорї ва ташаннуљи иљтимої дар Тољикистон;
$C) Ба бонкњо пули зиёд ворид мешавад;
$D) Давлат бой мешавад;
$Е) Оилањо бой мешаванд.
@277. Тољикистон аз муњољирати мењнатї чї манфиат дорад?
$А) Ягон хел манфиат надорад;
$B) Давлат бой мешавад;
$C) Гирифтани тахассус ва малакаи корї барои муњољирон;
$D) Занњо озод мешаванд;
$Е) Ба бонкњо пули зиёд ворид мешавад.
@278. Љињати манфии муњољирати мењнатї чист?
$А) Дар хориља мондани љавонон;
$B) Ба љои дар дохили кишвар истифода шудани таљриба ва малака дар хориљи кишвар истифода шудани он ва аз кишвар рафтани «аќлњо»;
$C) Зани хориљї гирифтани љавонмардон;
$D) Ба ВНМО ва БПНМ (ВИЧ СПИД) гирифтор шудани муњољирон;
$Е) Гум кардани забони тољикї.
@279. Љињати манфии муњољирати мењнатї чист?
$А) Зани рус гирифтани муњољирони тољик;
$B) Шавњари рус кардани муњољирдухтарони тољик;
$C) Бева мондани занони тољик;
$D) Афзудани теъдоди духтарони бешавњар;
$Е) Коњиш ёфтани эътимоди љомеа ба њукумат.

@280. Љињати манфии муњољирати мењнатї чист?
$А) Аз ватан дур мондани муњољирон;
$B) Бинобар аз руи тахасус кор накардан ва аз даст додани малакаву дониши касбї;
$C) Ба беморињои гуногун гирифтор шудани муњољирон;
$D) Дар хориља мондани онњо;
$Е) Кам шудани шумораи ањолї.
@281. Љињати манфии муњољирати мењнатї чист?
$А) Дар ватан аз даст додани љои кор;
$B) Гум кардани њисси ватандўстї;
$C) Аз бепулї ба ватан барнагаштани муњољирон;
$D) Махлут гаштани урфу одат, фарњанг ва забони муњољирон;
$Е) Дар хориља зан гирифтани љавонони тољик.
@282. Љињати манфии муњољирати мењнатї чист?
$А) Дар хориља зан гирифтани љавонони тољик;
$B) Аз бепулї ба ватан барнагаштани муњољирон;
$C) Гум кардани њисси ватандўстї;
$D) Аз даст додани шањрвандони худ;
$Е) Аз даст додани оилаи худ барои муњољирон.
@283. Љињати манфии муњољирати мењнатї чист?
$А) Аз даст додани оилаи худ барои муњољирон;
$B) Гум кардани њисси ватандўстї;
$C) Аз бепулї ба ватан барнагаштани муњољирон;
$D) Таъсири манфї ба тарбияи кўдакон ва људо шудани хонаводањо;
$Е) Дар хориља зан гирифтани љавонони тољик.
@284. Љињати манфии муњољирати мењнатї чист?
$А) Аз бепулї ба ватан барнагаштани муњољирон;
$B) Аз даст додани оилаи худ барои муњољирон;
$C) Коњиш ёфтани эътимоди љомеа ба њукумат.
$D) Гум кардани њисси ватандўстї;
$Е) Дар хориља зан гирифтани љавонони тољик.
@285.Коррупсия чист?
$А) Ин ришвагирии мансабдорон барои иљрои амале мебошад;
$B) Ин ришвагирии кормандони милиса барои иљрои амале мебошад;
$C) Ин ришвагирии мансабдорони прокуратура барои иљрои амале мебошад;
$D) Њаракат (бењаракати)-и шахсони ба иљрои вазифањои давлатї ваколатдор, шахсони ба онњо баробар карда шуда мебошад, ки маќоми худ ё имкониятњои онро бо маќсади ба фоидаи худ ё шахсони дигар ба даст овардани неъматњои моддї ва ѓайри моддї, бартарият ва ё имтиёзњои дигари бо ќонунхо пешбинї нашуда истифода мебаранд;
$Е) Ин ришвагирии кормандони БДА аз ронандањо барои иљрои амале мебошад.
@286. Кай дар Тољикистон Ќонун «Дар бораи мубориза бар зидди коррупсия» ќабул карда шуд?
$А) Соли 1991;
$B) Соли1995;
$C) Соли 2000;
$D) Соли 2007;
$Е) Соли 2005.
@287. Оё ришвагирї коррупсия аст?
$А) Не;
$B) Ин одати маъмўлї аст;
$C) Ин одати маъмўлии мансабдорон аст;
$D) Бале;
$Е) Ин одати маъмўлии мансабдорони тољик аст.
@288.Терроризм чист?
$А) Ин тарпарронї аст;
$B) Ин сўхтор аст;
$C) Бо мақсади халалдор сохтани амнияти ҷамъиятӣ, тарсонидани аҳолӣ ё расонидани таъсир ҷиҳати аз ҷониби мақомоти ҳокимият қабул намудани қарор содир намудани таркиш, сӯхтор, тирпарронї аз яроқи оташфишон ё дигар кирдоре, ки боиси хавфи марги одамон, расонидани зарари ҷиддӣ ба амвол ё ба миён омадани оқибатҳои дигари барои ҷамъият хавфнок мегардад;
$D) Ин ташкили сўхтору куштор аст;
$Е) Ин гаравгонгирии одамон аз љониби дастањои мусаллањ аст.
@289. Барои бевосита ё бавосита вайрон намудан ё мањдуд кардани њуќуќ ва озодињои конститутсионии инсон ва шањрвандон чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Љарима ба андозаи аз дусад то сесад маоши њадди аќал ё мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то ду сол;
$B) Љарима ба андозаи аз дусад то панљсад маоши њадди аќал ё мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то 1сол;
$C) Љарима ба андозаи аз дусад то панљсад маоши њадди аќал ё мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то ду сол;
$D Љарима ба андозаи аз сад то панљсад маоши њадди аќал ё мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то 1 сол;
$Е) Љарима ба андозаи аз дусад то дусад маоши њадди аќал ё мањрум сохтан аз озодї ба мўњлати то ду сол.
@290. Дар моддаи 143 Кодекси љиноятии Тољикистон сухан дар бораи чї меравад?
$А) Дар бораи мањдуд кардани њуќуќњои шахс;
$B) Дар бораи аз озодї мањрум кардани шахс;
$C) Бевосита ё бавосита вайрон намудан ё мањдуд кардани њуќуќ ва озодињои конститутсионии инсон ва шањрвандон вобаста ба љинс, нажод, миллат, забон, баромади иљтимої, мавќеи шахсї, амволї, мансабї, мањалли истиќомат, муносибат ба дин, аќида, марбут будан ба њизбњои сиёсї, иттињодияњои љамъиятї;
$D) Дар бораи муносибати одамон;
$Е) Дар бораи нажод ва милати љинояткорон.
@291. Барои барангехтани кинаю адовати миллӣ, нажодӣ, маҳалгароӣ ва ё динӣ тавассути ВАО чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Маҳдуд кардани озодӣ ба мӯҳлати то як сол ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба ҳамин мӯҳлат;
$B) Маҳдуд кардани озодӣ ба мӯҳлати то ду сол ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба ҳамин мӯҳлат;
$C). Маҳдуд кардани озодӣ ба мӯҳлати то панҷ сол ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба ҳамин мӯҳлат;
$D) Маҳдуд кардани озодӣ ба мӯҳлати то чор сол ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба ҳамин мӯҳлат;
$Е) Маҳдуд кардани озодӣ ба мӯҳлати то панҷ сол ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба ҳамин мӯҳлат.
@292. Дар кадом њолат шахсе, ки дар омода сохтани кирдори терористӣ иштирок дорад аз љавобгарии љиноятї озод карда мешавад?
$А) Дар њолати таслим шудан;
$B) Дар њолати хабаркашї кардан;
$C) Дар њолати милисаро аз љиноят огоњ кардан;
$D) Агар мақомоти давлатиро сари вақт огоҳ созад ё бо роҳи дигар содир гаштани кирдори террористиро пешгирӣ кунад ва агар дар ҳаракатҳои ин шахс дигар таркиби ҷиноят мављуд набошад;
$Е) Агар љиноят содир накарда бошад.
@293. Дар кадом давлат Парламент њуќуќи ќабули ќонунњоеро надорад, ки озодии сухан ва матбуотро мањдуд намояд?
$А) Афѓонистон;
$B) ИМА;
$C) Британияи Кабир;
$D) Олмон;
$Е) Россия.
@294. Барои амали террористї ба шахс чї гуна ҷазо дода мешавад?
$А) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мўњлати аз панљ то њашт сол бо мусодираи амвол;
$B) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мўњлати аз панљ то дањ сол бо мусодираи амвол;
$C) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мўњлати аз понздаҳ то бисту панљ сол бо мусодираи амвол ё якумра аз озодӣ маҳрум сохтан;
$D) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мўњлати аз се то панљ сол бо мусодираи амвол;
$Е) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мўњлати аз дањ то понздањ сол бо мусодираи амвол.
@295. Барои љалб кардан ба содир намудани ҷиноятҳои хусусияти террористӣ дошта ё мусоидати дигар барои содир намудани онҳо чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз се то панҷ сол бо мусодираи амвол;
$B) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз даҳ то понздаҳ сол бо маҳрум кардан аз ҳуқуқи ишғоли мансабҳои муайян ё машғул шудан ба фаъолияти муайян ба мӯҳлати то панҷ сол;
$C) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз панљ то њашт сол бо мусодираи амвол;
$D) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз панљ то њашт сол;
$Е) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз панҷ то даҳ сол.
@296. Дар кадом њолат наметавонад демократия амалї гардад?
$А) Агар оппозитсия пурќувват бошад;
$B) Агар њукумат ќудрати аз њад зиёд ё ќудрати зарурї надошта бошад;
$C) Агар сари ќудрат коммунистон бошанд;
$D) Агар давлат дар дасти диндорони иртиљої бошад;
$Е) Агар аљнабиён ба идораи давлат дахолат кунанд.
@297. Барои пањн кардани иттилооти баръало бардурӯғ оид ба кирдори террористӣ чї љазо пешбинї шудааст?
$А) Ягон љазо нест;
$B) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба як сол;
$C) Корҳои ислоҳӣ ба муддати то ду сол ё маҳрум сохтан аз озодї ба ҳамин мўњлат;
$D) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба панљ сол;
$Е) Маҳрум сохтан аз озодӣ ба се сол.
@298. Фанни «Проблемањои актуалии замон ва журналистика» чиро меомўзад?
$А) Таърихи пайдоиш ва рушди ВАО-и хориљиро меомўзад;
$B) Журналистикаи муосири Тољикистону Россияро меомўзад;
$C) Масъалањои муњими муосир ва инъикоси онро дар ВАО меомўзад;
$D) Журналистикаи хориљиро меомўзад;
$Е) Матбуоти оламро меомўзад.
@299. Кай бори охир дар Хуљанд амали террористї ба вуќўъ пайваст?
$А) 18 августи 2010;
$B) 19 сентябри 2010;
$C)18 ноябри соли 2010;
$D) 3 сентябри соли 2010;
$Е) 15 сентябри 2010.
@300.Террористон дар Хуљанд чиро тарконданд?
$А) Бинои идораи амнияти давлатиро;
$B) Пули болои Сирдарёро;
$C) Бинои Раёсати минтаќавии мубориза алайњи љинояткории муташаккилро;
$D) Идораи пулиси андозро;
$Е) Стадиони марказиро.

ДОНИШГОЊИ МИЛЛИИ ТОЉИКИСТОН

ФАКУЛТЕТИ ЖУРНАЛИСТИКА

Кафедраи журналистикаи байналхалќї

БАРНОМАИ ФАННИ

«ПРОБЛЕМАЊОИ АКТУАЛИИ ЗАМОНИ МУОСИР ВА ЖУРНАЛИСТИКА»

Душанбе – 2009

Муаллиф:

Љовид Муќим, доктори улуми филология, дотсенти кафедраи журналистикаи байналхалќии факултети журналистики Донишгоњи миллии Тољикистон

Муќарризон:

Асадулло Саъдуллоев, доктори улуми филология, профессор, мудири кафедраи телевизион ва радиошунавонии ДМТ.

Иброҳим Усмонов, доктори улуми таърих, профессор, мудири кафедраи журналистикаи байналхалќии ДМТ

Мурод Муродї, номзади улуми филология, дотсент, мудири кафедраи матбуоти
ДМТ

Муњаррир:

Саъдулло Њайдаров, номзади улуми филология, дотсенти кафедраи телевизион ва радиошунавонии ДМТ.

ЌИСМИ ТАШКИЛИВУ МЕТОДЇ

ЊАДАФИ КУРС

Афзоиши њаводису љараёни бўњронї дар тамаддуни башарї ва дигаргунињои зудамали њаёти Тољикистон, ки аз таѓйирёбии соњоти сиёсиву иќтисодї ва иљтимоиву фарњангии он ба вуќуъ пайвастааст, барои журналистикаи тољик вазоифи нав мегузорад. Њалли вазифањои мазкур ба дўши насли журналистони љавон аст. Њадафи Курси «Проблемањои актуалии муосир ва журналистика» аз омода кардани хатмкунандагони факултети журналистика ба ин вазифаи масъул иборат мебошад. Донишљўён дар љараёни курси мазкур бо проблемањои асосии муосир ошно гардида, оид ба имконоти васоити ахбори омма дар њалли ин масоил маълумот мегиранд.

ВАЗОИФИ КУРС

Вобаста ба њадафи зикргардида вазифањои асосии курс аз ин иборат аст:
– шинос кардани донишљўён бо проблемањое, ки аз онњо тамаддуни муосир гирифтори њолатњои бўњронї мегардад;
– кўмак намудан ба донишљўён дар дарки характери глобалї доштани проблемањои мазкур ва зарурати муттањид кардани кўшиши мардуми сайёра дар њалли онњо;
- нишон додани иртиботи раванди мазкур бо проблемањои дохилии Тољикистон, ки дар шароити давраи гузариш ба иќтисоди бозорї ва демократикунонии љомеа ба вуќўъ пайвастаанд;
– кўмак кардан ба донишљўён дар равшан фањмидани имконоти роњњои рањої ёфтани инсоният аз њолатњои бўњронї ва сањми журналистика дар раванди мазкур;
– таваљљўњ ба он самти фаъолияти ВАО, ки дар иртибот ба масоили доѓ муњим арзёбї мешаванд;
– шинос кардани журналистони оянда бо таљрибаи мусбати матбуот дар њалли ќазияњои муосир ва њамчунин нишон додани тамоюлњои манфї, ки ба ташаннуљи љомеа меоранд;
– кўмак кардан ба донишљўён дар ташаккули њисси салоњиятнокї ва масъулиятшиносї њамчун омилњое, ки ба иљрои вазифаи журналистї мусоидат менамоянд.

НАЌШИ КУРС ДАР ОМОДАГИИ КАСБИИ ДОНИШЉЎЁН

Курси «Проблемањои актуалии муосир ва журналистика» ваќте пешкаши донишљўён мегардад, ки онњо аллакай фанњои касбиву тахассусиро гузашта, баъзе малакаи амалии журналистї пайдо кардаанд. Дар чањорчўбаи курси мазкур онњо имкон доранд, ки тасаввуроти худро бо донишу маълумоти нави илмї, нуќтаи назари нав ѓанї гардонда, ба фањмиши амиќи равандњои муосир муваффаќ шаванд.

ТАЛАБОТ БА ДАРАЉАИ АЗХУДКУНИИ МУНДАРИЉАИ КУРС

Донишљўён бояд чунин донишу малака дошта бошанд:
– донистани проблемањои асосї, ки аз онњо њолатњои бўњрони глобалї дар соњоти гуногуни замони муосир ба вуќўъ мепайванданд;
– огоњї доштан аз он, ки барои бартараф кардани њолатњои бўњронї, фањмиши вазифањои асосии пеши инсоният истода, чї корњо карда мешаванд;
– дарки амиќи иртиботи проблемањои муосири Тољикистон бо масоили глобалии сайёра;
– фањмиши наќши васоити ахбори омма дар љустуљўи љавобњои комилан мувофиќи тамаддуни башарї ба даъвати замон;
- шиносої бо таљрибаи ширкати матбуоти тољик дар њалли вазифањои мушаххаси таърихї, ки аз љониби мутахассисон аввалиндараља арзёбї шудааст;
– дарки камбудињои асосии фаъолияти ВАО-и Тољикистон дар инъикоси масоили доѓи муосир;
– истифода карда тавонистани донишњои андўхта дар амал(њинни тањлили нигоштањои матбуот, ваќти коркарди наќшањои мавзўии ягон васоити ахбори омма, њинни навиштани маводи худ).

МУНДАРИЉАИ КУРС

Курси мазкур аз се ќисм иборат буда дар онњо маводи лексия ва дарсњои семинарї баррасї мешаванд. Ќисми якум – «Натоиљи инкишофи тамаддун дар остонаи садаи ХХI» – ба тањлили раванди афзоиши њолатњои бўњронї дар љомеаи инсонї ва характеристикаи проблемањои соњаи экология, иќтисодиёт, нуфус, сиёсати љањонї(геополитика), фарњангу ахлоќ, ки тавассути онњо њолатњои бўњронї зуњур мекунанд, бахшида мешавад.
Ќисми дуюм – «Проблемањои актуалии муосир дар Тољикистон»- ба характеристикаи он масоили доѓе, ки дар натиљаи баякборагї таѓйир ёфтани соњањои сиёсї, иќтисодї, иљтимої ва фарњангї ба вуќўъ омада арзишњои мављударо дигар кардааст, бахшида мешавад. Маводи ин бахш бояд иртиботи амиќеро, ки байни масоили доѓи як кишвари алоњида ва проблемањои глобалии тамаддуни башарї дорад, ифшо намояд.
Ќисмати сеюм- «Наќши васоити ахбори омма дар њалли проблемањои глобалї» номида мешавад. Дар бахши мазкур вазоифи асосии журналистика, ки аз афзоиши њолатњои бўњронии сайёра ва воќеияти Тољикистон бармеоянд, баррасї карда мешавад. Њамчунин самтњои асосии фаъолияти љомеа дар њалли масоили мазкур бо ширкати ВАО арзёбї мегардад. Таваљљўњи асосї ба дарки шарту омилњое, ки ба инъикоси комили проблемањои муосир дар васоити ахбори омма ва њалли онњо мусоидат мекунад, нигаронида мешавад.

Ќисми 1.
НАТИЉАЊОИ ИНКИШОФИ ТАМАДДУН ДАР ОСТОНАИ САДАИ ХХI

1.1. Тамаддун ва бўњрони башарї

Пешрафти илмиву техникї њамчун зарурати таърихї ва сарчашмаи хатарњо барои тамаддуни башарї. Афзоиши њолату равандњои бўњронї дар олам. Нишонањои бўњрони умумибашарї, ки асосњои мављудияти инсониятро халалдор мекунад. Зуњури бўњрони умумибашарї дар соњањои экология, нуфус, иќтисод, геополитика, фарњанг ва ахлоќ њамчун масоили доѓи замон, ки пажўњиши наву њалли идориро таќозо мекунанд.

1.2. Садаи ХХI: ањолии Замин њалли проблемањои глобалии замонро мељўяд

Консепсияи сулњи сартосарї њамчун натиљаи дарки равшанфикрони олам ба зарурати муттањид кардани кўшишњои нигоњ доштани тамаддуни башарї. Мубоњисањо оид ба мафњумњои «сулњи умумибашарї», «глобализатсия» ва «глобалистика». Марказњои илмї, ки проблемањои глобалии муосирро меомўзанд. Лоињањои асосии тањќиќотї дар ин соња. Вазифањои аввалиндараља, ки пеши инсоният истодааст.

Ќисми 2.
МАСОИЛИ МУЊИММИ ВОЌЕИЯТИ ТОЉИКИСТОН

2. 1. Воќеияти Тољикистон дар ибтидои њазорсолаи нав

Трансформатсияи сохтори иќтисодї ва љамъиятиву сиёсии Тољикистон дар давраи шўравї. Ташаккули љомеаи шањрвандї, иќтисоди бозорї, системаи нави арзишњо њамчун раванди барњам задани ихтилофот, ки дар натиљаи пастравии нерўњои истењсолкунандаи кишвар, муфлисшавии ањолї, ба табаќањо људошавии мардум, пайдоиши муноќишањои этникї, афзоиши љинояткорї ва паст рафтани ахлоќи љомеа зуњур мекунад. Афзоиши нашъамандї, ВИЧ/СПИД ва амрози венерологї њамчун зуњуроти номатлуби љомеа. Терроризми байналхалќї ва мубориза алайњи он. Марказњои тањќиќотї ва тавсияњо барои бењбудии вазъият дар мамлакат. Маљмўи проблемањо, ки њаллашон аз вазоифи аввалиндараљаи њукумат мањсуб мешаванд. Маљмўи масъалањо, ки ба њалли онњо бояд таваљљўњи љамъияти шањрвандї равона карда шавад.

2.2. Проблемањои глобалии сайёра ва проблемањои дохилии Тољикистон: характери алоќамандии он дар давраи муосир.

Таъсири равандњои људоихоњї дар љомеаи Тољикистон њинни баррасии проблемањои муњимми муосир. Ташрењи глобализатсия њамчун «доми фиреб», «сўиќасд», ки тавассути он кишварњои мутараќќї мехоњанд манфиаташонро бо арзишњову тарзи зисти худ бар сари мамлакатњои дигар бор бикунанд. Тамоюлњои мањдудиятпарастии идеология ва фарњанг њамчун монеа дар муттањид кардани кўшиши халќњои олам барои нигоњ доштани тамаддуни башарї. Кўшиши гуфтугўи њукумати кишвар бо љомеаи љањонї барои њалли ќазияњои мављудаи олам.

Ќисми 3.
НАЌШИ ВАСОИТИ АХБОРИ ОММА ДАР ЊАЛЛИ
ПРОБЛЕМАЊОИ ГЛОБАЛЇ
3.1. Мавќеи журналистика дар барњам задани њолатњои бўњронии тараќќиёти љамъиятї

Дараљаи дарки вазъи воќеї аз љониби иттињоди журналистон ва наќши онњо дар љустуљўи посухњои комилу мувофиќ. Таљрибаи мусбати иштироки матбуот дар дарк кардан, омўзиш ва њалли ќазияњои муњимми рўз. Тамоюлњои манфї дар фаъолияти ВАО, ки раванди ташаннуљи љомеа ва асосњои ахлоќии онро амиќ мекунанд. Мафњуми бехатарии иттилоотї аз рўи маълумоти психологияи иљтимої.

3.2. Вазоифи асосии журналистика дар шароити барњам задани њолатњои бўњронї

Зарурати ѓанї гардондани лоињањои маърифатии васоити ахбори омма, ки ба дарки амиќи хусусияти тамаддуни башарї ва проблемањои онро фарогирифта мусоидат мекунанд.
Самтњои асосии фаъолияти маърифатї:
– шиносоии аудиторияњои оммавї бо идеяњои глобалистика ва маълумоти инкишофи бўњрони башарї, ки аз пажўњишгоњњо ба даст омадааст;
– шиносоии аудиторияњои оммавї бо фаъолияти марказњои пажўњишї, ки имконоти барњам задани равандњои носолимро дар љањон меомўзанд;
-шиносоии аудиторияи оммавї бо идеяњои алтернативистика- самти футурология, ки «параметрњои бехатар»-и инкишофи тамаддуни башариро тайёр кардааст;
– ташкили бањсу мунозирањо, ки ба дарки идеяи глобалистика бахшида шудаанд;
- шиносоии аудиторияи оммавї бо тањќиќотњои илмї, ки ба њалли проблемањои дохилии Тољикистон бо дарназардошти инкишофи бехатари тамаддуни башарї равона шудаанд.
Зарурати иштироки ВАО дар мониторинги бўњрони башарї бо њамагуна намудњои зуњураш ва њамчунин идораи он, ки метавонад масоили зеринро дар бар бигирад:
– инъикоси амиќи тањлиливу проблемавии њолатњои бўњронии умумибашарї;
– тањќиќи роњњои имконпазири њалли њолатњои мазкур бо љалби коршиносони воломаќом;
– муњокимаи васеи тавсияњои љолиб њамчун афкори љамъиятї;
– љалби диќќати сохторњои њукуматї ба афкори љамиятї оид ба ин ё он масъала њинни ќабули ќарорњо.
Зарурати муколамаи пурмањсулу созанда дар ВАО байни намояндагони фарњангњои гуногун, дин ва нерўњои сиёсї ба маќсади наздик кардани арзшњои ахлоќї, ки дар заминаи онњо мувофиќати амал дар олам ва њамдигарфањмии институтњои њукумату љомеаи шањрвандї ба даст меоянд.

3.3. Омилњое, ки ширкати воќеии воситањои ахбори оммаро дар њалли проблемањои муњимми муосир таъмин мекунанд
Озодии матбуот њамчун имконияти амалї кардани фаъолияти журналистї. Асосњои иќтисодї, сиёсї ва њуќуќии озодии матбуот.
Мавќеи касбии журналист њамчун маљмўи дастурњо барои амалї кардани фаъолият мувофиќи ќонун. Тобеияти мавќеи касбии журналист аз фазои ахлоќии љомеа ва иттињоди журналистї.
Танзимгарони рафтори ахлоќиву касбї ва эљодии журналист њамчун омили иштироки пурмањсули ВАО дар њалли вазоифи мушаххаси таърихї. Тобеияти инъикоси пурра ва дарки амиќи проблемањои муосир дар матбуот аз чунин хислатњои журналист – салоњиятнокї, ўњдадории касбї ва масъулияти касбї вобаста аст.

СУПОРИШ БАРОИ КОРИ МУСТАЌИЛОНА

Тибќи вазифа ва сохтори курс кори мустаќилонаи донишљўён аз омўзиши адабиёти тавсияшуда, мушоњидаи фаъолияти ВАО барои тайёр кардани реферат аз рўи ягон мавзўи муайян иборат аст.

НОМГЎИ НАМУНАВИИ МАВЗЎИ РЕФЕРАТЊО ВА КОРЊОИ КУРСЇ

Мавзўи рефератњоро устоде, ки фанни мазкурро дарс мегўяд, интихоб мекунад. Интихоби мавзўъ бояд ба вазифањои асосии курс мувофиќат карда ба худомўзии амиќи сарчашмањо мусоидат намояд.
Донишљўён баъди азхуд кардани ќисми якуми курс метавонанд дар мавзўъњои зерин реферат нависанд:
1. Омўзиши сабабњои афзоиши њолатњои бўњронї дар таърихи тамаддуни башарї.
2. Консепсияи сулњи сартосарї њамчун предмети мубоњисањои илмї ва сиёсї.
3. Проблемањои асосии экологї, ки хусусияти глобалї доранд.
4. Њолатњои проблемавии рушди иќтисодии тамаддуни башарї.
5. Футурология дар бораи роњњои имконпазири њалли проблемањои глобалї.
Њини омўзиши ќисми дуюми курс навиштани рефератњо дар мавзўъњои зерин мувофиќи маќсад аст:
1. Хусусиятњои рушди иќтисоди Тољикистон дар давраи муосир аз мавќеи олимони иќтисодшинос.
2. Динамикаи афзоиши њолатњои проблемавии иљтимоиёти Тољикистон.
3. Моњияти мафњуми «љомеаи шањрвандї»: љанбаи фалсафї ва иљтимоиву психологї.
4. Муносибати мутаќобилаи давлат ва љомеаи шањрвандї дар Тољикистон.
5. Муноќишањо дар бораи арзишњои башарї дар шуури омма.
Барои омўзиши амиќи ќисми сеюми курс дар мавзўъњои зерин навиштани реферат тавсия дода мешавад:
1. Таљрибаи ширкати матбуот дар барњам задани њолатњои љузъї ва глобалии проблемањои экологї (барномаи «Маљро»-и Радиои Тољикистон, нашрияњои «Табиат», «Љумњурият» ва ѓайра).
2. Муколамаи фарњангњо дар инъикоси Телевизиони Тољикистон.
3. Њолатњои проблемавии рушди иќтисодии Тољикистон дар матбуоти љумњурї(тањќиќи ягон нашрия, барномаи радио ва телевизион).
4. Нашъамандї ва пешгирии он дар барномаи «Сабзхазон»-и Садои Душанбе.
5. Муноќишањои этникї ва геополитикї дар инъикоси ВАО(тањќиќи як њодиса).
6. Вазифањои журналистон дар њалли њолатњои проблемањои глобалї.

НАМУНАИ СУОЛЊО БАРОИ САНЉИШ

Кори контролї барои санљиш метавонад ба ѓайри суол аз мавзўъњои дарс боз њолатњои проблемавии фаъолияти журналистиро дар бар бигирад, ки барои њалли онњо дониши назариявї ва дарки вазоифи журналистї зарур аст. Барои намуна дар поён чанд супоришро меорем:
1. Тасаввур кунед, ки шумо муњаррири барномаи «Маљро»-и Радиои Тољикистон мебошед. Барои се моњи наздик баррасии кадом проблемањоро ба наќша мегиред? Пешнињоди худро аз рўи дониши андўхтаатон асоснок бикунед.
2. Шумо шорењи сиёсии ТВТ мебошед. Барои њар њафта барномае тартиб дињед, ки масоили давлат ва љомеаи шањрвандиро баррасї намояд.
3. Дар нашрияи «Љумњурият» магар метавон сањифаи алоњидаи проблемавї таъсис дод?
4. Агар шумо сармуњаррири њафтаномаи «Табиат ва њаёт» бошед, кадом проблемањоро дар он инъикос мекардед?
5. Дар њафтаномаи «Нигоњ» кадом проблемањоро метавон бардошт?
* * *
Мавзўи супоришњо пешакї аз љониби устод тайёр карда шуда он њамаи љанбањои маводи курсро дар бар мегирад.
Аз курси мазкур санљиши хаттї ё дањонї гирифта мешавад.

ФЕЊРИСТИ АДАБИЁТ:
Адабиёти асосї:
1. Барномаи давлатии экологии Љумњурии Тољикистон барои солњои 1998-2008. – Душанбе, 2000.
2. Белов Г. А. Власть и человек / Политология: Курс лекций.- М., 1999.
3. Всеобщая декларация прав человека. Декларация прав и свобод человека и гражданина.- М., 1993.
4. Гражданское образование в Таджикистане.- Душанбе, 2001.
5. Дональд Р. Браун, Чарльз М. Файерстоун, Эллен Митсккевич. Навид ва аќаллиятњои миллї. Душанбе: Интернюс, 2002.
6. Егоров В. Телевидение между прошлым и будущим.-М.:Воскресенье,1999.
7. Засурский И. И. Масс-медиа второй республики. – М., 1999.
8. Зокиров Г. Глобализатсияи сиёсат /Сиёсатшиносї..- Душанбе, 2003.
9. Ибодов Дж. Основы првовых знаний для журналистов Таджикистана. Душанбе, 2004.
10. Инкишофи босуботи башарї дар Тољикистон дар остонаи ќарни ХХI. –Душанбе, 2000.
11. Корконосенко С. Г. Основы журналистики. – М.: Аспект Пресс, 2001.
12. Кузнецов Г. В. Арзамасские впечатления. / Семь профессиональных граней журналиста ТВ.- М., 2001.
13. Международные принципы журналистской этики / Право и этика в работе журналиста. – Екатеринбург, 1996.
14. Мельник Г. С. MASS-MEDIA: психологические процессы и эффекты. -СПб., 1996.
15. Муратов С. ТВ – эволюция нетерпимости(история и конфликты этических представлений) М.: Логос, 2000.
15. Пугачев В. П., Соловьев А. И. Политические конфликты /Введение в политологию: Учебник для вузов. – М., 2000.
16. Свитич Л. Г. Феномен журнализма.- М., 2000.
17. Социальный прогресс и глобальные проблемы современности /Философия: Учебное пособие для студентов вузов.- Минск, 2000.
18. Тасаввурот ва воќеият. – Душанбе: СММ, 1998.
19. Цыганов В. Медиа-терроризм. Киев: Ника-Сентр, 2004.
20. Чайка Н. А. Клевакин В. М. СПИД: чума ХХ века. Лениздат, 1989.
21. Эъломияи умумии њуќуќи башар. – Душанбе: СММ, 1999.
Адабиёти иловагї:
1. Азхудкунии иќтидор. Такмили идораи захирањои об дар Тољикистон. -Душанбе: СММ, 2003.
2. Активное ненасилие.-М.: Права человека, 2003.
3. Ален Моду Международное гуманитарное право и деятельность журналистов. – Россия: МККК, 1994.
4. Алимов Р. Саидов М. Национальный вопрос: расчёты и просчёты.- Душанбе: Ирфон, 1991.
5. Андронов И. Дар љустуљўи изи гург.-Душанбе: Ирфон, 1987.
6. Барномаи давлатии маърифат ва тарбияи экологии ањолии Љумњурии Тољикистон то соли 2000 ва дар давраи то соли 2010. -Душанбе, 1999.
7. Бердникова В. А. Эволюция и технический прогресс.- Новосибирск, 1991.
8. Бердяев Н. А. Человек и машина / Вопросы философии.- 1989, №2.
9. Абдул Рањим Умрон. Планирование семьи и в толкование ислама.-Душанбе, 2003.
10. Беженцы./ / UNHCR – 2002, т. 4. № 129; 2003, т. 2. № 131.
11. Бестужев-Лада И. От «глобалистики» к алтернативистике /Альтернативная цивилизация: почему и какая.- Новосибирск, 1993.
12. В центре внимания. ЦА инф.бюллетень, № 8. 2003, март.
13 Вернадский В. И. Биосфера и ноосфера.- М., 1989.
14. ВИЧ/СПИД и права человека. – Нью-Йорк, Женева: ООН, 2003.
15. ВИЧ/СПИД в Москве в контексте мировой пандемии.-М., 2005.
16. Ганс-Петер Гассер Защита журналистов в опасных командировках. – Россия: МККК, 1994.
17. Глобальные проблемы и общечеловеческие ценности. – М., 1990.
18. Глобальная стратегия сектора здравоохранения по ВИЧ/СПИДу 2003-2007 гг. – ВОЗ, 2003.
19. Горбачев М. С. Новое мышление и мир / Перестройка и новое мышление для нашей страны и всего
мира.-М., 1985.
20. «Горячая точка». Справочник для журналистов. – М., 1995.
21. Доклад о глобальных катастрофах 2003. –МФОКК и КП, 2003.
22. Доступ к информации В ЦА. Мониторинг и анализ нарушений прав журналистов и СМИ в Таджикистане.- CIMERA, 2003, окт.
24. Законодательство и практика масс- медиа. – М., 2002, № 2, 3, 4, 5.
25. Защита беженцев: вопросы и ответы.- УВКБ ООН- 2000.
26. Журналистские расследование в СМИ ЦА. // Центральноазиатский медиа бюллетень № 30-31. –Бишкек, 2002.
27. Интернет и СМИ в странах Централной Азии. // Центральноазиатский медиа бюллетень № 25. –Бишкек, 2002.
28. Карим Бўрї. Фарёди солњо.- М.: Трансдорнаука, 1997.
29. Комаров В. Д. Социальная экология. – СПб., 1999.
30. Курдюмов С. П., Белавин В. П. Математическая модель глобальных демографических процессов.- М., 1996.
31. Ќоидањои бевиљдононаи бозї ва меъёрњои дугона. / Тиљорат, таъмиќ ва мубориза бар зидди бенавої. – Oxfam International, 2002.
32. Ќосимова М. Танзими оила. Душанбе, 1998.
33. Левинская В. Љомеаи шањрвандї: Консепсияњои назариявї ва ќоидањои асосї.-Душанбе, 2007.
34. Лукин Н.Ф. Бўњрони экологї ва альтернативаи он.-Душанбе: Ирфон,1991.
35. Мазмуни мухтасари Муоњидањои Женева аз 12 авгути соли 1949 ва протоколњои иловагии онњо. – Душанбе, 1996.
36. Материалы республиканской научно – практической конференции «Утилизация, обезвреживание и захоронение промышленных и бытовых отходов». – Душанбе, 1992.
37. Мирзоев Т. Дустбоев Ш. Бедность и пути ее преодоления. – Душанбе, 2003.
38. Молодежь и средства массовой информации. – UNICEF, 2001.
39. Назриев Д., Салимов Т. Обњои Тољикистон: дар бораи онњо чї медонед? – Душанбе, 2000.
40. Панфилов О. Таджикистан: Журналисты на гражданской войне(1992-1997). – Москва, 2003.
41. Проблемы водного хозяйства пути их решения. – Душанбе, 2002.
42. Развитие эпидемии СПИДа:состояние на декабрь 2003.-ЮНЕЭЙДС/ ВОЗ, 2003.
43. Рањмонов Э. Роњи рањої аз бўњрони азими њамагонї. –Душанбе: Тољикистон, 1993.
44. Сафиев Њ.С., Аминљонов А.О., Каримов М.Б. Об-мўъљизаи табтат.-Душанбе: ЭР-граф, 2003.
45. Салимов Т. Таджикистан страна истоков вод.- Душанбе, 2002.
46. СМИ, конфликты и терроризм.-Берлин, 2003.
47. Социально-демографическая ситуация в переходной экономике Таджикистана.-Душанбе, 2000.
48. Социальный мониторинг, 2003 г.- UNICEF, 2003.
49. Расидан ба Њадафњои рушди Њазорсола.Тољикистон-2003. СММ, 2003.
50. Таджикистан: геополитика и проблемы международных связей.-Душанбе, 1995.
51. Таджикистан 2004.-ООН, 2003.
52. Таджикистан: проблемы трудовой миграции и возможные подходы к формированию политики. – Душанбе, 2004.
53. Таджикистан в огне.- Душанбе: Ирфон, 1993.
54. Ташкилотњои сохтори «сеюм» ва рушди иљтимої.-Душанбе, 2007.
55.Tajikistan: a roadmap for development. /An International crisis group report. 24 April 2003
56. Тойнби А. Цивилизация перед лицом истории. – СПб., 1996.
57. Тољикистон. Гузориш дар бораи рушди инсон барои cолњои 2001-2002. -СММ, 2002.
58. Трудовая миграция из Таджикистана. – МОМ, 2003.
59. Чернова Н.М. Былова А.М. Экология. -М.: Просвещение,1988.
60. Шафеъ Б. Нашъамандї: чї бояд кард?- Душанбе: Нодир, 2002.
61. Шањрвандї ва иштирок дар идоракунї: наќши шумо дар љомеаи шањрвандии асри ХХI.-Душанбе, 2003.
62. Этапы и вехи: население и экологические изменения. – UNFPA, 2001.
63. Этос глобального мира. –М., 1997.

Донишгоњи милии Тољикистон
Факултаи журналистика
Кафедраи журналистикаи байналхалқӣ

Барномаи кории таълим аз курси махсуси
«Буҷаи давлатӣ ва журналистика»
Муаллиф профессор Ҷовид Муқим

Шакли тањсил: рўзона
Курс: 5
Семестр: 9
Миќдори соатњо- 36 (18 соат лексия ва 18 соат амалӣ)
Шакли натиљавии санљиш – имтињон

Дар маљлиси кафедраи журналистикаи байналхалқӣ (қарори № 1 аз 30 августи соли 2010) тасдиќ карда шудааст.

Мудири кафедра профессор И. К. Усмонов

Шўрои методии факултети журналистика бо қарори № — аз ——–соли 2010 тавсия додааст.

Буҷаи давлатӣ ва журналистика
Барои тадриси курси махсуси «Буҷаи давлатӣ ва журналистика» дар семестри 9-уми соли тањсили 2010-2011 36 соат пешбинї шудааст. Аз љумла, барои лексия 18 соат ва барои машғулияти семинарӣ 18 соат.

I. Маќсади курс:

- шинос намудани донишљўён ба моњияти буҷаи давлатӣ, тарзи ташаккулу тақсимоти он;
- шинос намудани донишљўён бо маҳфум ва истилоҳоти иқтисодӣ;
– омода кардани донишҷӯён барои истифода намудани усулњои љамъоварии маълумот, муносибат намудан бо сарчашмаҳои иттилоот, интихоби маълумоти зарурӣ барои омода сохтани маводи журналистӣ;
- омода кардани донишҷӯён барои инъикоси масоили иқтисодӣ дар ВАО ва ташаккули касбияти журналистии онҳо.
II. Вазифањои асосии омўзиши курс:
- тањлил ва баррасии моњияти буҷаи давлатӣ ва истифодаи он дар фаъолияти рўзноманигорї;
- омӯзонидани маҳфум ва истилоҳоти асосии иқтисодӣ;
- омўзонидани махсусияти инъикоси масоили иқтисодӣ дар ВАО;
- омӯзонидани истифодаи манбаъҳои гуногуни иттилоъ, аз ҷумла назари коршиносон дар маводи журналистӣ;
- омӯзонидани технологияи омода сохтани маводи журналистї барои ВАО.
III. Талаботи меъёрї барои омўзиши мундариљаи курс:
-омўзиши курси махсуси «Буҷаи давлатӣ ва журналистика» дар шакли лексия, машѓулиятњои семинарї, мубоҳисаҳо тадрис мешавад. Иштирок дар дарсњои лексионї ва семинарї барои њама њатмї аст;
- корњои мустаќилонаи донишљўён дар шакли мутолиаи омўзиши адабиёти илмї, тањлили маводи ВАО, Интернет, тайёр намудани рефератњо, муњокимаронињо дар машѓулиятњои семинарї, доир ба ҷанбаҳои гуногуни мавзўи асосӣ (буҷаи давлатӣ) навиштани маводи журналистӣ иборат аст.
Номгӯйи мавзӯъҳои дарс
М. 1. Муқаддима. Нақши давлат дар иқтисоди муосир (2 соат).
Давлат ва системаи иқтисодии муосир. Маҳфуми сектори ҷамъиятӣ ва сохтори он. Ҳаҷми сектори ҷамъиятӣ дар иқтисоди кишвар. Принсипҳои ташаккули системаи идораи мақомоти давлатӣ. Намудҳои мақомоти идораи давлатӣ. Худидораи маҳаллӣ. Функсияҳои иқтисодии давлат. Тақсими функсияҳои иқтисодӣ аз рӯи зинаҳои идораи давлатӣ.
М. 2. Буҷа ва функсияҳои ҷамъиятии он (2 соат).
Буҷа ҳамчун категорияи иқтисодӣ ва ҳуқуқӣ. Функсияҳои ҷамъиятии буҷа. Хусусиятҳои зарурии буҷа. Сохтори давлат ва муносибатҳои байнибуҷавӣ. Раванди таҳия, баррасӣ ва қабули буҷа.

М. 3. Асосҳои ташкиливу ҳуқуқии системаи буҷаи ҶТ (2 соат).
Меъёрҳои ҳукуқии ташкили буҷа. Классификатсияи буҷа. Классификатсияи даромади буҷа. Классификатсияи функсионалии хароҷоти буҷа. Классификатсияи иқтисодии хароҷоти буҷа.

М. 4. Сохтори таркибии буҷа ва системаи буҷаи ҶТ (2 соат).
Системаи буҷаи ҶТ. Принсипҳои бунёди системаи буҷа. Фондҳои ғайрибуҷавии давлатӣ. Фонди нафақа. Фонди суғуртаи иҷтимоӣ. Фонди суғуртаи ҳатмии тиббӣ. Фондҳои мақсадноки буҷавӣ.

М. 5. Даромади системаи буҷавӣ ва инъикоси он дар ВАО (2 соат).
Даромад аз андоз. Даромадҳои ғайриандозӣ. Пулгузарониҳои беподош. Даромадҳои фондҳои мақсадноки буҷавӣ.

М. 6. Андоз ва системаи андоз. Хароҷоти системаи буҷа ва инъикоси он дар ВАО (2 соат).
Андоз ва ҷузъҳои асосии он. Функсияҳои андоз. Характеристикаи асосии системаи андоз. Мақомоти давлатии андоз. Саркашӣ аз андозбандӣ.
Мафҳуми хароҷоти буҷа ва омилҳои муайянкунандаи андозаи онҳо. Самаранокии хароҷоти буҷа. Банақшагирии хараҷоти буҷа. Намудҳои хароҷоти буҷа. Хароҷоти ҷорӣ ва хароҷоти асосӣ.

М. 7. Дифетсити буҷа ва қарзи давлатӣ (2 соат).
Сабабҳои пайдоиши дифетсити буҷа. Мафҳум ва сохтори қарзи давлатӣ. Қарзгирии давлатӣ. Танзими ҳадди охири ҳаҷми қарзи давлатӣ. Барномаҳои қарзгирии давлатӣ. Кафолатҳои давлатӣ ва мунисипалӣ. Дефолт ва роҳҳои барҳам задани он.

М. 8. Таҳияи лоиҳаи буҷа. Баррасӣ ва тасдиқи он. Иҷрои буҷа ва инъикоси он дар ВАО (2 соат).
Тарзи таҳияи лоиҳаи буҷа ва баррасиву қабули он. Иҷрои буҷаи хазинавӣ. Иҷрои буҷа аз рӯи даромад ва хароҷот. Иҷрои кассавии буҷа. Ислоҳи буҷа дар вақти иҷрои он. Ҳисобот дар бораи иҷрои буҷа.

М. 9. Назорати молиявии буҷа ва инъикоси он дар ВАО (2 соат).
Мақсад ва вазифаҳои назорати молиявӣ. Намуд ва методҳои назорати молиявӣ. Мақомоти давлатии назорати молиявӣ. Таҳия, баррасӣ ва тасдиқи ҳисоботи иҷрои буҷа.

Супоришҳо барои машғулиятҳои амалӣ
М. 1. Нақши давлат дар иқтисоди муосир (2 соат).
Навиштани мухбирнома ё мақола дар мавзӯъҳои «Давлат ва системаи иқтисодии муосир», «Нақши сектори ҷамъиятӣ дар иқтисоди кишвар», «Намудҳои мақомоти идораи давлатӣ», «Худидораи маҳаллӣ». «Функсияҳои иқтисодии давлат». Баррасии маводи донишҷӯён вобаста ба мавзӯи дарс. Таҳлили маводи матбуот.
М. 2. Буҷа ва функсияҳои ҷамъиятии он (2 соат).
Навиштани мухбирнома ё мақола дар мавзӯъҳои «Буҷа ҳамчун категорияи иқтисодӣ ва ҳуқуқӣ», «Функсияҳои ҷамъиятии буҷа», «Хусусиятҳои зарурии буҷа». Баррасии маводи донишҷӯён вобаста ба мавзӯи дарс. Таҳлили маводи матбуот.
М. 3. Асосҳои ташкиливу ҳуқуқии системаи буҷаи ҶТ (2 соат).
Навиштани мухбирнома ё мақола дар мавзӯъҳои «Меъёрҳои ҳукуқии ташкили буҷа», «Классификатсияи буҷа», «Классификатсияи даромади буҷа», «Классификатсияи иқтисодии хароҷоти буҷа». Баррасии Қонуни ҶТ «Дар бораи Буҷети давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои соли 2010». Баррасии маводи донишҷӯён вобаста ба мавзӯи дарс. Таҳлили маводи матбуот.
М. 4. Сохтори таркибии буҷа ва системаи буҷаи ҶТ (2 соат).
Навиштани мухбирнома ё мақола дар мавзӯъҳои «Системаи буҷаи ҶТ», «Фондҳои ғайрибуҷавии давлатӣ», «Фонди нафақа», «Фонди суғуртаи иҷтимоӣ», «Фондҳои мақсадноки буҷавӣ». Баррасии Қонуни ҶТ «Дар бораи Буҷети давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои соли 2010». Баррасии маводи донишҷӯён вобаста ба мавзӯи дарс. Таҳлили маводи матбуот.
М. 5. Даромади системаи буҷавӣ ва инъикоси он дар ВАО (2 соат).
Навиштани мухбирнома ё мақола дар мавзӯъҳои «Даромад аз андоз», «Даромадҳои ғайриандозӣ», «Пулгузарониҳои беподош», «Даромадҳои фондҳои мақсадноки буҷавӣ». Баррасии маводи донишҷӯён вобаста ба мавзӯи дарс. Таҳлили маводи матбуот.
М. 6. Андоз ва системаи андоз. Хароҷоти системаи буҷа ва инъикоси он дар ВАО (2 соат).
Навиштани мусоҳиба, мухбирнома ё мақола дар мавзӯъҳои «Андоз ва ҷузъҳои асосии он», «Функсияҳои андоз», «Характеристикаи асосии системаи андоз», «Саркашӣ аз андозбандӣ», «Самаранокии хароҷоти буҷа», «Банақшагирии хараҷоти буҷа», «Хароҷоти ҷорӣ ва хароҷоти асосӣ». Баррасии маводи донишҷӯён вобаста ба мавзӯи дарс. Таҳлили маводи матбуот.
М. 7. Дифетсити буҷа ва қарзи давлатӣ (2 соат).
Навиштани мусоҳиба, мухбирнома ё мақола дар мавзӯъҳои «Сабабҳои пайдоиши дифетсити буҷа», «Қарзгирии давлатӣ», «Кафолатҳои давлатӣ ва мунисипалӣ», «Дефолт ва роҳҳои барҳам задани он”. Баррасии маводи донишҷӯён вобаста ба мавзӯи дарс. Таҳлили маводи матбуот.

М. 8. Таҳияи лоиҳаи буҷа. Баррасӣ ва тасдиқи он. Иҷрои буҷа ва инъикоси он дар ВАО (2 соат).
Навиштани мусоҳиба, мухбирнома ё мақола дар мавзӯъҳои «Тарзи таҳияи лоиҳаи буҷа ва баррасиву қабули он», «Иҷрои буҷа аз рӯи даромад ва хароҷот», «Иҷрои кассавии буҷа», «Ислоҳи буҷа дар вақти иҷрои он». Баррасии Лоиҳаи Қонуни ҶТ «Дар бораи Буҷети давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои соли 2011» Баррасии маводи донишҷӯён вобаста ба мавзӯи дарс. Таҳлили маводи матбуот.
М. 9. Назорати молиявии буҷа ва инъикоси он дар ВАО (2 соат).
Навиштани мусоҳиба, мухбирнома ё мақола дар мавзӯъҳои «Мақсад ва вазифаҳои назорати молиявӣ», «Намуд ва методҳои назорати молиявӣ», «Мақомоти давлатии назорати молиявӣ». Баррасии маводи донишҷӯён вобаста ба мавзӯи дарс. Таҳлили маводи матбуот.

Намунаи суолњо барои омодагї ба имтињон

Суолҳо барои мавзӯи 1

1. “Суқути бозор” чист?
2. “Суқути» сектори давлатӣ чист?
3. Маҳфуми сектори давлатӣ аз сектори ҷамъиятӣ чӣ фарқ дорад?
4. Конфедератсия чист?
5. Буҷаи давлатӣ дар роҳандозии «ҷамъияти коммунитарӣ» чӣ нақш дорад?
6. Махсусияти давлатҳои воҳидӣ чист?
7. Мақомоти олии ҳукумати иҷроияи Тоҷикистон чист?
8. Баҳсҳои байни мақомоти давлатиро кадом ташкилот баррасӣ мекунад?
9. Мақомоти худидора ба кадом шохаи ҳукумати давлатӣ шомиланд?
10. Фуксияи тақсимоти давлат аз чӣ иборат аст?

Суолҳо барои мавзӯи 2

1. Буҷаи давлатӣ чист?
2. Чаро буҷаи давлатиро вакилони Маҷлиси намояндагони Тоҷикистон баррасӣ мекунанд?
3. Функсияи иттилоотии буҷа дар чист?
4. Шафофияти буҷа чист?
5. Чаро баъзе нишондиҳандаҳои буҷа ба таври кушод баррасӣ мешаванд?
6. Принсипи пурра будани буҷа чӣ маъно дорад?
7. Классификатсиям буҷа барои чӣ лозим аст?
8. Давраи буҷавӣ дар Тоҷикистон кай оғозу анҷом меёбад?
9. Раванди буҷа аз кадом давраҳо иборат аст?
10. Буҷаи давлатиро кӣ таҳия мекунад?
11. Баррасӣ ва тасдиқи буҷаро кадом мақомот анҷом медиҳад?
12. Намудҳои асосии назорати молиявӣ кадомҳоянд?

Суолҳо барои мавзӯи 3
1. Ба гурӯҳи классификатсияи даромадҳои буҷаи давлатӣ чӣ дохил мешавад?
2. Ба зергурӯҳи классификатсияи даромадҳои буҷаи давлатӣ чӣ дохил мешавад?
3. Андоз аз арзиши иловашуда ба кадом зергурӯҳ шомил аст?
4. Андоз барои истеҳсоли канданиҳои фоиданок ба кадом гурӯҳи классификатсияи даромадҳо дохил мешавад?
5. Қисмҳои функсионалии классификатсияи даромадҳо кадомҳоянд?
6. Ба зергурӯҳи иқтисодии классификатсияи даромадҳо чӣ дохил намешавад?

Суолҳо барои мавзӯи 4
1. Чӣ ба системаи буҷавӣ шомил намешавад?
2. Буҷаи васеи ҳукумат аз чӣ иборат аст?
3. Принсипи фарқкунандаи байни даромад ва хароҷоти байни дараҷаҳои системаи буҷавӣ чист?
4. Принсипи воқеияти буҷет чист?
5. Буҷаи фондҳои давлатии ғайрибуҷавӣ чӣ тавр созмон меёбад?
6. Ягон фонди амалкунандаи давлатии ғайрибуҷавиро номбар кунед.
7. Фондҳои мақсадноки буҷавӣ кадомҳоянд?

Суолҳо барои мавзӯи 5
1. Андозҳо аз фоида аз чӣ иборатанд?
2. Ба андозҳо аз фоида чӣ дохил намешавад?
3. Ба андоз аз молу хизматрасонӣ чӣ дохил намешавад?
4. Ба андоз аз даромад чӣ дохил мешавад?
5. Дотатсия чист?
6. Субвенсия барои чӣ дода мешавад?
7. Оё боҷи гумрукӣ ба даромади фаъолияти иқтисодии хориҷӣ шомил мешавад?

Суолҳо барои мавзӯи 6

1. Агенти андоз кист?
2. Ставкаи андоз чист?
3. Андоз аз фурӯш чист?
4. Андоз аз арзиши илова чист?
5. Намуди аз ҳама зиёди ба буҷаи давлатӣ воридшавандаи андоз кадом аст?
6. Андоз аз фоида чист?
7. Банақшагирии андоз чист?
8. Вазифаи мақомоти андоз чист?
9. Чаро дар давраи болоравии иқтисодӣ хароҷоти давлатӣ нисбати МУД афзоиш меёбад?
10. Кадом омилҳо ба афзоиши хароҷоти давлатӣ таъсир мерасонанд?
11. Хароҷоти асосии буҷа чист?
12. Моддаҳои ҳифзшавандаи хароҷот кадомҳоянд?
13. Нақшаи молиявии муассисаҳои буҷавӣ чист?
14. Махсусияти кредитҳои буҷавӣ дар чист?
15. Бартарияти системаи кӯмаки натуралӣ нисбати дигар намудҳои трансфертҳои иҷтимоӣ дар чист?

Суолҳо барои мавзӯи 7
1. Профитсити аввалияи буҷаи давлатӣ чист?
2. Маблағгузории қарзии дифетсити буҷа чӣ тавр сурат мегирад?
3. Сарчашмаҳои дохилии маблағгузории дифетсити буҷа аз чӣ иборат аст?
4. Барои дифетсити буҷаи давлатӣ кадом маҳдудият муқаррар шудааст?
5. Ӯҳдадории қарзии давлат чист?
6. Қарзи давлатӣ дар кадом шаклҳо буда метавонад?
7. Қарзҳои миёнамӯҳлат кадомҳоянд?
8. Кадом мақомот қарзҳои давлатиро дар Тоҷикистон мепардозад?
9. Ҳудуди ниҳоии қарзгирии хориҷӣ чӣ қадар аст?
10. Активҳои берунӣ кадомҳоянд?
11. Дар Тоҷикистон хароҷоти мудофиаи миллӣ аз кадом ҳисоб маблағгузорӣ мешавад?
12. Фаоилияти байналхалқии ҳукумат аз кадом ҳисоб маблағгузорӣ мешавад?
13. Хароҷоти хоҷагиҳои коммуналӣ аз кадом ҳисоб маблағгузорӣ мешаванд?
14. Аз буҷаи маҳаллӣ кадом хароҷот маблағгузорӣ мешвад?
15. Ба буҷаи маҳаллӣ кадом андозҳо даромад карда мешаванд?

Суолҳо барои мавзӯи 8

1. Барои таҳияи пешгӯии рушди иҷтимоиву иқтисодии кишвар кадом вазорат масъул аст?
2. Таҳияи лоиҳаи буҷаи давлатии соли оянда кай шурӯъ мешавад?
3. Таҳияи характеристикаи асосии буҷаи давлатиро кадом вазорат ба дӯш дорад?
4. Лоиҳаи бӯчаи давлатиро кадом мақомот маъқул мекунад?
5. Лоиҳаи бӯчаи давлатиро кадом мақомот тасдиқ мекунад?
6. Лоиҳаи буҷаи давлатӣ кай бори аввал дар Маҷлиси намояндагон баррасӣ мешавад?
7. Дар давраи аввали баррасии лоиҳаи буҷаи давлатӣ кадом масъалаҳо мавриди назар қарор мегиранд?
8. Дар давраи дуюми барраси лоиҳаи буҷаи давлатӣ кадом масъалаҳо мавриди назар қарор мегиранд?
9. Кай бори охир лоиҳаи буҷаи давлатӣ дар Маҷлиси намояндагон баррасӣ мегардад.
10. Ҳуҷҷате, ки тақсимоти семоҳаи тақсими даромад ва хароҷоти буҷаро дар бар мегирад, чӣ ном дорад?
11. Махсусияти иҷрои хазинавии буҷа чист?
12. Модели марказонидашудаи ташкили системаи хазинадорӣ аз чӣ иборат аст?
13. Принсипи ягонагии касса, ки ҳангоми иҷрои буҷа истифода мешавад аз чӣ иборат аст?
14. Ӯҳдадории буҷавӣ чист?
15. Бонки миллӣ дар раванди иҷрои буҷа кадом функсияро иҷро мекунанд?
16. Дар кадом ҳолат ба Қонун «Дар бораи буҷаи давлатӣ» тағйироту иловаҳо ворид карда мешавад?

Суолҳо барои мавзӯи 9

1. Дар давраи иҷрои буҷа кадом намуди назорати молиявӣ истифода мешавад?
2. Назорати пешакии раванди буҷа аз чӣ иборат аст?
3. Назорати оперативии раванди буҷа чиро дар бар мегирад?
4. Идораи хазинадории Вазорати молияи Тоҷикистон чиро назорат мекунад?
5. Дар доираи назорати молиявӣ идораи хазинадорӣ чӣ ваколат доранд?
6. Ревизияи ҳуҷҷатии иҷрои буҷа чист?
7. Ревизияи иҷрои буҷаи давлатиро кадом мақом анҷом медиҳад?
8. Методҳои назорати молиявӣ кадомҳоянд?
9. Ҳисоботи иҷрои буҷаи давлатиро кадом мақом тасдиқ мекунад?
10. Барои ба Маҷлиси намояндагони ҶТ пешниҳод кардани ҳисобот дар бораи иҷрои буҷаи давлатӣ кадом мӯҳлат муайян шудааст?

Феҳристи адабиёт

1. Алпатов Г.Е., Базулин Ю.В. Деньги. Кредит. Банки.-М.: ТК Велби, 2003.- 624 с.
2. Барр Р. Политическая экономия: В 2 т. -М., 1995. Т. 2. Часть III. Тема I. Гл. 5. Тема II. Гл. 5.
3. Бланк И. А. Управление прибылью.-М.: Ника-Центр, 2007.- 768 с.
4. Белоглазова Г.Н. Деньги, кредит, банки. Учебник.-М.: Высшее образование, 2009.- 392 с.
5. Бюджетная система Российской Федерации / Под ред. М.В. Романовского, О.В. Врублевской: Учебник. – М.: Юрайт, 1999.
6. Виткалова А.П., Миллер Д.П. Бюджетирование и контроль затрат в организации.-М.: Омела-Л, 2006.-125 с.
7. Горохов В. М. Закономерности публицистического творчества. -М.,1975.
8. Гукасьян Г.М. Экономика от «А» до «Я». Тематический справочник. –М.: ИНФРА-М, 2007.- 480 с.
9. Давлатов И., Исоматов Б., Ҳабибов С. Иқтисоди бозаргонӣ.-Душанбе: Маориф, 1994.-158 с.
10. Дадашев А. З. Налогообложение коммерческих банков в Российской Федерации. –М.: Книжный мир, 2008.- 88 с.
11. Джеймс С. Ван Хорн, Джон М. Вахович. Основы финансового менеджмента. -М.: Вильямс, 2010.- 1232 с.
12. Дорнбуш Р., Фишер С. Макроэкономика / Пер. с англ. -М., 1997. Гл. I, 2, 3.
13. Журбина Е.И. Теория и практика художественно-публицистических жанров. -М., 1969.
14. Журналист в поисках информации. / Под ред. А.К. Симонова. -М., 2004.
15. Журналистика дар Тољикистон.- Душанбе, 2006.
16. Засорина Т., Федосова Н. Профессия — журналист. -Ростов н/Д, 1999.
17. Иваницкий В.Л. «Экономическая тема в экономических изданиях: проблемы становления» Статья. Вестник МГУ. Сер. 10.Журналистика. -М.2006.
18. Ким М.Н. Жанры современной журналистики. -СПб.: Изд-во Михайлова В.А., 2004.
19. Ким М. Н. Технология создания журналистского произведения.- СПб.: Изд-во Михайлова В.А., 2001.
20. Клюня В.Л., Черченко Н. В. Основы экономической теории. Учебник.- Минск: Минск, 2006. -238 с.
21. Князев А. А. Основы тележурналистики и телерепортажа.- Бишкек, 2001.
22. Корконосенко С. Г. Основы творческой деятельности журналиста. -М., 2003/
23. Круглов В. В. Основы международных валютно-финансовых и кредитных отношений. Учебник. –М.: ИНФРА-М, 1998.- 432 с.
24. Кузнецов Г. В., Цвик В. Л., Юровский А. Я. и др. Телевизионная журналистика. М., 2002.
25. Лазутина Г.В. Основы творческой деятельности журналиста: учебник для студентов вузов. – 2-е изд., перераб. и доп. – М., Аспект Пресс, 2004.
26. Лащук О.Р. Редактирование информационных сообщений. -М., 2004.
27. Лукина М.М. Технология интервью. – М., Аспект-Пресс, 2003.
28. Ломтатидзе О.В., Львова М. И., Болотин А. В. и др. Базовый курс по рынку ценных бумаг. Учебное пособие. –М.: Кнорус, 2010. – 448 с.
29. Лукаш Ю. А. Как законно уменьшить налоги фирмы. Плюсы и минусы различных схем налоговой оптимизации. -М.: ГроссМедиа, 2008.- 568 с.
30. Лэйард Р. Макроэкономика. -М., 1994. Гл. 2.
31. Макконнелл К. Р., Брю С. Л. Экономикс: принципы, проблемы, политика: В. 2т./ Пер. с англ. -М., 1992. Т. 1. Гл. 2.
32. Маслов Б. Г., Попова Л. В., Дрожжина И. А. Налоговые системы зарубежных стран.-М.: Дело и сервис, 2008.-368 с.
33. Маслов Б. Г., Попова Л. В., Дрожжина И.А. Оценка и налогообложение недвижимого и другого имущества предприятий: теоретические аспекты. –М.: Дело и сервис, 2009.-272 с.
34. Мельник Г. С., Теплящина А.Н. Основы творческой деятельности журналиста.- М., (СПб), 2004.
35. Митюкова Э. С. Налоговое планирование. Анализ реальных схем. – М.: Эксмо, 2010. -192 с.
36. Мирзоев Т. Дустбоев Ш. Бедность и пути ее преодоления. – Душанбе, 2003.
37. Муқим Ҷ., Нӯъмонов А. Дастур барои радиожурналистони љавон. –Душанбе, 2008.-96 с.
38. Муќим Ҷ. Маќоми жанрхо дар Радиои «Озодї». – Душанбе, 2000.
39. Муродов М. Асосњои фаъолияти эљодии журналист.- Душанбе, 2007.
40. Мэнкью Н. Г. Макроэкономика. М., 1994. Гл. 9, 16.
41. Накорякова К.М. Литературное редактирование.- М., 2004.
42. Нуралиев А. Жанрњои ахбории матбуот. –Душанбе, 2004.
43. Олешко В.Ф. Журналистика как творчество. -М, 2003.
44. Орипов А. Ислоҳоти андоз ва таъмини буҷет. –Душанбе, 1993.- 128 с.

45. Просветов Г. И. Финансовый менеджмент: задачи и решения.-М.: Альфа-Пресс, 2007.-340 с.
46. Прохоров Е.П. Искусство публицистики. -М.,1984.
47. 500 вопросов и ответов по налогам и ценам. –Душанбе, 1994.-196 с.
48. Самсонов Н.Ф. Финансы, денежное обращение и кредит. Учебник. –М.: ИНФРА-М, 2003. -302 с.
49. Самуэльсон П. А., Нордхаус В. Д. Экономика / Пер. с англ. М., 1997. Гл. 1.
50. Саъдуллоев А., Гулов С. Жанрҳои журналистикаи радио.-Душанбе, 2005.
51. Семенихин В.В. Упрощенная система налогообложения. Практическое пособие.-М.: Налоговый вестник, 2009.- 98 с.
52. Сидорович А. В. Курс экономической теории. Учебное пособие.-М.: Дело и 2001.- 832 с.
53. Смирнов В.В. Жанры радиожурналистики. М., 2002.
54. Стэнлейк Дж. Ф. Экономикс для начинающих / Пер. с англ. -М., 1994. Гл. 1, 2, 3.
55. Сўњроби Мирзоалї. Хабар: аз Машриқ то ба Мағриб.-Душанбе, 2009.
56. Теория и практика налогообложения: Учебник / Под ред. Н.И.Малис. – М.: Магистр: ИНФРА-М, 2010. – 384 с.
57. Тертычный А.А. Жанры периодической печати. -М., 2000.
58. Тертычный А. Расследовательская журналистика. – М.:Аспект- Пресс, 2002.
59. Толмачев И. А. Применение различных систем налогообложения: проблемы совмещения.-М.: ГроссМедиа, 2009.- 104 с.
60. Уилмен Љон. Тањќиќоти журналистї: усулњои муосир ва техника. –Душанбе, 2004.
61. Усмонов И. Жанрњои публитсистика. -Душанбе, 2009.
62. Усмонов И. К. Назарияи публитсистика.-Душанбе,1999.
63. Учёнова В.В. Метод и жанр: Диалектика взаимодействия // Методы журналистского творчества.- М., 1982.
64. Учёнова В.В. Творческие горизонты журналистики. -М., 1976.
65. Филина Ф.Н. Налоги и налогообложение в Российской Федерации. Учебное пособие.-М.: РОСБУХ, 2009.- 155 с.
66. Фишер С., Дорнбуш Р., Шмалензи Р. Экономика / Пер. с англ. -М., 1993. Гл.1.
67. Хайлбронер Р., Тарроу Л. Экономика для всех / Пер. с англ. -Тверь, 1994.
68. Цвик В.Л. Журналист с микрофоном. -М., 2000.
69. Шаховская Л.С., Хохлов В. В., О.Г. Кулакова О. Г.Бюджетирование: теория и практика.-М.: КНОРУС, 2009.-396 с.
70. Шевченко Ю. А. Бюджетирование и управленческая отчетность в 1С.- СПб.: Питер, 2008.- 112 с.
71. Шерель А.А. Радиожурналистика. -М., 2000.
72. Шишкин Н.Э. Введение в теорию журналистики. -Тюмень, 2004.
73. Шостак М.И. Репортер: профессионализм и этика. -М., 2001.
74. Шум Ю.А. Журналистское расследование: от теории к практике. -М., 2002.
75. Шум Ю. Тањќиќоти журналистї аз назария ба амалия.- Душанбе, 2004.

ДОНИШГОЊИ МИЛЛИИ ТОЉИКИСТОН
______________________________________

ФАКУЛТЕТИ ЖУРНАЛИСТИКА ВА ТАРЉУМОНЇ

Кафедраи журналистикаи байналхалќї

БАРНОМАИ ФАННИ

«ВАСОИТИ АХБОРИ ОММАИ МУОСИРИ ХОРИЉЇ»

Соати умумї -108
Лексионї – 40
Семинар – 14
Кори мустаќилона -54

Душанбе – 2008

Муаллиф:

Љовид Муќим, дотсенти кафедраи журналистикаи байналхалќии факултети журналистикаи Донишгоњи давлатии миллии Тољикистон

Муќарризон:

Асадулло Саъдуллоев, доктори улуми филология, профессор,
мудири кафедраи телевизион ва радиошунавонии ДДМТ

Иброњим Усмонов, доктори улуми таърих, профессор,
мудири кафедраи журналистикаи байналхалќии ДДМТ

Мурод Муродї, номзади улуми филология, дотсент, мудири кафедраи матбуоти ДДМТ

Муњаррир:

Абдулмуъмин Ќутбиддинов, номзади улуми филология, дотсенти кафедраи журналистикаи байналхалќии ДДМТ

I. ЌИСМИ ТАШКИЛИВУ МЕТОДЇ

ЊАДАФИ КУРС

Њадафи курс аз баррасии вазъи имрўзаи система ва моделњои васоити ахбори оммаи муосири кишварњои хориљї, ба вижа давлатњои рушдкарда мебошад. Њамчунин омўзиши самтњои асосии рушди ВАО-и муосири хориљї дар шароити имрўзаи љомеа ва тањлили омилхои муњиме, ки ба рушди онњо таъсир мерасонанд, аз њадафњои дарси мазкур мебошанд.
ВАЗОИФИ КУРС

Вобаста ба њадафи зикргардида вазифањои асосии курс аз ин иборат аст:
- шинос кардани донишљўён бо ВАО-и муосири хориљї ва самтњои рушди онњо;
- додани маълумот дар бораи наќши ВАО дар љомеаи муосир;
- шиносої бо њуќуќу ўњдадорињои ВАО ва танзими онњо дар кишварњои хориљї;
- шинос кардани донишљўён бо касби журналистї дар кишварњои њориљї.

НАЌШИ КУРС ДАР ОМОДАГИИ КАСБИИ ДОНИШЉЎЁН

Фанни «Васоити ахбори муосири хориљї» ваќте пешкаши донишљўён мегардад, ки онњо аллакай фанњои касбиву тахассусиро гузашта, баъзе малакаи амалии журналистї пайдо кардаанд. Дар чањорчўбаи курси мазкур онњо имкон доранд, ки тасаввуроти худро бо донишу маълумоти нав оид ба васоити ахбори муосири хориљї ѓанї гардонда, ба фањмиши амиќи равандњои муосири журналистикаи хориљї муваффаќ шаванд.

ТАЛАБОТ БА ДАРАЉАИ АЗХУДКУНИИ МУНДАРИЉАИ КУРС

Донишљўён бояд бо пажўњишњои асосї оид ба ВАО-и муосири хориљї шинос гардида, дар бораи рўзномаву маљаллањо, ољонсињои иттилоотии љањонї ва ширкатњои бузурги радиову телевизион ва медиамагнатњо тасаввурот дошта бошанд. Њамчунин онњо донишу малакаи гирифтаашонро бояд дар кори ояндаашон истифода карда тавонанд.

II. МУНДАРИЉАИ КУРС

Курси мазкур аз се ќисм иборат буда дар онњо маводи лексия ва дарсњои семинарї баррасї мешаванд. Ќисми якум – «ВАО дар сохтори љомеа», ќисми дуюм – «Моделњои миллии ВАО-и хориљї» ва ќисми сеюм – «Љанбањои касбии фаъолияти ВАО-и хориљї» ном дорад.

Ќисми 1. ВАО ДАР СОХТОРИ ЉОМЕА

Васоити ахбори омма дар љомеаи иттилоотї: таљрибаи кишварњои рушдкарда

Иттилоъ њамчун омили муайянкунандаи рушди замони муосир. Захирањои иттилоотї ва роњхои асосии пахши онњо. Љомеаи иттилоотї: консепсияњои муосири, имрўз ва оянда.
ВАО дар шароити гузариш ба љомеаи иттилоотї. Таъсири омилњои глобалї ва миллї дар ташаккули љомеаи иттилоотї. Инкишофи технологияњои раќамии пахши ахбор.
Љомеаи иттилоотї ва иќтисод. Проблемањои нобаробарии иттилоотї. Дастрасї ба ВАО – њуќуќи инсон дар љомеаи иттилоотї.

1.2. Иќтисоди васоити ахбори омма
Бозори васоити ахбори омма. Раќобати бозорї ва проблемаи гуногунандешї дар ВАО. Асосњои иќтисодии васоити ахбори муосири хориљї. Сарчашмањои асосии маблаѓгузории васоити ахбори омма. Реклама чун манбаи асосии даромади васоити ахбори омма. Даромад ва харољоти асосии ВАО.
Проблемаи моликият дар васоити ахбори омма. Намудњои асосии моликияти воситањои ахбори омма (давлатї, хусусї, кооперативї, љамъиятї) ва таъсири онњо ба мундариљаи ВАО.
Васоити ахбори омма дар шароити глобализатсияи иќтисоди бозорї. Инњисороти ВАО. Корпоратсияњои трансмиллии ВАО ва мавќеи онњо дар иќтисоди давлатњои рушдкарда.

1.3. Танзими фаъолияти васоити ахбори омма
Ќонунгузорї оид ба васоити ахбори омма дар кишварњои хориљї: принсипњои умумї ва вижагињо дар давлатњои алоњида. Назорати давлатии ВАО. Сиёсати иќтисодии давлатњо дар соњаи матбуот чун нигоњдории гуногунандешї дар љомеа (дар мисоли Австрия, Фаронса, Њолланд, Норвегия, Шветсия ва Дания). Махсусиятњои ќонунгузории миллї оид ба ВАО дар Аврупо ва ИМА.
Принсип ва намудњои њамкории ВАО бо се шохаи њокимият дар кишварњои демократии Ѓарб. Методњои таъсиррасонии маъмурї ба журналистика. Васоити ахбори омма ва њокимияти судї. Њамкории њукуматњо бо васоити ахбори омма: нишастњои матбуотї, брифингњо ва пахши ахбор.
Проблемаи танзими ќонунии фаъолияти васоити ахбори омма аз љониби созмонњои байналхалќї. Санадњои њуќуќии байналхалќї оид ба ВАО.
Проблемаи дастрасї ба иттилоот дар кишварњои гуногун. Санадњои асосие, ки дастрасиро ба иттилоот кафолат медињанд.
Њудтанзимкунии васоити ахбори омма. Меъёрњои ахлоќии журналистикаи кишварњои Ѓарб. Фаъолияти Шўроњои матбуот, омбудсмен њамчун намуди назорати дохилии журналистикаи Ѓарб. Созмонњои байналхалќии журналистї.
- ВАО ва институтњои асосии љомеаи демократї
Ањзоби сиёсї ва журналистика. Сабабњои иќтисодї ва иљтимоии бўњрони матбуоти њизбї дар кишварњои рушдкардаи Аврупои Ѓарбї. Ибодатхона ва васоити ахбори омма. ВАО ва сиёсат. ВАО ва муноќишањои байналхалќї. Журналистон дар нуќоти љанг. ВАО ва муносибатњои байналхалќї.
Наќши ВАО дар равандњои љамъиятї. Консепсияи либертарианї («њукумати чорум»). Таносуби озодии ВАО ва назорат аз болои он дар замони муосир дар љомеаи Ѓарб. ВАО ва интихобот.

Ќисми 2. МОДЕЛЊОИ ВАО ДАР КИШВАРЊОИ ХОРИЉЇ

2. 1. Системањои миллии васоити ахбори омма
Моделњои асосии васоити ахбори омма: характеристикаи умумї, вижагињои миллї. Фаолияти моделњои гуногуни ВАО дар кишварњои гуногун, бањамтаъсиррасонї ва њамбастагї.
Ба намудњо људо кардани матбуот. Рўзномањои сифатї, оммавї, омехта ва махсусиятњои онњо. Нашрияњои ройгони рекламавї. Маљаллањои вижавї. Сохтори редаксияи рўзномаи ИМА.
Махсусиятњои васоити ахбори оммаи Аврупо ва ИМА.
Васоити ахбори оммаи аудиовизуалї. Ду модели телевизиони миллї: љамъиятї, љамъиятиву њуќуќї (Аврупои Ѓарбї) ва шабакањои тиљоратї (ИМА). Шабакањои, кабелї ва моњворавии телевизион. Дурнамои рушди телевизиони раќамї.
Радио: намудњои радиошунавонии хориљї. Радиошунавонии байналхалќї: Радиои «Аврупои озод» / Радиои «Озодї», Радиои «Садои Америка», Радиои Би-Би-Си, Радиои «Мављи Олмон».
Радиоњои мањаллї дар Аврупо ва ИМА. Дурнамои рушди радиоњои раќамї. Кино њамчун васоити коммуникатсияи омма.
Инфраструктураи ВАО. Ољонсињои иттилоотї. Намудњои хабаргузорињо. Манбањои маблаѓгузории ољонсињои иттилоотї. Ољонсињои рекламавї. Рекламаи сиёсї ва таъсири он ба афкори љомеа.

2.2.Технологияњои нави иттилоотї ва ВАО
Технологияњои нави љамъоварї, нигоњдорї ва пахши ахбор њамчун омили муайянкунандаи рушди ВАО. Истифодаи технологияи раќамї дар ВАО. Интернет-асоси љомеаи иттилоотї.
Технологияњои нави иттилоотї ва васоити ахбори оммаи урфї. Хатари технологияњои нави иттилоотї, ба вуљуд омадани нобаробарї байни кишварњои рушдкарда ва ќашшоќ.
Васоити ахбори оммаи урфї дар Интернет. Иттилоот дар шабакањои он-лайн. Журналистикаи нав.

Ќисми 3. ЉАНБАЊОИ КАСБИИ ФАЪОЛИЯТИ ВАСОИТИ АХБОРИ ОММАИ
ХОРИЉЇ

- Намуду усулњои таъсиррасонї ба аудитория
Жанрњои ахбории журналистикаи хориљї. Ахбор ва мавзўњои доѓ. Сохтори маводњои иттилоотї. Жанрњои нашрияњои даврї. Жанрњои асосии журналистикаи телевизион (ахбор, сериалњо, барномањои дилхушкунанда). Жанрњои радиожурналистика.
Меъёрњои фаъолияти иттилоотї дар журналистикаи хориљї. Объективият ва адолат дар ВАО-и хориљї. Фарњанги оммавї дар раванди глобализатсияи ВАО. Талаботи нави касбї ба журналистон дар давраи рушди технологияњои иттилоотї ва коммуникатсионї. Интернет ва касби журналист.

3.2. Назарияњои муосири васоити ахбори омма
Назарияњои хориљии матбуот ва васоити дигари ахбори омма. Пайдоиш ва такомули консепсияњои асосии муосири журналистика (авторитарї, озодии матбуот, масъулияти иљтимоии журналистика).
Таъсири фалсафаи пасазмодернистї ва назарияи љомеаи иттилоотї(Ф. Махлуп, М. Порат, Й. Масуда, М. Кастелс) ба назарияи муосири ВАО.

- Касбомўзии журналистон дар кишварњои хориљї
. Тадриси касбї дар коллељу донишгоњњо. Донишгоњњои Стэнфорд ва Колумбияи ИМА. Касбомўзии минбаъдаи тахассусї. Донишкадањои байналхалќии омўзишї барои журналистон (FOJO).

СУПОРИШ БАРОИ КОРИ МУСТАЌИЛОНА

Тибќи вазифа ва сохтори курс кори мустаќилонаи донишљўён аз омўзиши адабиёти тавсияшуда ва навишти 3 кори хаттї (њар яке 2-3 сањифаи компютер) аз рўи ягон мавзўи муайян иборат аст. Донишљўёни шўъбањои байналхалќї ва тарљумонї кори хаттиро бевосита дар мисоли нашрияњои англисї, фаронсавї, арабї, форсї ва донишљўёни шўъбаи умумї аз рўи нашрияњои русии Россия, Ќазоќистон, Ќирѓизистон ва ѓайра анљом медињанд.
Кори якуми хаттї тањлили маводи рекламавии нашрияи хориљї (рўзнома ё маљалла)-ро дар бар мегирад. Вай аз иљрои супоришњои зерин иборат аст:
- тањлили њаљми умумии реклама дар шумора (фоиз аз масоњати умумии шумора);
- њисоби таносуби њиссаи намудњои гуногуни реклама (истеъмолї, инвеститсионї, иљтимої, имиљї ва ѓайра) дар њаљми умумї (100 %);
- характеристикаи намудњои гуногуни реклама дар шумора (иттилоотї, тасвирї);
- муайян кардани вобастагии реклама дар шумораи тањлилшаванда аз намуди нашрия.
Кори дуюми хаттї ба тањлили вижагии жанрии нашрияи хориљї бахшида мешавад. Њини тањлил бояд ба маводњои рўйдодї ва тањлилї диќќати асосї дода шавад. Иљрои супориши мазкур аз донишљўён таќозо мешавад:
- тањлили њаљми умумии маводи рўйдодї дар шумора нисбати масоњати умумии нашрия (бо фоиз);
- тањлили њаљми умумии маводи тањлилї дар шумора нисбати масоњати умумии нашрия (бо фоиз);
- тањлили сарчашмањои маводи рўйдодї (ољонсињои иттилоотї, хабарнигорони худї ѓайра) бо тартиб додани рўйихати онњо ва њисоби маводи онњо (бо фоиз) дар њаљми умумии шумора;
- баррасии жанрњои асосии маводњои тањлилї ва њисоби жанрњои алоњида дар њаљми умумии маводњои тањлилї;
- шиносої бо њайати эљодии нашрияи хориљї ва муаллифони маводњои тањлилии он;
- Баррасии таносуби маводњои рўйдодї ва тањлилї дар нисбати њаљми умумии шумора, муайян кардани вобастагии таносуби мазкур аз намуди нашрия.
Кори сеюми хаттї истифодаи тасвир ва ороиши нашрияи хориљиро дар бар мегирад. Барои иљрои кори хаттї супоришњои зеринро бояд иљро кард:
- њисоби њаљми умумии маводи тасвирии шумора (ба ѓайри реклама) ва њиссаи он дар масоњати умумии шумора;
- таќсимбандии маводњои асосии тасвирї (сурат, графика, харитањо, расмњо ва ѓайра) ва њисоби њиссаи онњо дар масоњати умумии шумора;
- муайян кардани рубрикањои асосии нашрияи мазкур ва тартиб додани рўйихати онхо;
- Муайян намудани вобастагии ороиш ва рубрикамонї аз намуди нашрия.

НАМУНАИ СУОЛЊО БАРОИ САНЉИШ

1. Консепсияи озодии матбуот.
2. Сармоя ва журналистика.
3. Матбуот ва љомеа.
4. Назарияи претсизионии матбуот.
5. Телевизиони ИМА.
6. Консепсияи авторитарии ВАО.
7. Консепсияи либертариании ВАО.
8. Назарияи масъулияти иљтимої.
9. ВАО ва геополитика.
10. Моделњои миллии љомеаи иттилоотї.
11. Глобализатсияи иттилоот.
12. Ољонсињои иттилоотї.
13. Иќтисоди ВАО.
14. Сохтори редаксияи мањаллии ИМА.
15. Реклама дар газета.
16. Инњисороти ВАО.
17. Журналистикаи ќитъавии аврупої.
18. Журналистикаи «љазиравї».
19. Журналистикаи ИМА.
20. Журналистикаи Африка.
21. Журналистикаи Австралия.
22. Журналистикаи Осиё.
23. Журналистикаи Чин.
24. Интернет дар Кореяи Љанубї.
25. Њуќуќ ва худтанзимкунии ВАО.
26. Созмонњои байналхалќии журналистї.
27. Жанрњои журналистикаи хориљї.
28. Радиоњои дохилии ИМА.
29. Махсусияти фаъолияти ВАО дар Аврупо.
30. Махсусияти фаъолияти ВАО дар Америка.
31. Самтњои рушди журналистикаи муосири хориљї.
32. Радиои «Озодї».
33. Радиои «Садои Америка».
34. Радиои «Мављи Олмон».
35. Радиои Би-Би-Си.
36. Телевизион дар Англия.
37. Сабкњои нигориш.
38. Ток-шоу.
39. Журналистикаи истеъмолї.
40. Журналистикаи Олмон.
41. Журналистикаи Шветсия.
42. Журналистикаи Тайван.
43. Журналистикаи Франсия.
44. Журналистикаи Африкаи Шимолї.
45. Журналистикаи Дания.
46. Журналистикаи Норвегня.
47. Журналистикаи Финляндия.
48. Журналистикаи кишварњои Шарќи Наздик.
49. Журналистикаи Америкаи Лотинї.
50. Журналистикаи Яман.
51. Мушкилоти рушди матбуот дар Африка.
52. Шўрои матбуот.
53. Даромади матбуот.
54. Равияи консептуалї.
55. Журналистикаи Япония.
56. Журналистикаи љамъиятї.
57. Рўзномањои сифатї.
58. Таќсимбандии тахассусии матбуот.
59. Љомеаи иттилоотї.
60. Кодекси ахлоќии Ассосиатсияи матбуоти Норвегия.
61. Консепсияи «њукумати чорум».
62. Ахбор њамчун воситаи тарѓибот.
63. Медиаконсернњои ИМА.
64. Намудњои маљаллањо.
65. Рўзномаи оммавї.
66. Проблемањои дастрасї ба иттилоот дар Африка.
67. Њизбњои сиёсї ва матбуот..
68. ВАО ва интихобот.
69. Интернет ва васоити ахбори омма.
70. Намудњои рўзномањо.
71. ВАО-и њарбии ИМА.
72. Радиошунавонї дар системаи ВАО.
73. ВАО ва тарѓибот.
74. Таъсири њукумат ба журналистика.
75. Умури иртибот бо љомеа ва васоити ахбори омма.
76. ВАО ва терроризм.
77. Ољонсии иттилоотии «Рейтер».
78. Технологияњои нав дар ВАО.
79. Журналистикаи Россия.
80. Ољонсии иттилоотии «Ассошиэйтед – пресс».

ФЕЊРИСТИ АДАБИЁТ
Адабиёти асосї:
1. Ален Моду. Международное гуманитарное право и деятельность журналистов. – МККК, 1994.
2. Актуальные проблемы журналистики Азии, Африки и Латинской Америки. -М., 1989.
3. Андрунас Е.Ч. Бизнес и пропоганда. Система контрола крупного капитала над СМИ -М., 1986.
4. Андурас Е. Ч. Информационная элита: корпорация и рынок новостей.- М., 1991.
5. Беглов С. И. Четвертое власть: британское модель.- М., 2002.
6. Беглов С. И. Британская печать на исходе века . – М., 1995.
7. Беглов С. И. Империя меняет адрес . – М., 1997.
8. Беспалова А.С., Корнилов Е.А., Короченский А.П., Лучинский Ю.В., Станько
А.И. История мировой журналистики. – Москва – Ростов – на Дону, 2004.
9. Бжезинский З. Великая шахматная доска. -М., 1998.
10. Большаков С. В., Казьмин В. И., Гришина М. В., Бударина Н. А. Средства
массовой информации и выборы. – М., 2003.
11. Бортник Е. М., Коротков Э. М., Никитаева А. Ю. Управление связами с
общественностью.- М., 2002.
12. Быков А.С. Массмедиа стран членов Европейского союза. Политико-правовые вопросы регулирования содержанных информации. -СПб-2004.
13. Быков А.Ю. Современная зарубежная журналистика.- Екатеренбург, 2003.
14. Brian S. Brooks, Jack Z., Sissorrs. The art of editing. – Allyn and Bacon, 2001.
15. Brian S. Brooks, James L. Pinson, Jean Gaddy Wilson. Working with words.-boston,
New York, 2003.
16. Broad casting freedom. -The unevercity press of Kentuky, 2000.
17. Брусницын Н. А. Информационная война и безопасность. –М., 2001.
18. Вагнадзе Г.Н. Всемирное телевидение. Т. 1989.
19. Вартанова Е. Л. Медиаэкономика зарубежных стран. – М., 2003.
20. Вартанова Е. Л. Финская модель на рубеже столетий. Информационное
общество и СМИ Финляндии в европейской перспективе. – М., 1999.
21. Виноградова С.М. Современные западные теории журналистики и проблемы массовой информации в тропической Африке. – Минск,1991.
22. Виноградова С. М., Герасимов И. В. Журналистика стран-членов ЛИИ арабских государств. СПб. 1999.
23. Вороненкова Г. Ф. СМИ Германии в 90-е годы. –М., 1998.
24. Вороненкова Г.Ф, Чесанов А. А. Периадическое печать Германии.-СПб.2001.
25. Гуревич С.М. Экономика СМИ.-М., 1999.
26. Германия. Факты.- Франкфурт- на- Майне, 2000.
27. Голованова Г. А. Печать США в начале 90-х годов. – М., 1996.
28. Голядкин Н. А. История отечественного и зарубежного телевидения. –М., 2004
29. Дейян А. Реклама. – М., 1993.
30. Дмитриев А.В., Латипов В.В. Массовая коммуникация: пределы политического влеяния.-М., 2000.
31. Don R. Pember. Mass Media law.-Dubuque, 1996.
32. Засурский Я. Н. Информационное общество в рамках международного
сотрудничества // Информационное общество.- 1999. -№1.
33. Землянова Л. М. Современная американская коммуникативистика.
34. Журналистикаи байналхалќї.- Душанбе, 2008.
35. Журналистика дар Тољикистон.- Душанбе, 2006.
36. Теоретические консепции, прблемы прогнозы. – М., 1995.
37. The press and America. An interpretive history of the mass media, 1996.
38. Кондратьев Э. В., Абрамов Р. Н. Связы с общественностью. – М., 2004.
39. Константинов А. Журналистское расследование: история метода и современная практика.-М.: Олма-пресс, 2003.
40. Ломоносов – 2003. – М., 2003.
41. Любимов Б. И. Семьдесят лет британского вещания. Краткая история
радиовещания и телевидения Великобритании. – М., 1995.
42. Майн Х. СМИ в Федеративной Республике Германии. – Германия, 1995.
43. Макиенко М. И. Ежедневная печать: американский опыт конца XX столетия.
1995-2000. – М., 2003.
44. Михайлов С. А. Журналистика стран Северной Европы. – СПб., 2003.
45. Михайлов С. А. Журналистика Соединненых Штатов Америки.- СПб., 2004.
46. Михайлов С. А. Современная зарубежная журналистика: правила и парадоксы. –
СПб., 2002.
47. Муќим Љ. Маќоми жанрњо дар Радиои «Озодї». – Душанбе, 2000.
48. Муќим Љ. Њаќиќат ва дурўѓ. – Душанбе, 2000.
49. Муќим Дж. Радио «Свобода»: ложь и правда.-Душанбе, 2005.
50. Муќим Љ. Радиои Би-Би-Си: дирўз ва имрўз. – Душанбе, 2006.
51. Муќим Љ. Сиёсат ва љанги иттилоотї.- Душанбе, 2006.
52. Национальные модели информационного общества. – М., 2004.
53. Павликова М. Сетевые технологии и журналистика: Эволюция финских СМИ. –
М., 2001.
54. Поклад. А. Б., Юдина Н. И. Массова информация: международное общение или
подрывная пропаганда. – М., 1987.
55. Полетаев Э. Рўзноманигории байналхалќї: роњнамо барои муаллифон аз Осиёи Марказї.-Душанбе, 2005.
56. Почепцов Г. Г. Информационно-политические технологии. – М., 2003.
57. Раскрепошенная пресса. – Информационное агенство США, 1995.
58. Репортажи во имя перемен: руководство для местных журналистов в кризисных регионах. – Душанбе, 2007.
59. Reporters handbook on media lav. – California, 1999.
60. Современные Шведские СМИ: взгляд из России. – М., 2004.
61. Sosin Gene. Spaks of Liberty. – The Pensylvania State Unuversity, 1999.
62. Стандарты междунароной журналистики. – IWPR, 2003.
63. Сўњроби Мирзоалї. Равзанаи иттилоотї.-Душанбе, 2007.
64. Сўњроби Мирзоалї. Хабар: аз Машриқ то ба Мағриб.-Душанбе, 2009.
65. Ткачева Н. В. Информационные стратегии стран Восточной Азии в условиях рыночных реформ. – М., 2003.
66. Тертычный А. Жанри периодической печати. – М.:Аспект-Пресс, 2006
67. Тертычный А. Расследовательская журналистика. – М.:Аспект- Пресс, 2002.
68. Уилмен Љон. Тањќиќоти журналистї: усулњои муосир ва техника. –Душанбе, 2004.
69. Шум Ю. Тањќиќоти журналистї аз назария ба амалия.- Душанбе, 2004.
70. Changing media and communications. – M., 1998.
71. Цыганков В. Медиа-терроризм. Терроризм и средства масовой информации. – Киев, 2004.
Адабиёти иловагї:

1. Буклети «Мављи Олмон». –Бонн, 2004.
2. Воситањои иттилоотии омма ва интихобот. – Душанбе, 2004.
3. Ибодов Дж. Основы правовых знаний для журналистов Таджикистана. – Душанбе, 2004.
4. Лоињаи Шарлотт. – Душанбе, 2004.
5. Свобода слова. // Deutsehland, 2000.-№1.
6. Эъломияи умумибашарии њукуќи инсон. Эъломияи озодии матбуот. – Душанбе, 1999.
7. Uncovering the secrets of magazine writing: a step-by-step guide to writing creative nonfiction for print and internet publication. USA, -2005.
8. Doing ethics in Journalism. USA, -1999.
9. Communications polisy for national development. London, -1977.
10. Writing for television. USA, -1970.
11. Writing for the media. USA, 1980.
12. Editorial and persuasive writing: opinion functions of the news media. USA, -1979.
13. Reaching audiences: a guide to media writing. USA, -1999.
14. Наброски к партретам по материалам передач Радиостанции «Немецкая волна». – Бонн, 1999.